Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)

24 questions

Question 1Question

Aşağıda verilen numaralanmış cümleleri, karşılarında yer alan baskın duygu veya durumlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sana olan güvenimi her zaman dile getirdiğim hâlde, bu önemli projede benden bir fikri bile esirgemiş olmanı kendime yediremiyorum.
Kendisine sunulan her yapıcı öneriye ön yargıyla yaklaşmaktan ve ekibin motivasyonunu düşürecek tavırlar sergilemekten bir türlü vazgeçmiyor.
Akademik hayatımın henüz başındayken önüme serilen o kıymetli araştırma fırsatını kişisel kaygılarla elimden kaçırmış olmak içimi sızlatıyor.
Öfke nöbeti sırasında kurduğum o haksız cümlelerle, bunca yıllık meslektaşımın kalbini kırıp onu kendimden sonsuza dek uzaklaştırdım.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sana olan güvenin dile getirilmesine rağmen fikir esirgenmesi sitemle; yapıcı önerilere kar��ı sergilenen olumsuz tavırlar yakınmayla; geçmişteki araştırma fırsatının kaçırılması hayıflanmayla; öfkeyle söylenen sözler yüzünden meslektaşın uzaklaştırılması ise pişmanlıkla eşleşir.
Sana olan güvenin dile getirilmesine rağmen fikir esirgenmesi doğrudan muhataba yönelik kırgınlık barındırdığı için sitemdir. Yapıcı önerilere ön yargıyla yaklaşılması bir üçüncü şahsın davranışından duyulan şikâyet olduğu için yakınmadır. Önüne serilen araştırma fırsatının değerlendirilememesi elden kaçan fırsata üzülme olduğu için hayıflanmadır. Öfke anında söylenen sözlerle meslektaşın uzaklaştırılması ise yapılan bir eylemin sonradan yarattığı üzüntü olduğundan pişmanlıktır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz etme
Cümlede doğrudan muhatap alınan kişiye yönelik, kırgınlık bildiren bir ifade bulunmaktadır. Bu durum 'sitem' kavramına karşılık gelir.
Sitem, bir kimsenin yaptığı bir davranıştan dolayı duyulan kırgınlığın öfkelenmeden, yumuşak bir dille doğrudan kendisine söylenmesidir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Cümlede üçüncü bir şahsın davranışlarından duyulan memnuniyetsizlik ve şikâyet dile getirilmiştir. Bu durum 'yakınma' kavramına karşılık gelir.
Yakınma (şikâyet), bir durumdan veya bir kişinin davranışlarından duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatılmasıdır.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Cümlede geçmişte elde edilebilecekken kaçırılan bir fırsat veya yapılmayan bir işten dolayı duyulan üzüntü vurgulanmıştır. Bu durum 'hayıflanma' kavramına karşılık gelir.
Hayıflanma, elden kaçırılan fırsatlar veya yapılmayan şeyler için duyulan üzüntüyü ifade eder.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Cümlede kişinin bizzat yaptığı hatalı bir eylemden duyduğu üzüntü belirtilmiştir. Bu durum 'pişmanlık' kavramına karşılık gelir.
Pişmanlık, yapılan bir işin veya davranışın yanlış olduğunu anlayarak bundan üzüntü duymaktır.

Key Concept

Cümlede Anlam ilişkilerinde sitem, yakınma, hayıflanma ve pişmanlık duyguları arasındaki anlamsal farkların ayırt edilmesi.
Question 2Question

Edebiyatımızda duyguların doğru tespiti, metnin alt metnini kavramada önemli bir role sahiptir. Özellikle 'hayıflanma' ile 'yakınma' kavramları birbirine yakın görünse de 'hayıflanma'da kişinin kendi yapamadığı veya kaçırdığı bir fırsat karşısındaki üzüntüsü, 'yakınma'da ise bir durumdan duyulan memnuniyetsizliğin başkalarına dert yanılması söz konusudur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sırasıyla 'hayıflanma' ve 'yakınma' duyguları belirgindir?

Show answer & explanation

Answer: I. Keşke o yıllarda bana sunulan yurt dışı eğitim fırsatını elimin tersiyle itmeseydim.
II. Günden güne artan bu çevre kirliliğine karşı hiçbir yetkilinin somut bir adım atmaması çok üzücü.

Answer

İlk cümlesinde hayıflanma (geçmişte kaçırılan fırsata üzülme), ikinci cümlesinde ise yakınma (memnuniyetsizliğin dile getirilmesi) anlamı taşıyan seçenek doğru cevaptır.
Hayıflanma ve yakınma duygularının sırasıyla verildiği seçenek doğru cevaptır. İlk cümlede geçmişte yapılmayan bir eyleme yönelik üzüntü (hayıflanma), ikinci cümlede ise mevcut bir durumdan duyulan memnuniyetsizliğin dile getirilmesi (yakınma) yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlelerin duygu analizini yapmak.
Keşke o yıllarda bana sunulan yurt dışı eğitim fırsatını elimin tersiyle itmeseydim cümlesinde, geçmişte yapılmayan/kullanılmayan bir fırsatın üzüntüsü yani 'hayıflanma' mevcuttur.
Hayıflanma duygusunun tanımı gereği yapılmayan eylemler üzerinden kurulduğunu doğrulamak için.
2
İkinci cümlelerin duygu analizini yapmak.
Günden güne artan bu çevre kirliliğine karşı hiçbir yetkilinin somut bir adım atmaması çok üzücü cümlesinde, yetkililerin eylemsizliğinden duyulan rahatsızlık başkalarına aktarılarak 'yakınma' bildirilmiştir.
Yakınma duygusunun memnuniyetsizlik bildirme işlevini doğrulamak için.
3
Sıralamayı kontrol ederek doğru seçeneği belirlemek.
Sırasıyla hayıflanma ve yakınma anlamlarını içeren cümlenin ilgili seçenek olduğu kesinleştirilir.
Soruda istenen sıralı eşleşmeyi sağlamak için.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, cümlede hâkim olan duygu veya durumu ifade eden en uygun kavramı yazınız.

