Alkenler

24 questions

All types24 Multiple choice12 True / False7 Matching5

Asidik ortamda su katılması (hidrasyon) sonucu oluşan ana ürünü ikincil (sekonder) alkol olan açık zincirli monoalkenlerin tamamı geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.

True

False

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır (False). Açık zincirli monoalkenlerden propen ve 1-büten gibi uç alkenler asidik ortamda su katılması tepkimesiyle ana ürün olarak ikincil alkol oluşturmalarına rağmen, çift bağlı karbonlarından birinde iki hidrojen atomu taşıdıkları için geometrik izomeri gösteremezler.

Verilen ifade yanlıştır çünkü propen gibi uç alkenler hidrasyonla ikincil alkol oluşturmalarına karşın uç karbonlarında iki özdeş hidrojen atomu bulundurduklarından cis-trans izomerisine sahip olamazlar.

Step-by-Step Solution

Monoalkenlere su katılması tepkimesinde Markovnikov kuralının işleyişini incelemek.

Katılma tepkimesinde suyun hidrojeni (

H^+

) çift bağlı karbonlardan hidrojeni çok olana, hidroksil grubu (

-OH

) ise hidrojeni az olana bağlanarak ana ürünü oluşturur.

Oluşan ana ürünün sınıfını (ikincil alkol) belirleyen yapısal koşulu anlamak.

Bu koşula uyan en basit açık zincirli monoalkeni tespit etmek.

Propen (

CH_3-CH=CH_2

) bileşiği 3 karbonlu bir alken olup su katıldığında ana ürün olarak 2-propanol (ikincil/sekonder alkol) oluşturur.

İfadenin genellemesini test etmek için uygun bir örnek seçmek.

Örnek seçilen alkenin geometrik (cis-trans) izomeri gösterip göstermediğini kontrol etmek.

Propende çift bağlı karbon atomlarından birine iki aynı atom (hidrojen) bağlı olduğundan geometrik izomeri görülmez. Bu durum ifadenin 'tamamı' genellemesini çürütür.

İfadenin yanlış olduğunu kanıtlayarak doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Alkenlerin hidrasyon tepkimeleri ve geometrik izomeri şartları

Estimated Time:1m 30s

Question 22Question →

Açık zincirli bir monoalken olan $X$ bileşiğine uygun koşullarda hidrojen klorür ( $HCl$ ) katılmasıyla ana ürün olarak 2-kloro-2-metilbütan bileşiği oluşmaktadır.

Buna göre, $X$ bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Molekülü geometrik (cis-trans) izomeri göstermez.

Geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.

Yapısındaki pi (

\pi

) bağı da bir doğrultu olarak kabul edildiği için çift bağ karbonları

sp^3

hibritleşmesi yapmıştır.

Merkez atom konumundaki ikili bağ karbonlarının VSEPR gösterimi

AX_3E

şeklinde olup molekül geometrisi üçgen piramittir.

Tollens ayıracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluşturur.

Show answer & explanation

Answer: Molekülü geometrik (cis-trans) izomeri göstermez.

Answer

X bileşiğinin geometrik (cis-trans) izomeri göstermeyeceği ifadesi kesinlikle doğrudur.

Olası alken yapıları olan 2-metil-1-büten ve 2-metil-2-büten bileşiklerinin her ikisinde de ikili bağ karbonlarından en az birine iki adet aynı grup (2-metil-1-bütende birinci karbonda iki hidrojen atomu, 2-metil-2-bütende ise ikinci karbonda iki metil grubu) bağlıdır. Bu durum cis-trans izomerisi görülmesini engeller. Dolayısıyla X bileşiği kesinlikle geometrik izomeri göstermez.

Step-by-Step Solution

Markovnikov kuralına göre

HCl

katılmasıyla 2-kloro-2-metilbütan oluşturabilecek alken yapılarını belirlemek.

Olası alkenler 2-metil-1-büten veya 2-metil-2-bütendir.

