Toplumsal Kurumlar, Kültür ve Değişme

Aşağıdaki metinde boş bırakılan yerleri sosyolojik açıdan uygun kavramlarla doldurunuz.

Sosyoloji, toplumsal yapıda zaman içinde meydana gelen her türlü farklılaşmay�� değer yargılarından bağımsız bir şekilde incelemeyi amaçlar. Örneğin, bir ülkede köyden kente göçün artmasıyla birlikte geniş ailelerin çözülerek çekirdek aileye dönü��mesi, kentlerde yeni iş kolları ve yaşam tarzlarının ortaya çıkması sosyolojik olarak tarafsız bir olgu olarak saptanır. Ancak bu dönüşümlerin toplumu daha mutlu, gelişmiş veya ahlaken daha üstün bir noktaya taşıdığını iddia etmek, sosyolojinin nesnel sınırlarını aşan değer yüklü bir yaklaşımdır. Bu parçada vurgulanan sosyolojinin nesnel yaklaşımı çerçevesinde, bahsi geçen tarafsız olgusal dönüşüm ile değer yüklü değerlendirme sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilmelidir?

Aşağıda sol sütunda verilen toplumsal değişme türlerini, sağ sütunda yer alan sosyolojik senaryolarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Tarım teknolojilerindeki gelişmeler ve sanayileşme süreçleri, toplumsal yapıda kaçınılmaz farklılaşmalara yol açar. Sosyoloji bilimi, bu farklılaşmaları iyi ya da kötü şeklinde nitelendirmeden, toplumsal kurumların ve ilişkilerin yapısındaki nesnel dönüşümler olarak ele alır. Buna karşın, toplumun daha gelişmiş, arzulanan ve olumlu bir hedefe doğru yöneldiğini savunan öznel yaklaşımlar da mevcuttur. Bu parçada sosyolojinin nesnel bir biçimde ele aldığı durum ile öznel yaklaşımların değer yüklü olarak tanımladığı kavram sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Fiziksel çevre (coğrafi koşullar, iklim değişiklikleri vb.), toplumsal değişmeyi başlatan ve zincirleme olarak diğer toplumsal unsurları etkileyen önemli bir dış faktördür.

Buna göre, fiziksel çevre faktörünün toplumsal yapıda yol açtığı değişimin başlangıcından nihai kültürel dönüşüme kadar olan aşamalarını, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Bir ülkede meydana gelen büyük bir doğal afet sonrasında, toplumun farklı kesimlerinden bireyler ve sivil toplum kuruluşları hızla organize olarak yardımlaşma ağları kurmuştur. Afetzedelerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasında devlet kurumları ile gönüllü kuruluşlar eş güdümlü çalışmış, farklı sınıfsal ve kültürel gruplar arasındaki ortak değerler ile dayanışma duygusu pekişmiştir. Bu ortak hareket etme ve uyum sağlama becerisi, afetin yarattığı yıkıcı etkilere rağmen toplumsal düzenin ve istikrarın korunmasını sağlamıştır.

Bu parçada anlatılan durum, toplumsal yapının sürekliliğini ve istikrarını sağlayan aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir?

Bir bölgede hayata geçirilen tarımsal kalkınma projesi kapsamında, sadece tarımda makineleşmeye gidilip üretim miktarı artırılmakla kalınmamış; aynı zamanda bölge halkı için okuryazarlık kursları düzenlenmi��, kadın kooperatifleri kurulmuş ve yerel yönetim kararlarına halkın katılımını sağlayacak danışma kurulları oluşturulmuştur. Bu sürecin sonunda bölgede kişi başına düşen gelir artarken, okulla��ma oranları yükselmiş ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda olumlu adımlar atılmıştır.

Buna göre, söz konusu bölgede yaşanan çok boyutlu dönüşüm aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Bir kıyı kasabasında balıkçılık ve tarımla uğraşan yerel halk, ortak değerler ve güçlü komşuluk bağları etrafında bütünleşmiş bir yaşam sürmekteydi. Ancak kasabada büyük bir liman ve sanayi tesisinin kurulmasıyla birlikte dışarıdan yoğun bir göç dalgası yaşanmıştır. Bu süreçte eski samimi ilişkiler zayıflamış, yaz��lı olmayan toplumsal normlar etkisini kaybetmiş ve bireyler arasında yabancılaşma ile kurallara uymama eğilimleri baş göstermiştir.

Bu parçada betimlenen durum, toplumsal yapıda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştiğini göstermektedir?

Eğitim kurumu ile toplumsal yapı arasındaki ilişkileri inceleyen sosyoloji çalışmalarında, eğitimin toplumsal işlevlerini açıklayan çeşitli kavramlar kullanılmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen eğitim sosyolojisi kavramlarını sağ sütunda verilen uygun açıklamaları ile eşleştiriniz.

Kültür, toplumsal yaşamın sürdürülmesini ve bireylerin bir arada yaşamasını sağlayan dinamik bir örüntüdür. Kültürün maddi olmayan (manevi) unsurları, toplumsal düzenin inşasında ve sürdürülmesinde kritik roller üstlenir.

Buna göre, sol sütunda yer alan kültürün temel manevi unsurlarını sağ sütundaki doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.