Fill in the blanks below

"İnsan her gün uğradığı dükkândaki eski dostuna bir selam vermez mi?" cümlesinde belirgin olan duygu duygusudur.
Show answer & explanation

Answer

Sitem
Verilen cümlede, konuşmacı dostunun kendisine selam vermemesinden duyduğu üzüntü ve kırgınlığı doğrudan dostunun kendisine yöneltmiştir. Türkçede, bir kimseye duyulan kırgınlığın doğrudan kendisine incitici olmayan bir tonla belirtilmesine sitem denir. Bu nedenle boşluğa sitem veya kırgınlık sözcüğü getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin iletmek istediği duygusal tonu belirlemek
Cümlede, dost olarak görülen birinin selam vermemesinden duyulan hafif kırgınlık sezilmektedir.
Bu durum, kişinin davranışından duyulan üzüntünün doğrudan muhatabına aktarılmak istendiğini gösterir.
2
Duygusal durumu adlandırmak
Kişinin yaptığı bir davranıştan dolayı duyulan kırgınlığın, öfke barındırmadan doğrudan o kişiye söylenmesine sitem denir.
Cümledeki duygu sitem kavramıyla tam olarak örtüşmektedir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem)
Question 4Question

Bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın veya üzüntünün, o kimsenin yüzüne karşı kibarca, onu kırmadan dile getirilmesine "sitem" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Ankara'ya kadar gelip de beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.

Answer

Ankara'ya kadar gelip de beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.
Doğru yanıt olan cümlede konuşmacı, karşısındaki kişinin yaptığı bir davranıştan (yakınına kadar gelip kendisini ziyaret etmemesinden) duyduğu kırgınlığı doğrudan o kişinin yüzüne karşı, kırıcı olmadan söylemiştir. Bu durum sitem tanımına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerin hangi duyguları yansıttığını belirlemek.
Cümlelerin anlamları incelenerek sitem, yakınma, hayıflanma, küçümseme ve ön yargı duyguları tespit edilir.
Soruda bizden doğrudan sitem bildiren cümleyi bulmamız istenmektedir.
2
Sitem ile yakınma arasındaki temel farkı uygulamak.
Sitem doğrudan kişinin kendisine yönelik kırgınlıktır; yakınma ise bir durumu başkasına şikâyet etmektir. 'beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim' ifadesi doğrudan muhataba söylendiği için sitemdir.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı yakınma ve sitem kavramlarını birbirinden ayırt etmek doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar: Sitem ve Yakınma ayrımı
Estimated Time:45s
Question 5Question

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, karşılarında harflerle verilen baskın duygu veya durumlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bunca yıl aynı çatı altında çalışmamıza rağmen, hazırladığın o prestijli projede bana da bir görev vermeyi aklının ucundan bile geçirmemişsin.
Yazara sunulan bunca yapıcı eleştiriye ve yol gösterici önerilere rağmen onun bildiği yoldan şaşmayıp hatalarını sürdürmesini anlayamıyorum.
Gençliğin o delişmen yıllarında önümüze serilen o eşsiz akademik olanakları değerlendirmeyip vaktimizi boşa harcamışız.
Her yeni gelen zam haberiyle önce bir irkiliyoruz ama birkaç gün sonra sanki hiçbir şey olmamış gibi harcamalarımıza devam ediyoruz.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle sitem, ikinci cümle yakınma, üçüncü cümle hayıflanma, dördüncü cümle ise kanıksama duygusuyla eşleşmektedir.
Cümlelerin anlam özellikleri ve hedefleri incelendiğinde; doğrudan muhataba yöneltilen kırgınlık sitemle, başkalarına dert yanma yakınmayla, kaçırılan fırsatlar hayıflanmayla ve olumsuzlukların normalleşmesi kanıksamayla doğru eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki kırgınlık ifadesinin yöneldiği hedefi belirleme
Cümledeki 'geçirmemişsin' ifadesiyle kırgınlığın doğrudan muhataba iletildiği tespit edilmiştir.
Kişinin kendisine yapılan haksızlığa karşı duyduğu incinmişliği doğrudan muhatabına iletmesi sitemdir.
2
İkinci cümledeki şikayet tonunu analiz etme
Yazarın eleştirilere uymamasından duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatıldığı belirlenmiştir.
Bir durumdan duyulan memnuniyetsizliğin gıyaben (başkasına dert yanarak) dile getirilmesi yakınma olarak nitelendirilir.
3
Üçüncü cümledeki üzüntünün kaynağını ve zamanını saptama
Geçmişte değerlendirilmeyen olanaklar ve kaçırılan fırsatlar için üzüntü duyulduğu saptanmıştır.
Geçmişte eldeki imkanları kullanamamaktan, fırsat kaçırmaktan ötürü üzülmek hayıflanma durumudur.
4
Dördüncü cümledeki alışkanlık durumunu çözümleme
Zamlara karşı başlangıçta duyulan tepkinin zamanla kaybolup kanıksandığı anlaşılmıştır.
Sürekli tekrarlanan olumsuzluklara karşı duyarlılığın yitirilmesi ve durumun kabullenilmesi kanıksama durumuna örnektir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question