Her iki alken de ikili bağ karbonlarındaki hidrojen sayılarına göre Markovnikov katılması gerçekleştirdiğinde aynı ana ürünü (2-kloro-2-metilbütan) verir.

Bulunan olası alkenlerin yapılarını cis-trans izomerliği kuralına göre analiz etmek.

2-metil-1-bütende birinci karbonda iki hidrojen atomu, 2-metil-2-bütende ise ikinci karbonda iki metil grubu bulunduğundan ikisi de geometrik izomeri göstermez.

Çift bağlı karbonlardan en az birine iki aynı atom veya grup bağlıysa geometrik izomerlik görülmez.

Key Concept

Alkenlerde Markovnikov katılması ve cis-trans izomerliği şartları

Question 23Question →

Sol sütunda kimyasal formülleri belirtilen alken moleküllerini, sağ sütunda verilen sistematik (IUPAC) adlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki moleküller ile sağ sütundaki IUPAC adlarının doğru eşleşmesi sırasıyla şu şekildedir: Birinci formül 2-metil-1-büten ile, ikinci formül 2-metil-2-büten ile, üçüncü formül 3-metil-1-büten ile ve dördüncü formül 3-heksen ile eşleşir.

Verilen alkenlerin sistematik IUPAC adları belirlenirken çift bağın yer aldığı ana zincirin doğru seçilmesi, çift bağa küçük numara verilerek numaralandırma yapılması ve bağlı grupların yerlerinin doğru saptanmasıyla doğru eşleşmeler elde edilmektedir.

Step-by-Step Solution

Alken bileşiklerinin çift bağ içeren en uzun karbon zincirlerini belirleyin.

İlk üç bileşikte en uzun zincir 4 karbonludur (büten türevi), dördüncü bileşikte ise 6 karbonludur (heksen türevi).

IUPAC kurallarına göre alkenlerin adlandırılmasında çift bağ içeren en uzun sürekli karbon zincirinin seçilmesi temel kuraldır.

Ana zincirdeki karbon atomlarını çift bağın yer aldığı uca en yakın olacak şekilde numaralandırın.

Birinci bileşik soldan (çift bağ C1'de), ikinci bileşik soldan (çift bağ C2'de), üçüncü bileşik sağdan (çift bağ C1'de) ve dördüncü bileşik her iki uçtan da C3'te olacak şekilde numaralandırılır.

Adlandırmada çift bağın bulunduğu karbon atomunun en küçük numarayı alması önceliklidir.

Zincirdeki dallanmaların (metil gruplarının) bağlı olduğu karbon numaralarını ve adlarını belirterek adlandırmayı tamamlayın.

Bileşikler sırasıyla 2-metil-1-büten, 2-metil-2-büten, 3-metil-1-büten ve 3-heksen şeklinde adlandırılır.

Alken adı yazılırken önce dallanmaların yerleri ve adları, ardından çift bağın başladığı karbonun numarası ve ana zincirdeki karbon sayısına uygun alken ismi belirtilir.

Key Concept

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması

Estimated Time:2m 0s

Question 24Question →

Beş karbonlu açık zincirli monoalkenler olan $X$ , $Y$ ve $Z$ bileşikleri ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

- $X$ bileşiği cis-trans (geometrik) izomeri gösterirken, $Y$ ve $Z$ bileşikleri bu izomeriyi göstermez.
- $Y$ bileşiğine asidik ortamda su ( $H_2O$ ) katıldığında oluşan kararlı ana ürün bir tersiyer (üçüncül) alkoldür.
- $Z$ bileşiği, dallanmamış (düz zincirli) bir yapıya sahiptir.

