Examkin

Question

Difficulty: MediumÜnsüz Türemesi

Türkçede tek heceli bazı sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında veya yardımcı fiille birleştiklerinde sözcüğün sonundaki ünsüz çiftleşir. Buna "ünsüz türemesi" (ünsüz ikizleşmesi) adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesine uğramış bir sözcük vardır?

  1. A
    Karadeniz'in hırçın dalgaları, kıyıdaki kayaları büyük bir şiddetle dövüyordu.
  2. B
    Uzun süre sessiz kalan grup, liderlerinin konuşmasıyla yeniden hareketlendi.
  3. Bunca yıl sakladığı sırrı nihayet en yakın arkadaşıyla paylaşmaya karar vermişti.Answer
  4. D
    Çocuk, elindeki topu bahçedeki yüksek duvarın arkasına hızla attı.
  5. E
    Yıllardır hayalini kurduğu projeyi hayata geçirmek için sabırsızlıkla bekliyordu.

Answer

Bunca yıl sakladığı sırrı nihayet en yakın arkadaşıyla paylaşmaya karar vermişti. (Bu cümlede yer alan 'sırrı' kelimesi ünsüz türemesine uğramıştır.)
Doğru cevap olan cümlede yer alan 'sırrı' sözcüğünün kökü 'sır'dır. Bu tek heceli kelimeye ünlüyle başlayan üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı) getirildiğinde kelimenin sonundaki ünsüz ikizleşerek 'sırrı' biçimini almıştır. Bu durum ünsüz türemesinin (ünsüz ikizleşmesinin) klasik bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan ve çift ünsüz barındıran veya ses olayına uğramış olabilecek sözcükleri tespit etmek.
'şiddetle', 'sessiz', 'sırrı', 'attı', 'bekliyordu' sözcükleri incelenmek üzere belirlenmiştir.
Ses olaylarını doğru analiz edebilmek için öncelikle şüpheli kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen kelimeleri kök ve eklerine ayırarak uğradıkları ses olaylarını analiz etmek.
'şiddet' kelimesi kök halindedir; 'ses-siz' kelimesinde ek çakışması vardır; 'at-tı' kelimesinde ünsüz benzeşmesi vardır; 'bekle-yor-du' kelimesinde ünlü daralması vardır; 'sır-ı' kelimesinde ise kök sonundaki ünsüz ikizleşerek 'sırrı' olmuştur.
Ünsüz türemesinin gerçekleşmesi için tek heceli bir sözcüğün ünlüyle başlayan ek alırken veya yardımcı fiille birleşirken kök sonundaki ünsüzün ikizleşmesi (türemesi) gerekir.
3
Ünsüz türemesi kuralına uyan tek kelimenin bulunduğu cümleyi doğru cevap olarak belirlemek.
'sırrı' kelimesinin yer aldığı cümle doğru seçenektir.
'sır' kelimesine ünlüyle başlayan '-ı' eki geldiğinde fazladan bir 'r' ünsüzü türemiştir.

Key Concept

Ünsüz Türemesi
Rate this question

Topics

Ünsüz Türemesi

More questions from this topic