Aşağıda numaralanmış cümleler ve bu cümlelerin yansıttığı duygular verilmiştir. Buna göre, verilen cümleleri yansıttıkları duygularla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

1. Doğum gününde sınıftaki herkese davetiye gönderip bir tek beni çağırmamışsın.
2. Son paramı o hiç kullanmayacağım teknolojik alete harcamak büyük bir hataydı.
3. Çocuklar sabahtan akşama kadar bilgisayar başında oturuyor, hiçbir işe yardım etmiyorlar.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle sitem, ikinci cümle pişmanlık, üçüncü cümle ise yakınma duygusuyla eşleşmektedir.
Cümlelerin anlamları incelendiğinde; ilk cümlede kişinin doğrudan muhatabına duyduğu kırgınlığı belirtmesi sitem, ikinci cümlede geçmişte yaptığı bir eylemden dolayı üzüntü duyması pişmanlık ve üçüncü cümlede bir durumdan duyduğu rahatsızlığı üçüncü şahıslara aktarması yakınma duygusuyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Doğum gününde herkesi çağırıp kendisinin çağrılmamasından ötürü duyulan kırgınlığı doğrudan kişiye belirten ilk cümleyi incelemek.
Bu cümle sitem duygusunu yansıtır.
Kırgınlığın kişinin yüzüne söylenmesi sitem durumuna örnektir.
2
Yapılan bir hatadan (gereksiz harcama yapmaktan) duyulan üzüntüyü belirten ikinci cümleyi incelemek.
Bu cümle pişmanlık duygusunu yansıtır.
Yapılan bir hatadan pişman olunması durumudur.
3
Çocuklar yüzünden yaşanan rahatsızlığı ve şikayeti başkasına anlatan üçüncü cümleyi incelemek.
Bu cümle yakınma duygusunu yansıtır.
Durumdan duyulan rahatsızlığın başkasına dert yanarak söylenmesi yakınma durumudur.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar
Estimated Time:1m 0s
Question 7Question

(I) Son kitabımın hazırlık sürecinde bana destek olacağını söyleyip de işler sıkışınca ortalıkta görünmeyenlerin tavrı beni şaşırtmadı değil.
(II) Keşke o dönemde gelen cazip teklifleri elimin tersiyle itmeyip bir kısmını olsun değerlendirebilseydim.
(III) Genç şairin, hece vezniyle yazdığı birkaç şiirle edebiyat dünyasında kalıcı bir iz b��rakabileceğini sanması beni oldukça güldürüyor.
(IV) Ne yazık ki son yıllarda nitelikli okur kitlesinin giderek azaldığı gerçeğine artık hepimiz alıştık, bu durumu normal karşılar olduk.
(V) Bu kadar geniş kapsamlı bir proje için bize layık görülen bu komik bütçeyle ancak bir aylık kırtasiye giderimizi karşılayabiliriz.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: I. cümlede, gerçekleşmeyen bir beklentiye yönelik kırgınlık, doğrudan muhatabına yöneltilerek sitem duygusuyla dile getirilmiştir.

Answer

I. cümlede, gerçekleşmeyen bir beklentiye yönelik kırgınlık, doğrudan muhatabına yöneltilerek sitem duygusuyla dile getirilmiştir.
Doğru seçenek olan yargı söylenemez çünkü birinci cümlede yazar, kırgın olduğu kişilere hitaben doğrudan konuşmamakta, onların arkasından üçüncü şahıs ifadeleriyle okuyucuya yakınmaktadır. Bir kırgınlığın doğrudan muhatabına değil de başkalarına söylenmesi 'yakınma' (şikâyet) olarak adlandırılır. Bu nedenle bu cümle sitem cümlesi değildir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki cümleleri ve seçeneklerde belirtilen duygu veya durumları karşılaştırarak analiz edin.
Cümlelerin içerdikleri anlam ve duygular belirlenir.
Her seçenekteki yargının doğruluğunu tespit etmek amacıyla ilk analiz adımıdır.
2
I. cümlede yer alan 'görünmeyenlerin tavrı beni şaşırtmadı değil' ifadesinin dil bilgisindeki kip/şahıs ve hitap yönünü inceleyin.
İfadenin doğrudan muhatabına söylenmediği, üçüncü şahıslardan bahsedilerek okuyucuya aktarıldığı görülür.
Sitem ile yakınma arasındaki temel farkı belirlemek için hitap edilen kişiyi saptamak gerekir.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda I. cümlenin sitem değil, yakınma (şikâyet) cümlesi olduğunu saptayın.
İlk cümlenin açıklamasındaki bilginin yanlış olduğu, dolayısıyla bu seçeneğin doğru cevap olduğu sonucuna varılır.
Sitem duygusunun doğrudan kişinin yüzüne karşı söylenmesi gerektiği bilgisiyle cümlenin yapısı uyuşmamaktadır.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem - Yakınma Ayrımı)
Question 8Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sitem" anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.