Buna göre $X$ , $Y$ ve $Z$ bileşiklerinin IUPAC sistemine göre adları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

X

: 1-penten,

Y

: 2-metil-2-büten,

Z

: 2-penten

X

: 2-penten,

Y

: 3-metil-1-büten,

Z

: 2-metil-2-büten

X

: 2-penten,

Y

: 2-metil-2-büten,

Z

: 1-penten

X

: 2-metil-2-büten,

Y

: 2-penten,

Z

: 1-penten

X

: 2-penten,

Y

: 2-metil-1-büten,

Z

: 3-metil-1-büten

Show answer & explanation

Answer: $X$ : 2-penten, $Y$ : 2-metil-2-büten, $Z$ : 1-penten

Answer

X bileşiğinin 2-penten, Y bileşiğinin 2-metil-2-büten, Z bileşiğinin ise 1-penten olduğu seçenek doğrudur.

Verilen bilgilere göre; 2-penten cis-trans izomerisi gösteren beş karbonlu açık zincirli monoalkendir (

X

). 2-metil-2-büten bileşiği çift bağ karbonunda iki özdeş metil grubu taşıdığından cis-trans izomerisi göstermez ve Markovnikov kuralına göre su katılmasıyla tersiyer bir alkol olan 2-metil-2-butanol bileşiğini oluşturur (

Y

). 1-penten ise dallanmamış düz zincirli bir yapıya sahiptir ve çift bağlı uç karbonunda iki hidrojen taşıdığından cis-trans izomerisi göstermez (

Z

). Bu durum doğru seçenekteki eşleştirmeyle tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

Beş karbonlu açık zincirli monoalkenlerin (

C_5H_{10}

) tüm izomerlerini yazarak yapılarını belirlemek.

Olası izomerler: 1-penten, 2-penten, 2-metil-1-büten, 2-metil-2-büten ve 3-metil-1-büten'dir.

Verilen özellikleri sağlayan doğru bileşikleri bu izomer havuzundan seçebilmek için yapıları bilmemiz gerekir.

Cis-trans izomerisi gösterebilme şartını çift bağ karbonlarına bağlı gruplara bakarak incelemek.

Çift bağ karbonlarından birine bile iki aynı grup bağlıysa cis-trans izomerisi görülmez. 2-penten (

CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3

) cis-trans gösterir (

X

). Diğer izomerler (1-penten, 2-metil-1-büten, 2-metil-2-büten, 3-metil-1-büten) ise göstermez.

X

bileşiğinin cis-trans gösterdiği,

Y

Z

'nin ise göstermediği belirtilmiştir.

Cis-trans göstermeyen izomerlerin (

Y

adayı) asidik ortamda su katılması (hidrasyon) tepkimesini Markovnikov kuralına göre analiz etmek.

2-metil-2-büten (

CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3

) ve 2-metil-1-büten (

CH_2=C(CH_3)-CH_2-CH_3

) bileşiklerine su (

H-OH

) katıldığında, hidrojen atomu hidrojeni çok olan karbona, hidroksil (

-OH

) grubu ise hidrojeni az olan çift bağ karbonuna bağlanarak tersiyer alkol olan 2-metil-2-butanol'ü oluşturur. Dolayısıyla

Y

bu iki bileşikten biri olmalıdır.

Y

bileşiğinin su katılmasıyla kararlı bir tersiyer alkol oluşturduğu verilmiştir.

Z

bileşiğinin düz zincirli (dallanmamış) olma ve cis-trans göstermeme şartını de��erlendirmek.

5 karbonlu düz zincirli alkenler 1-penten ve 2-penten'dir. 2-penten cis-trans gösterdiğinden, cis-trans göstermeyen düz zincirli tek alken olan 1-penten

Z

bileşiğidir.

Z

bileşiğinin dallanmamış yapıda olduğu ve cis-trans göstermediği bilgisiyle bu sonuca ulaşılır.

Bulunan bileşikleri seçeneklerle eşleştirmek.

X

: 2-penten,

Y

: 2-metil-2-büten,

Z

: 1-penten olarak belirlenir.

T��m kriterleri eksiksiz karşılayan tek eşleştirme bu sıralamadır.

Key Concept

Alkenlerde cis-trans izomerisi şartı, IUPAC adlandırması, dallanma kavramı ve Markovnikov kuralına göre su katılmasıyla alkol eldesi.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 2 / 2

Alkenler

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes