Leibniz, Locke’un "Zihinde duyulardan geçmemiş hiçbir şey yoktur." savına karşı çıkarak "Zihnin kendisi hariç!" eklemesini yapar. Ona göre insan zihni pasif bir balmumu levha (tabula rasa) değil; mermerin damarları gibi doğuştan getirdiği potansiyel eğilimlere, kuvvelere ve mantıksal yapılara sahip aktif bir öznedir. Dış dünya, zihindeki bu hazır kalıpları ve apriori ilkeleri uyandıran bir vesile olmaktan öteye gidemez. Dolayısıyla bilgi, duyularla dışarıdan zihne taşınan bir içerik değil; zihnin kendi rasyonel potansiyelini açığa çıkarmasıdır.
Leibniz'in bu görüşlerinden yola ç��kılarak rasyonalist bilgi felsefesine dair aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- Doğru bilgi, dış dünyanın zihin üzerinde doğrudan oluşturduğu izlenimlerin toplanmasıyla değil, zihnin kendi doğasında var olan apriori yapılar ve mantıksal ilkeler aracılığıyla aktif olarak biçimlendirilmesiyle mümkündür.Answer
- BZihin, duyu organları vasıtasıyla dış dünyadan elde ettiği tekil deneyimleri tümevarımsal bir yöntemle işleyerek genelgeçer ve kesin doğrulara ulaşır.
- CZihindeki doğuştan gelen ilkeler, eleştiri ve şüphe süzgecinden geçirilmeksizin kabul edilmesi gereken dogmatik ve mutlak doğrulardır.
- DZihnin doğuştan sahip olduğu kavramlar, dış dünyadaki nesnel gerçekliğin kendisiyle özdeş olduğu için doğruluğu deneyle test edilmeye ihtiyaç duyulmayan somut varlıklardır.
- EDış dünya tamamen bir yanılsamadan ibaret olduğu için rasyonel bilgi, nesnel gerçeklikle hiçbir bağı olmayan ve sadece zihnin kendi sınırları içinde ürettiği soyut kurgulardan ibarettir.
Answer
Doğru bilgi, dış dünyanın zihin üzerinde doğrudan oluşturduğu izlenimlerin toplanmasıyla değil, zihnin kendi doğasında var olan apriori yapılar ve mantıksal ilkeler aracılığıyla aktif olarak biçimlendirilmesiyle mümkündür.
Doğru seçenek, rasyonalizmin zihni pasif bir alıcı olarak değil, bilgiyi kendi apriori mantıksal sınırları ve potansiyelleriyle aktif olarak kuran bir özne olarak tanımlayan Leibniz'in görüşünü tam olarak yansıtmaktadır. Paragrafta belirtilen 'mermerin damarları' benzetmesi ve zihnin aktif bir özne olması vurgusu doğrudan bu yargıya işaret eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Rasyonalist bilgi felsefesinde zihnin aktif yapısı ve apriori bilgi ilkesi