Answer

Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.
Sitem, bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne karşı kırıcı olmadan söylenmesidir. 'Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.' cümlesinde doğrudan karşıdaki kişiye hitap edilerek duyulan kırgınlık belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde yer alan cümlelerdeki duygu ve durumları tek tek analiz etmek.
Cümlelerin sırasıyla yakınma, pişmanlık, sitem, küçümseme ve azımsama bildirdiği belirlenir.
Sitem bildiren ifadeyi diğerlerinden ayırt etmek.
2
Sitem tanımını (doğrudan kişiye yönelik kırgınlık) en net gösteren cümleyi doğrulamak.
Davet edilmeme kırgınlığının doğrudan ilgili kişinin kendisine söylenmesi sitem tanımına uyar.
Sitem ile yakınma arasındaki farkı netleştirerek doğru seçeneği kanıtlamak.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)
Question 9Question

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, cümlelerin taşıdığı duygulara göre en uygun terimlerle doldurunuz.

Fill in the blanks below

1. 'Sana o kadar güvenmişken en zor günümde beni bir başıma bırakacağını hiç düşünmezdim.' cümlesi belirgin bir duygusu taşımaktadır.
2. 'Ne yapsak ne etsek bu çocuk ödevlerini zamanında yapma alışkanlığı kazanmıyor.' cümlesi ise belirgin bir
duygusu taşımaktadır.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa 'sitem', ikinci boşluğa ise 'yakınma' (veya 'şikâyet') getirilmelidir.
İlk cümlede konuşmacı kırgınlığını doğrudan muhatabına yönelttiği için boşluğa 'sitem' gelmelidir. İkinci cümlede ise bir durumdan duyulan memnuniyetsizlik başkasına dert yanarak anlatıldığı için boşluğa 'yakınma' veya 'şikâyet' gelmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi duygusal ton yönünden incelemek
Konuşmacı, karşısındaki kişiye doğrudan duyduğu kırgınlığı dile getirmektedir.
Bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne söylenmesi 'sitem' durumunu oluşturur.
2
İkinci cümleyi duygusal ton yönünden incelemek
Konuşmacı, üçüncü bir şahsın olumsuz bir özelliğinden ya da durumdan başkasına dert yanarak hoşnutsuzluğunu belirtmektedir.
Bir durumdan ya da kişiden duyulan memnuniyetsizliğin doğrudan onun yüzüne değil de başkalarına dert yanarak dile getirilmesi 'yakınma' (şikâyet) kavramına karşılık gelir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem ve Yakınma)
Question 10Question

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, bu cümlelerin yansıttığı duygu ve durumları dikkate alarak uygun kavramlarla doldurunuz.

Fill in the blanks below

I. "Yıllardır dirsek çürüttüğüm bu bilimsel araştırmada, adımı sadece teşekkür kısmında geçirmekle yetineceğini hiç tahmin etmemiştim." cümlesinde, kişinin doğrudan muhatabına duyduğu kırgınlığı dile getirdiği bir anlamı hâkimdir.

II. "Genç yaşta elime geçen o eşsiz fırsatları değerlendiremeyip rüzgârın önündeki yaprak gibi savrulup gitmeme bugün bile yanarım." cümlesinde, geçmişte elden kaçırılan fırsatlar ve yapılmayanlar için duyulan üzüntüyü ifade eden bir
durumu söz konusudur.
Show answer & explanation

Answer

İlk cümledeki duygu sitem, ikinci cümledeki duygu ise hayıflanmadır.
İlk cümlede yazar, doğrudan muhatabına yönelik bir kırgınlık belirttiği için boşluğa 'sitem' gelmelidir. İkinci cümlede ise geçmişte kaçırılan fırsatlar ve yapılmayan bir eylem için üzüntü duyulduğundan ('değerlendiremeyip... yanarım') boşluğa 'hayıflanma' gelmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlede dile getirilen duyguyu analiz etmek
Cümledeki yazar, birlikte çalıştığı kişiye duyduğu kırgınlığı ve hayal kırıklığını doğrudan onun yüzüne karşı söylemektedir. Bu durum 'sitem' kavramına karşılık gelir.
Sitem, bir kimsenin yaptığı bir davranıştan dolayı duyulan kırgınlığın öfkelenmeden, yumuşak bir dille doğrudan kendisine söylenmesidir.
2
İkinci cümlede dile getirilen durumu analiz etmek
Cümledeki yazar, geçmişte eline geçen fırsatları değerlendiremediğinden dolayı duyduğu üzüntüyü ('savrulup gitmeme bugün bile yanarım' ifadesiyle) dile getirmektedir. Bu durum 'hayıflanma' kavramına karşılık gelir.
Hayıflanma (veya yerinme), elden kaçırılan bir fırsat veya yapılmayan bir iş için sonradan duyulan üzüntüdür. Yapılan bir hata sonucu duyulan pişmanlıktan farklıdır.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem ve Hayıflanma Ayrımı)
Question 11Question

(I) Edebiyat dünyasının o pırıltılı ama bir o kadar da vefasız koridorlarında yürürken maruz kaldığım haksızlıklara artık şaşırmıyorum; bunları hayatın doğal bir parçası olarak görüyorum. (II) Zamanında bana sunulan o geniş imkânları elimin tersiyle itip dar bir çevreye hitap eden bu dergide yazmaya başlamam, hayatımın en büyük hatasıydı. (III) O günlerde, en sıkışık anlarımda yardımıma koşacağını iddia eden o çok sevgili dostlarım, nedense bu zorlu süreçte tek bir telefon bile etmediler. (IV) Kendini edebiyat gurmesi ilan eden bu toy yazar, birkaç makale karalamakla koca bir geleneği tasfiye edebileceğini sanıyor. (V) Keşke o yıllarda büyük ustaların yanından ayrılmasaydım da onların tecrübelerinden daha fazla istifade edebilseydim.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde belirginleşen duygu ve durumlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: III. cümlede, bir kişiye duyulan kırgınlık doğrudan o kişinin yüzüne söylenerek sitemde bulunulmuştur.

Answer

III. cümlede, bir kişiye duyulan kırgınlık doğrudan o kişinin yüzüne söylenerek sitemde bulunulmuştur ifadesi yanlıştır. Cümlede sitem değil yakınma anlamı mevcuttur.
III. cümlede yazar, en sıkışık anlarında yanında bulunmayan dostlarından bahsederken bu durumu doğrudan o kişilerin yüzüne söylememekte, aksine okuyucuya veya bir başkasına şikâyet etmektedir. Bu durum Türkçede 'yakınma' (şikâyet) olarak adlandırılır. Sitem olması için söz konusu kırgınlığın doğrudan muhataba söylenmesi gerekirdi. Dolayısıyla bu cümleyle ilgili yapılan sitem açıklaması yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki cümleleri ve karşılarındaki duygu/durum eşleştirmelerini tek tek analiz edin.
I. cümlede 'şaşırmıyorum, doğal görüyorum' diyerek kanıksama; II. cümlede 'yazmaya başlamam en büyük hatamdı' diyerek pişmanlık; III. cümlede 'tek telefon etmediler' diyerek üçüncü şahıslara şikâyet (yakınma); IV. cümlede 'toy yazar', 'birkaç makale karalamakla' diyerek küçümseme; V. cümlede 'ayrılmasaydım, istifade edebilseydim' diyerek hayıflanma belirlenir.
Her bir cümlenin içerdiği duygusal tonu doğru tespit etmek seçenekleri değerlendirmek için gereklidir.
2
Sitem ile yakınma arasındaki nüansı inceleyin.
Sitem, bir kimseye duyulan kırgınlığın doğrudan o kişinin yüzüne söylenmesidir. Yakınma (şikâyet) ise bir durumdan veya kişiden duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatılmasıdır. III. cümledeki 'dostlarım... telefon etmediler' ifadesi doğrudan dostların yüzüne söylenmediği için yakınmadır.
Seçeneklerdeki sitem ifadesinin doğruluğunu test etmek için sitem ile yakınma farkını ortaya koymak gerekir.
3
Doğru seçeneği belirleyin.
III. cümlede sitem değil yakınma anlamı olduğu için bu cümleyle ilgili verilen sitem açıklaması yanlıştır.
Söylenemeyecek olan yargıyı bulmak sorunun nihai hedefidir.

Key Concept

Cümle düzeyinde duygu ve durumların (sitem, yakınma, pişmanlık, hayıflanma, küçümseme, kanıksama) anlamsal özelliklerini ve aralarındaki ince farkları ayırt etme.
Question 12Question

Bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın veya memnuniyetsizliğin, öfkelenmeden, doğrudan o kişinin yüzüne tatlı sert bir tonla dile getirilmesine "sitem" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bunca yıllık arkadaş olmamıza rağmen en mutlu günümde yanımda olmayışına çok kırıldım.

Answer

Bunca yıllık arkadaş olmamıza rağmen en mutlu günümde yanımda olmayışına çok kırıldım.
Bunca yıllık arkadaş olmamıza rağmen en mutlu günümde yanımda olmayışına çok kırıldım cümlesinde, konuşmacı doğrudan kırgın olduğu kişiye yönelerek sitemini dile getirmektedir. Cümle, sitem kavramının tanımına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerin anlamlarını ve taşıdıkları duyguları tek tek analiz etmek.
Cümlelerin pişmanlık, sitem, hayıflanma, kanıksama ve yakınma gibi farklı duyguları temsil ettiği belirlenir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için cümlelerdeki duygu nüanslarını doğru tanımlamak gerekir.
2
Sitem kavramının tanımıyla eşleşen cümleyi tespit etmek.
Kırgınlığın doğrudan doğruya muhataba iletildiği cümle belirlenir.
Tanımda geçen 'doğrudan o kişinin yüzüne' ve 'kırgınlık' ifadeleri en uygun cümleyi seçmemizi sağlar.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem)
Question 13Question

