İslam Medeniyeti ve Türk İslam Devletleri

Emeviler ve Endülüs İslam Devleti dönemlerinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Türk-İslam tarihi açısından büyük önem taşıyan ve Abbasiler Dönemi ile ilişkili olan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Emeviler Dönemi'nde Maveraünnehir bölgesinde Türgişler ile Müslüman Araplar arasında yaşanan şiddetli çatışmalar, Abbasilerin iktidara gelmesi ve 751 yılındaki Talas Savaşı ile yerini askeri ve siyasi bir iş birliğine bırakmıştır. Abbasiler, Emevilerin dışlayıcı tutumunun aksine Arap olmayan Müslümanları eşit kabul eden bir yaklaşım sergilemiş, devlet yönetiminde ve orduda farklı milletlerden unsurlara yer vermişlerdir.

Bu bilgilere göre, Türklerin İslamiyet'i kabul etmeye başlamasında ve Türk-Arap ilişkilerinin olumlu bir yöne evrilmesinde aşağıdakilerden hangisinin doğrudan etkili olduğu savunulabilir?

Aşağıda verilen Abbasiler Dönemi'ne ait kavram ve gelişmeleri, yanlarında karışık olarak sunulan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

İslamiyet'in doğuşu, Hicret süreci ve Medine'de kurulan yeni toplum düzenine dair aşağıda verilen kavramları, bu kavramların tarihsel işlevleri ve önemleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Emeviler Dönemi'nde uygulanan Arap milliyetçiliğine dayalı 'mevali' politikası, Arap olmayan Müslümanların dışlanmasına ve bu durumun bir sonucu olarak İslamiyet'in farklı topluluklar arasında yay��lmasının yavaşlamasına neden olmuştur. Abbasilerin iktidara gelmesiyle birlikte bu katı politika terk edilmiş, yerine ümmetçi ve adaletçi bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu hoşgörü ortamı, Türklerin İslam dinini ve kültürünü yakından tanımalarını sağlayarak İslamiyet'e giriş süreçlerini hızlandırmıştır.

Buna göre Abbasiler Dönemi'nde yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, mevali politikasının tamamen terk edildiğinin ve gayri-Arap unsurların devlet kademelerinde etkin duruma getirildiğinin doğrudan bir kanıtı olarak gösterilebilir?

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) devlet başkanlarının göreve gelme süreçleri incelendiğinde; Hz. Ebu Bekir'in sahabenin ileri gelenlerinin istişaresiyle, Hz. Ömer'in Hz. Ebu Bekir'in vasiyeti ve halkın onayıyla, Hz. Osman'ın şura üyelerinin seçimiyle, Hz. Ali'nin ise halkın biatıyla halife olduğu görülür. Saltanat sisteminin uygulanmadığı ve halifelerin bir çeşit seçim esasına göre belirlendiği bu dönem, İslam tarihinde 'Cumhuriyet Dönemi' olarak da adlandırılmıştır.

Buna göre, Dört Halife Dönemi'nin 'Cumhuriyet Dönemi' olarak nitelendirilmesinin temel gerekçesi ve bu dönemin modern cumhuriyetlerdeki yönetimlerden ayrılan en belirgin özelliği aşağıdekilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) İslam devletinin sınırları hızla genişlerken aynı zamanda devlet kurumlarının oluşturulması ve iç siyasi dengelerin korunması amacıyla önemli gelişmeler yaşanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen olayları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

İlk Türk-İslam devletlerinde sosyal, askeri, mali ve mesleki hayatı düzenleyen kurumsal yapı ve sistemleri, karşılarında yer alan açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Medine Hicreti sonrasında Müslümanlar, Yahudiler ve henüz İslamiyet'i kabul etmemiş Arap kabileleri arasında imzalanan Medine Vesikası ile şehirdeki inanç gruplarının kendi dinî kurallarına göre yaşaması güvence altına alınmış, kabileler arası kan davaları yasaklanmış ve Medine'ye yönelik bir dış saldırıda ortak savunma yapılması kararlaştırılmıştır. Ayrıca taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda Hz. Muhammed'in hakemliği kabul edilmiştir.

Bu bilgilere göre, Medine Vesikası'nın aşağıdakilerden hangisine yönelik bir adım olduğu savunulamaz?

Emeviler Dönemi'nde sınırların hızla genişlemesine rağmen izlenen bazı politikalar, devletin toplumsal bütünlüğünü sarsmış ve hanedana kar��ı muhalefetin güçlenmesine neden olmuştur.

