Question

Difficulty: HardCümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)

(I) Edebiyat dünyasının o pırıltılı ama bir o kadar da vefasız koridorlarında yürürken maruz kaldığım haksızlıklara artık şaşırmıyorum; bunları hayatın doğal bir parçası olarak görüyorum. (II) Zamanında bana sunulan o geniş imkânları elimin tersiyle itip dar bir çevreye hitap eden bu dergide yazmaya başlamam, hayatımın en büyük hatasıydı. (III) O günlerde, en sıkışık anlarımda yardımıma koşacağını iddia eden o çok sevgili dostlarım, nedense bu zorlu süreçte tek bir telefon bile etmediler. (IV) Kendini edebiyat gurmesi ilan eden bu toy yazar, birkaç makale karalamakla koca bir geleneği tasfiye edebileceğini sanıyor. (V) Keşke o yıllarda büyük ustaların yanından ayrılmasaydım da onların tecrübelerinden daha fazla istifade edebilseydim.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde belirginleşen duygu ve durumlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede, karşılaşılan olumsuz bir durumun artık kabullenildiği ve kanıksandığı ifade edilmiştir.
  2. B
    II. cümlede, geçmişte gerçekleştirilen bir eylemin sonucundan duyulan pişmanlık dile getirilmiştir.
  3. III. cümlede, bir kişiye duyulan kırgınlık doğrudan o kişinin yüzüne söylenerek sitemde bulunulmuştur.Answer
  4. D
    IV. cümlede, bir kişinin nitelik ve yetkinlik bakımından önemsenmediği, küçümsendiği belirtilmiştir.
  5. E
    V. cümlede, geçmişte kaçırılan bir fırsattan veya yapılmayan bir işten dolayı hayıflanıldığı görülmektedir.

Answer

III. cümlede, bir kişiye duyulan kırgınlık doğrudan o kişinin yüzüne söylenerek sitemde bulunulmuştur ifadesi yanlıştır. Cümlede sitem değil yakınma anlamı mevcuttur.
III. cümlede yazar, en sıkışık anlarında yanında bulunmayan dostlarından bahsederken bu durumu doğrudan o kişilerin yüzüne söylememekte, aksine okuyucuya veya bir başkasına şikâyet etmektedir. Bu durum Türkçede 'yakınma' (şikâyet) olarak adlandırılır. Sitem olması için söz konusu kırgınlığın doğrudan muhataba söylenmesi gerekirdi. Dolayısıyla bu cümleyle ilgili yapılan sitem açıklaması yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki cümleleri ve karşılarındaki duygu/durum eşleştirmelerini tek tek analiz edin.
I. cümlede 'şaşırmıyorum, doğal görüyorum' diyerek kanıksama; II. cümlede 'yazmaya başlamam en büyük hatamdı' diyerek pişmanlık; III. cümlede 'tek telefon etmediler' diyerek üçüncü şahıslara şikâyet (yakınma); IV. cümlede 'toy yazar', 'birkaç makale karalamakla' diyerek küçümseme; V. cümlede 'ayrılmasaydım, istifade edebilseydim' diyerek hayıflanma belirlenir.
Her bir cümlenin içerdiği duygusal tonu doğru tespit etmek seçenekleri değerlendirmek için gereklidir.
2
Sitem ile yakınma arasındaki nüansı inceleyin.
Sitem, bir kimseye duyulan kırgınlığın doğrudan o kişinin yüzüne söylenmesidir. Yakınma (şikâyet) ise bir durumdan veya kişiden duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatılmasıdır. III. cümledeki 'dostlarım... telefon etmediler' ifadesi doğrudan dostların yüzüne söylenmediği için yakınmadır.
Seçeneklerdeki sitem ifadesinin doğruluğunu test etmek için sitem ile yakınma farkını ortaya koymak gerekir.
3
Doğru seçeneği belirleyin.
III. cümlede sitem değil yakınma anlamı olduğu için bu cümleyle ilgili verilen sitem açıklaması yanlıştır.
Söylenemeyecek olan yargıyı bulmak sorunun nihai hedefidir.

Key Concept

Cümle düzeyinde duygu ve durumların (sitem, yakınma, pişmanlık, hayıflanma, küçümseme, kanıksama) anlamsal özelliklerini ve aralarındaki ince farkları ayırt etme.
Rate this question