Aşağıda verilen cümleleri, taşıdıkları duygu ve durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Söz verdiğin hâlde projenin en kritik aşamasında beni tek başıma bırakıp tatile gitmeni bir kenara yazdım.
Her gün saatlerce trafikte beklemek ilk aylarda işkence gibi geliyordu ama şimdilerde bu durumu yadırgamadan müzik dinleyerek vakit geçiriyorum.
Onca yıl biriktirdiği birikimiyle ancak iki göz oda bir ev alabileceğini duyunca hayal kırıklığına uğradı.
Günde sekiz saat çalışmasına rağmen yöneticisinin gözüne girebilmek için sürekli ekstra iş talep etmesinden gına geldi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Söz verdiğin hâlde projenin en kritik aşamasında beni tek başıma bırakıp tatile gitmeni bir kenara yazdım cümlesi sitem ile; Her gün saatlerce trafikte beklemek ilk aylarda işkence gibi geliyordu ama şimdilerde bu durumu yadırgamadan müzik dinleyerek vakit geçiriyorum cümlesi kanıksama ile; Onca yıl biriktirdiği birikimiyle ancak iki göz oda bir ev alabileceğini duyunca hayal kırıklığına uğradı cümlesi azımsama ile; Günde sekiz saat çalışmasına rağmen yöneticisinin gözüne girebilmek için sürekli ekstra iş talep etmesinden gına geldi cümlesi yakınma ile eşleşir.
Cümlelerin içerdikleri anlamlar incelendiğinde; doğrudan karşı tarafa kırgınlık bildiren ifade sitem, olumsuz bir duruma alışmayı bildiren ifade kanıksama, miktarı yetersiz bulmayı bildiren ifade azımsama ve şikayetçi olunan bir durumu başkasına anlatmayı bildiren ifade yakınma ile tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Kişiye duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne söylenmesi tespit edildi.
Bu durum doğrudan sitem bildirmektedir.
2
İkinci cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Olumsuz bir duruma alışılması ve artık yadırganmaması tespit edildi.
Bu durum kanıksama (alışma) anlamına gelmektedir.
3
Üçüncü cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Elde edilen miktarın az bulunması (iki göz oda ev) tespit edildi.
Miktar veya sayıca az bulma durumu azımsamadır.
4
Dördüncü cümlenin anlam yönünü belirlemek.
Bir durumdan şikayetçi olunması ve bunun başkasına anlatılması tespit edildi.
Bu durum şikayet etme, yani yakınma anlamına gelmektedir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar
Question 14Question

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, cümlelerin taşıdığı duygu ve durumlara uygun kavramlarla doldurunuz.

Fill in the blanks below

Bir eleştirmenin, genç bir şairin ilk kitabı hakk��nda 'Üç beş kelimeyi yan yana getirip kafiye uydurmakla kendini şair mi sanıyor?' şeklinde konuşması nitelik yönünden hor görmeyi ifade ettiği için cümlesine; yayınevinin şaire gönderdiği telif bedeli için 'Bu komik tutarla ancak bir akşam yemeği yenir.' demesi ise nicelik yönünden yetersiz bulmayı belirttiği için cümlesine örnektir.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa 'küçümseme', ikinci boşluğa ise 'azımsama' kavramı getirilmelidir.
Metindeki ilk cümlede 'şair mi sanıyor' ifadesiyle şairin niteliği, yeteneği ve eseri hafife alınmaktadır. Bu durum 'küçümseme' kavramı ile ifade edilir. İkinci cümlede ise ödenen telif bedelinin nicel değeri (para miktarı) yetersiz bulunduğu için bu durum 'azımsama' kavramı ile ifade edilir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlede ifade edilen duyguyu belirleme
Şairin eserinin ve yeteneğinin niteliksel olarak değersizleştirildiği tespit edilmiştir.
Yazınsal becerinin ve şairlik iddiasının alaya alınarak hafife alınması niteliksel bir durumdur.
2
İkinci cümlede ifade edilen duyguyu belirleme
Telif ücretinin niceliksel olarak yetersiz ve az bulunduğu tespit edilmiştir.
Belirli bir para miktarının veya tutarın yetersiz bulunması niceliksel bir durumdur.
3
Boşlukları terimlerle eşleştirme
Birinci boşluğa niteliksel hafife almayı bildiren 'küçümseme', ikinci boşluğa niceliksel yetersizliği bildiren 'azımsama' kavramları yerleştirilir.
Türkçedeki duygu ve durum anlamlarında küçümseme ve azımsama arasındaki temel ayrım nitelik ve nicelik farkına dayanır.

Key Concept

Küçümseme ile azımsama cümleleri arasındaki nitelik-nicelik farkı
Estimated Time:1m 30s
Question 15Question

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, cümlelerin taşıdığ�� duygu ve durumlara uygun sözcüklerle tamamlayınız.

Fill in the blanks below

I. 'Bize destek olacağını söylemesine rağmen en zor anımızda tek başımıza bırakıp gitti.' cümlesinde doğrudan kişiye yönelik bir kırgınlık belirtilmediği, durum başkasına şikayet edildiği için duygusu; II. 'Gençlik yıllarımda elime geçen fırsatları daha iyi değerlendirebilseydim şimdi çok daha farklı bir konumda olurdum.' cümlesinde ise kaçırılan bir fırsattan duyulan üzüntü dile getirildiği için duygusu ağır basmaktadır.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa 'yakınma' (veya 'şikayet'), ikinci boşluğa 'hayıflanma' sözcükleri getirilmelidir.
İlk cümlenin anlatımı başkasına şikayet etme niteliği taşıdığı için yakınma; ikinci cümlenin anlatımı ise kaçırılan bir fırsatın üzüntüsünü barındırdığı için hayıflanma duygularıyla doldurulmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlenin bağlamını ve açıklamasını analiz edin.
Cümledeki durum, doğrudan muhatabın yüzüne değil, üçüncü bir şahsa şikayet tonunda anlatılmaktadır. Bu da 'yakınma' (veya 'şikayet') durumunu gösterir.
Yakınma ile sitem arasındaki fark, yakınmanın muhatabın arkasından başkasına yapılmasıdır.
2
İkinci cümlenin bağlamını ve açıklamasını analiz edin.
Cümledeki durum, geçmişte eldeki imkanların değerlendirilmemesinden duyulan hüznü ifade eder. Bu durum 'hayıflanma' kavramını gösterir.
Hayıflanma, kaçırılan fırsatlar için duyulan üzüntüyü ifade eder ve yapılmış bir hatadan ötürü duyulan pişmanlıktan farklıdır.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Yakınma ve Hayıflanma)
Question 16Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "hayıflanma" anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Gençliğin o heyecan dolu günlerinde, elimize geçen her fırsatı sanata ve edebiyata adamak varken gündelik telaşların peşinden sürüklenip gitmişiz.

