Question

Difficulty: HardDüzeltme İşaretinin Kullanımı

Düzeltme işareti (^); yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek, Arapça ve Farsçadan geçen kelimelerde bazı ünsüzlerin ince okunacağını belirtmek ve nispet ekinin iyelik ekiyle karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Edebiyatımızın usta kalemi, bu eserinde toplumun kökleşmiş âdetlerini eleştirel bir süzgeçten geçirmiştir.
  2. B
    Tarihî çarşıdaki bu eski dükkân, dedesinden kalma antika saatleri tamir eden bir ustanın sığınağıydı.
  3. Ressamın doğayı kendi penceresinden yorumladığı bu tablolarda, gökyüzünün resmî âdeta canlanıp üzerimize akıyor.Answer
  4. D
    Yıllar geçmesine rağmen çocukluk arkadaşıyla karşılaştığı o ilk anın heyecanını hâlâ yüreğinde taşıyordu.
  5. E
    Kış bahçesindeki çiçeklerin üzerine sinen tatlı rüzgâr, bize çocukluğumuzun geçtiği o eski günleri fısıldıyordu.

Answer

Gökyüzünün resmî ifadesinin geçtiği cümle yazım yanlışı barındırmaktadır. Buradaki kelime 'resmi' şeklinde yazılmalıdır.
Gökyüzünün resmî ifadesinde yer alan 'resim' sözcüğü Türkçe çekim eki (iyelik eki) aldığında hece düşmesine uğrayarak 'resmi' şeklinde yazılmalıdır. Burada resmi kelimesindeki '-i' eki nispet eki değil, üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir. Düzeltme işareti ise sadece nispet eki olan '-î' ile iyelik ve belirtme durumu eki olan '-i'nin karıştırılma ihtimali olan durumlarda (örneğin resmî belgeler, resmî törenler) kullanılır. Dolayısıyla bu cümledeki kullanım yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki düzeltme işaretli sözcükler tespit edilir ve aldıkları ekler ile kökenleri incelenir.
'âdetlerini', 'tarihî', 'dükkân', 'resmî', 'hâlâ', 'rüzgâr' sözcüklerinin düzeltme işaretleri kontrol edilir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için kelimelerin bağlam içindeki işlevi analiz edilmelidir.
2
Kelimenin iyelik eki mi yoksa nispet eki mi aldığının ayrımı yapılır.
'gökyüzünün resmî' ifadesinde 'resim' sözcüğünün üçüncü tekil şahıs iyelik eki aldığı belirlenir.
İyelik ekleri düzeltme işareti almazken, nispet eki olan '-î' eki düzeltme işaretiyle yazılır.
3
Elde edilen sonuçlara göre hatalı yazım belirlenir.
'gökyüzünün resmî' ifadesinin 'gökyüzünün resmi' şeklinde düzeltilmesi gerektiği anlaşılır.
İyelik eki alan kelimede düzeltme işareti kullanılması yazım hatası oluşturur.

Key Concept

Nispet eki olan '-î' ile iyelik ve belirtme durumu eki olan '-i'nin ayrımı ve düzeltme işaretinin doğru kullanımı
Rate this question