Question

Difficulty: HardÖzne-Yüklem Uyumsuzluğu

Türkçede özne ile yüklem arasındaki teklik-çoğulluk, kişi ve olumluluk-olumsuzluk yönünden uyum, cümlenin dil bilgisi kurallarına uygunluğu açısından oldukça önemlidir. Bu uyumun gözetilmediği cümlelerde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozuklukları ortaya çıkar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

  1. A
    Yazarın son kitabında yer alan öyküler, köy hayatının zorluklarını son derece gerçekçi bir dille aktarıyor.
  2. Sınav sonuçları açıklandığında sınıftaki öğrencilerden birçoğu büyük bir sevinçle bahçeye koştular.Answer
  3. C
    Tören alanında toplanan kalabalık, cumhuriyetin ilanının yıl dönümünü büyük bir coşkuyla kutladı.
  4. D
    Projenin teknik detayları üzerinde çalışan mühendisler ve mimarlar nihayet ortak bir karara vardılar.
  5. E
    Yeni kurulan derneğe üye olan gençlerin ve gönüllülerin sayısı her geçen gün hızla artıyor.

Answer

Sınav sonuçları açıklandığında sınıftaki öğrencilerden birçoğu büyük bir sevinçle bahçeye koştular.
Sınav sonuçları açıklandığında sınıftaki öğrencilerden birçoğu büyük bir sevinçle bahçeye koştular cümlesinde özne, belgisiz zamir olan 'birçoğu' sözcüğüdür. Türkçede belgisiz zamirler veya belgisiz sıfatlarla kurulan özne grupları nicelik olarak çoğul anlam taşısalar bile yüklem her zaman tekil olmalıdır. Bu nedenle yüklemin 'koştular' şeklinde çoğul değil, 'koştu' şeklinde tekil çekimlenmesi gerekirdi. Bu kurala uyulmaması özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin öznelerini ve yüklemlerini tek tek belirleyin.
Cümlelerdeki özne-yüklem ilişkileri incelenmek üzere ayrıştırılmıştır.
Özne-yüklem uyumsuzluğunu tespit edebilmek için öncelikle her cümlenin öznesi ile yükleminin belirlenmesi gerekir.
2
Öznelerin teklik-çoğulluk, insan olup olmama ve belgisizlik durumlarını analiz edin.
İkinci cümlede öznenin 'birçoğu' belgisiz zamiri olduğu ve yüklemin 'koştular' (çoğul) şeklinde çekimlendiği görülmüştür.
Belgisiz zamirler özne olduğunda yüklemin tekil olması kuralı ile cümlenin uyumu kontrol edilmelidir.
3
Özne ile yüklemin uyumunu denetleyerek kurallara aykırı olan cümleyi bulun.
'Birçoğu' öznesine karşılık 'koştular' yükleminin çoğul kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır; doğru biçim 'koştu' olmalıdır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre belgisiz zamirlerin özne olduğu cümlelerde yüklem her zaman üçüncü tekil şahıs olmalıdır.

Key Concept

Özne-yüklem uyumsuzluğu (belgisiz zamir özne kuralı)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question