Answer

Gençliğin o heyecan dolu günlerinde, elimize geçen her fırsatı sanata ve edebiyata adamak varken gündelik telaşların peşinden sürüklenip gitmişiz.
Hayıflanma, elden kaçan fırsatlar veya yapılmayan işler nedeniyle duyulan üzüntüyü ifade eder. 'Gençliğin o heyecan dolu günlerinde...' şeklinde başlayan cümlede, eldeki fırsatları değerlendirmeyip zamanı boşa harcamaktan ötürü duyulan üzüntü (hayıflanma) açıkça görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki duygu ve durumları belirlemek için ifadelerin anlamsal yönlerini analiz etmek.
Cümlelerin sırasıyla pişmanlık, yakınma, hayıflanma, sitem ve kanıksama anlamları taşıdığı saptanır.
Hayıflanma ile pişmanlık arasındaki temel farkın ayırt edilmesi doğru cevaba ulaşmak için gereklidir.
2
Hayıflanma tanımına (geçmişte yapılmayan bir eylemden veya kaçırılan bir fırsattan ötürü duyulan üzüntü) uyan seçeneği belirlemek.
Sanata ve edebiyata zaman ayırmayıp telaşların peşinden gidilmesinden duyulan üzüntüyü içeren ifadenin hayıflanma olduğu tespit edilir.
Bu ifade doğrudan yapılmayan bir eylemden dolayı duyulan üzüntüyü yansıtır.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Hayıflanma, Pişmanlık, Sitem, Yakınma, Kanıksama)
Question 17Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisi, ayraç içinde verilen duygu veya durumla uyuşmamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Bizi her fırsatta arayıp soracağını söyleyen o vefalı dostumuz, şehre yerleştiğinden beri bir kez bile kap��mızı çalmadı. (Sitem)

Answer

Dostun vefasızlığından duyulan kırgınlığın üçüncü bir kişiye aktarıldığı yakınma cümlesinin sitem olarak sınıflandırılması yanlıştır.
Doğru cevap, dostun vefasızlığından duyulan rahatsızlığın üçüncü kişilere anlatıldığı yakınma cümlesidir. Sitem duygusunda kırgınlık doğrudan muhatabın yüzüne söylenir (Örneğin: 'Şehre yerleştiğinden beri bir kez bile kapımızı çalmadın.'). Ancak bu cümlede durum üçüncü bir kişiye aktarılarak şikâyet (yakınma) edilmektedir. Bu nedenle bu cümle, ayraç içindeki sitem kavramıyla uyuşmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerin içerdikleri anlamları ve duygusal tonları tek tek analiz etmek.
Cümlelerin sırasıyla hayıflanma, yakınma, kanıksama, küçümseme ve azımsama anlamları taşıdığı saptanır.
Duyguların cümledeki ifade ediliş biçiminden hareketle doğru kavramı belirlemek gerekir.
2
Ayraç içindeki kavramlarla cümlelerin taşıdığı duyguları karşılaştırmak.
Vefalı dostun aramamasından şikayet eden cümlenin sitem değil, yakınma (şikayet) bildirdiği fark edilir.
Sitem doğrudan kişiye yapılırken, yakınma üçüncü şahıslara dert yanma şeklinde gerçekleşir.
3
Diğer seçeneklerdeki eşleştirmelerin doğruluğunu teyit etmek.
Hayıflanma, kanıksama, küçümseme ve azımsama cümlelerinin ayraç içindeki kavramlarla tam olarak uyuştuğu görülür.
Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek doğru seçeneğe kesin olarak ulaşmak hedeflenir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)
Estimated Time:2m 0s
Question 18Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, içinde bulunulan olumsuz bir duruma zamanla alışıldığı ve bu durumun artık yadırganmadığı anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Haftalardır süren elektrik kesintilerine mahalle sakinleri artık tepki göstermiyor, herkes kendi mumunu yakıp sessizce köşesine çekiliyor.

Answer

Haftalardır süren elektrik kesintilerine mahalle sakinleri artık tepki göstermiyor, herkes kendi mumunu yakıp sessizce köşesine çekiliyor.
Doğru cevap olan seçenekte, haftalardır süren kesintilere artık kimsenin tepki göstermemesi ve herkesin kendi mumunu yakıp durumu kabullenmesi anlatılmaktadır. Bu durum, olumsuzlukların zamanla yadırganmaması ve alışılması olarak bilinen 'kanıksama' durumunun tam karşılığıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökünün analiz edilmesi
Soru kökündeki tanımın 'kanıksama' kavramına ait olduğu belirlenmiştir.
Soruda sorgulanan duygu ve durum kavramının doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Seçeneklerin anlamsal açıdan taranması
Seçeneklerde sırasıyla pişmanlık, yakınma, kanıksama, ön yargı ve sitem duygularını barındıran cümleler olduğu görülür.
Her seçeneğin taşıdığı anlam özelliğini bularak doğru tanıma uyan cümleyi saptamak amaçlanır.
3
Doğru cümlenin tespiti
Mahalle sakinlerinin kesintilere tepki göstermeyi bırakıp durumu kabullenmelerini anlatan ifadenin kanıksama kavramıyla tam olarak örtüştüğü sonucuna varılır.
Soru kökündeki olumsuz duruma alışma anlamını en net veren cümlenin belirlenmesi gerekir.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Kanıksama)
Estimated Time:1m 30s
Question 19Question

Kişinin, yakın hissettiği ya da sevdiği bir kimsenin sergilediği davranıştan veya söylediği sözden ötürü hissettiği kırgınlığı, kızgınlığa varmayan, tatlı sert bir tonla doğrudan o kişinin yüzüne dile getirmesine "sitem" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Buralara kadar gelip de buradaki en eski dostunu görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.