Bu bağlamda Emeviler Dönemi'nde uygulanan politikalar ve gelişmelere dair;

I. Mevali politikası, Arap olmayan toplulukların İslamiyet'i daha hızlı benimsemesini sağlayarak imparatorluk sınırları içinde inanç birliğini güçlendirmiştir.
II. Irkçı yönetim anlayışına karşı tepki olarak doğan Şuubiyye hareketi, Arap olmayan Müslümanlar arasında kültürel muhalefetin gelişmesini sağlamıştır.
III. Mevali sınıfının dışlanması ve vergilendirilmesi, Horasan gibi sınır eyaletlerinde Emevi karşıtı ittifakların kurulmasına ve hanedanın yıkılmas��na zemin hazırlamıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

İslamiyet'in Mekke Dönemi'nde Müslümanların maruz kaldığı baskılar ve ardından yaşanan Hicret süreci, İslam devletinin kurumsallaşmasına zemin hazırlayan siyasi ve sosyal gelişmeleri beraberinde getirmiştir. Buna göre, aşağıda verilen İslamiyet'in doğuşu ve Hicret sürecine ait gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Emeviler Dönemi ve Endülüs İslam Devleti sürecinde yaşanan siyasi, askeri ve toplumsal gelişmeleri yansıtan soldaki kavramları, sağda verilen uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Mekke'de Müslümanlara yönelik baskıların artması üzerine Hz. Muhammed, Medineli Evs ve Hazrec kabilelerinin temsilcileriyle Mekke yakınlarındaki Akabe mevkiinde görüşmeler yapmıştır. Bu görüşmelerde Medineliler, İslamiyet'i kabul ederek Hz. Muhammed’i ve Mekkeli Müslümanları şehirlerine davet etmiş, onları canları pahasına koruyacaklarına söz vermişlerdir.

Akabe Biatları olarak adlandırılan bu görüşmelerin, aşağıdakilerden hangisi ��zerinde doğrudan belirleyici bir etkisi olmuştur?

Emevilerin Arap milliyetçiliğine dayalı yönetim tarzının aksine Abbasiler, Arap olmayan Müslümanları (mevali) eşit kabul eden ümmetçi bir politika benimsemişlerdir. Bu dönemde özellikle Türklerin askeri disiplinlerinden ve savaşçılık özelliklerinden yararlanmak amacıyla Bizans sınırında 'Avasım' adı verilen uç kentler kurulmuş ve Bağdat yakınlarında sadece Türk askerlerinin iskan edildiği 'Samarra' şehri inşa edilmiştir.

Bu bilgilere ve dönemin özelliklerine göre, Abbasiler Dönemi ve Türklerin İslamiyet'i kabul süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) İslam devletinde askeri, siyasi ve kurumsal alanda birçok önemli gelişme yaşanmıştır. Aşağıda verilen tarihi gelişmeleri, gerçekleştikleri dönemlerle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Abbasiler Dönemi'nde Türk-İslam ilişkileri ve idari/kültürel gelişmelerle ilgili aşağıda verilen olayları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Abbasi Halifesi el-Mutasım, orduda Türk unsurlarına geniş yer vermiş, hatta başkent Bağdat'taki olası etnik çatışmaları önlemek amacıyla sadece Türklere ait Samarra şehrini inşa ettirmiştir. Ancak zamanla Samarra'daki Türk komutanlar, halifelerin tahta geçmesinde veya görevden alınmasında belirleyici bir güç haline gelmiş; bununla birlikte eyaletlerdeki Türk valiler de merkezden bağımsız hareket ederek 'tavaif-i müluk' adı verilen devletler kurmuşlardır.

Bu gelişmelere dayanarak, Abbasiler Dönemi'nde Türklerin askeri ve idari yapıda edindiği rollerin sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

Hz. Ebu Bekir Dönemi'nde dinden dönenler (Ridde) ve yalancı peygamberler meselesi çözülerek iç güvenlik sağlanmış, Hz. Ömer Dönemi'nde ise Irak, Suriye, Filistin ve Mısır gibi geniş coğrafyalar fethedilerek buralarda ordugah şehirler kurulmuş ve askeri ikta sistemi uygulanmıştır. Hz. Osman Dönemi'nde ise fetihlerin Azerbaycan ve Horasan'a kadar uzanmasıyla farklı dil ve lehçelere sahip toplulukların Müslüman olması üzerine Kur'an-ı Kerim nüshaları çoğaltılarak önemli merkezlere gönderilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak Dört Halife Dönemi gelişmeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) meydana gelen idari, siyasi ve dini gelişmeleri gösteren aşağıdaki olayları, kronolojik olarak geçmişten günümüze (en eskiden en yeniye) doğru sıralayınız.