Answer

Buralara kadar gelip de buradaki en eski dostunu görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.
Sitem anlamı taşıyan cümlede konuşmacı, doğrudan karşısındaki kişiye (ikinci tekil şahsa) hitap ederek onun sergilediği davranıştan (kendisini ziyaret etmemesinden) duyduğu kırgınlığı dile getirmektedir. Cümledeki hitap yönü ve tatlı sert ton sitem kavramını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Sitem kavramının tanımını ve temel ayırt edici özelliklerini netleştirmek.
Sitem, sevilen ya da yakın görülen bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne (ikinci şahsa) ve öfkesizce söylenmesidir.
Sitem kavramı sıklıkla yakınma (başkasına dert yanma) ve hayıflanma (kendi kendine üzülme) kavramlarıyla karıştırıldığı için tanım sınırlarını net belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerin kime hitap ettiğini ve hangi duygu tonuna sahip olduğunu analiz etmek.
Buralara kadar gelip de... ifadesinde doğrudan muhataba yönelik bir hitap (döneceğini) ve tatlı sert bir kırgınlık varken; Her sıkıntısında yanında olduğum... ifadesinde muhatap dışındaki birinden şikayet etme (yakınma) durumu vardır.
Doğru yanıtın sitem içerdiğini doğrulamak ve yakınma içeren güçlü çeldiriciyi elemek için hitabın yönünü incelemek gerekir.
3
Geri kalan seçeneklerin duygu/durum eşleştirmelerini yapmak.
Diğer seçeneklerde sırasıyla hayıflanma (fırsatları değerlendirememiş olmak), ön yargı (işleri yarıda bırakacağı belliydi) ve kanıksama (şikayet konusu olmaktan çıktı) anlamları tespit edilmiştir.
Tüm seçeneklerin elenme nedenlerini netleştirmek cevabın kesinliğini sağlar.

Key Concept

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)
Question 20Question

Aşağıda verilen cümleleri, içerdikleri baskın duygu veya durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Lisedeyken öğretmenlerimin yeteneğimi fark edip açtığı o atölye çalışmalarına düzenli katılsaydım şimdi bambaşka bir yerde olabilirdim.
Bunca yıllık dostluğumuza rağmen, hazırladığın o büyük projede bana ufacık da olsa bir görev vermeyi düşünmemişsin.
İş yerindeki bu adaletsiz iş bölümünü defalarca yöneticilere iletmemize rağmen hâlâ hiçbir somut adım atılmıyor.
Çarpık kentleşmenin getirdiği o estetikten uzak apartman blokları, artık şehir sakinlerinin dikkatini bile çekmiyor; herkes yanından sessizce geçip gidiyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Yapılan eşleştirmelere göre; atölye çalışmalarına katılamamaktan duyulan üzüntü hayıflanma ile, projede görev verilmemesine kırılma sitem ile, iş yerindeki adaletsizliğe dert yanma yakınma ile, kentleşme çirkinliğinin sıradanlaşması ise kanıksama ile eşleşmektedir.
Cümlelerdeki duygular incelendiğinde; atölye çalışmasına katılmadığı için üzülen kişinin ifadesi hayıflanma, projede görev verilmemesine dostuna kırılan kişinin ifadesi sitem, iş yerindeki haksızlığı başkalarına anlatan kişinin ifadesi yakınma ve çirkin binalara alışan insanların durumu kanıksama olarak doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi analiz ederek konuşmacının geçmişteki duruma yönelik tavrını belirlemek
Lisedeki atölye çalışmalarına katılmamış olmaktan dolayı duyulan üzüntünün 'hayıflanma' olduğu tespit edilir.
Geçmişte yapılmayan bir eyleme veya kaçırılan bir fırsata duyulan üzüntü hayıflanma kavramıyla karşılanır.
2
İkinci cümleyi analiz ederek kırgınlığın kime yöneldiğini belirlemek
Dostun hazırladığı projede görev vermemesinden duyulan kırgınlığın doğrudan muhataba söylenmesinin 'sitem' olduğu tespit edilir.
Kırgınlığın muhatabın kendisine yapıcı bir dille söylenmesi sitemin temel özelliğidir.
3
Üçüncü cümledeki şikayet tonunu ve muhatabı incelemek
İş yerindeki adaletsiz iş bölümünden başkalarına dert yanılmasının 'yakınma' olduğu tespit edilir.
Bir durumdan duyulan rahatsızlığın başkalarına dert yanarak anlatılması yakınmadır.
4
Dördüncü cümledeki alışma ve tepkisizlik durumunu değerlendirmek
Çirkin binaların artık dikkat çekmemesi ve yadırganmamasının 'kanıksama' olduğu tespit edilir.
Olumsuz bir durumun zamanla olağan karşılanması kanıksama durumunu ifade eder.

Key Concept

Cümlelerin bildirdiği duygu ve durumları (sitem, yakınma, hayıflanma, kanıksama) anlamsal tonlarına göre ayırt etme.
Page 1 / 2Next
Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.) Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin