Aşağıdaki tabloda, Kuzey Yarım Küre'de yer alan beş farklı merkezin enlem dereceleri, yüks… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Aşağıdaki tabloda, Kuzey Yarım Küre'de yer alan beş farklı merkezin enlem dereceleri, yükseltileri ve ocak ayı ortalama gerçek sıcaklıkları verilmiştir.

Merkez	Enlem	Yükselti ( $m$ )	Ocak Ayı Ortalama Gerçek Sıcaklığı ( $^\circ\text{C}$ )
I	$36^\circ\text{ K}$	$200$	$10$
II	$40^\circ\text{ K}$	$800$	$2$
III	$40^\circ\text{ K}$	$1200$	$-1$
IV	$42^\circ\text{ K}$	$0$	$7$
V	$38^\circ\text{ K}$	$1600$	$-4$

Buna göre, tablodaki veriler dikkate alındığında bu merkezlerin sıcaklık özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A
Merkez II ve Merkez III'ün Ocak ayı indirgenmiş sıcaklıklarının farklı olması, bu iki merkezin yükseltilerinin farklı olmasıyla açıklanır.
B
Merkez IV'ün Ocak ayı indirgenmiş sıcaklığının Merkez V'ten daha yüksek olması enlem etkisinin bir sonucudur.
C
Merkez I ve Merkez II arasındaki gerçek sıcaklık farkının tamamı enlem etkisine bağlı olarak ortaya çıkmıştır.
D
Verilen merkezler arasında enlem etkisine uygun olarak güneyden kuzeye gidildikçe indirgenmiş sıcaklıkların düzenli olarak azaldığı görülür.
Merkez II ve Merkez III aynı enlem üzerinde yer almasına rağmen indirgenmiş sıcaklıklarının farklı olması, denizellik-karasallık gibi enlem dışı göreceli konum faktörleriyle açıklanır.Answer

Answer

Merkez II ve Merkez III aynı enlem üzerinde yer almasına rağmen indirgenmiş sıcaklıklarının farklı olması, denizellik-karasallık gibi enlem dışı göreceli konum faktörleriyle açıklanır.

Merkez II ve Merkez III aynı enlem derecesinde (

40^\circ\text{ K}

) yer almaktadır. Bu iki merkezin indirgenmiş sıcaklık değerleri hesaplandığında yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi tamamen elenmiş olur. Buna rağmen iki merkezin indirgenmiş sıcaklıklarının sırasıyla

6^\circ\text{C}

5^\circ\text{C}

olarak farklı çıkması, güneş ışınlarının düşme açısı (enlem) veya yükselti ile açıklanamaz. Bu durum sadece denizellik, karasallık, nem miktarı veya karasal rüzgarlar gibi enlem dışı göreceli konum faktörlerinin bir sonucudur. Dolayısıyla bu yargı kesinlikle doğrudur.

Step-by-Step Solution

Her bir merkezin indirgenmiş sıcaklığını, her

200\text{ metre}

yükseltide sıcaklığın

1^\circ\text{C}

azaldığı bilgisini kullanarak

T_{\text{indirgenmiş}} = T_{\text{gerçek}} + \frac{\text{Yükselti}}{200}

formülüyle hesaplayınız.

Merkezlerin indirgenmiş sıcaklıkları sırasıyla: I:

10 + 1 = 11^\circ\text{C}

, II:

2 + 4 = 6^\circ\text{C}

, III:

-1 + 6 = 5^\circ\text{C}

, IV:

7 + 0 = 7^\circ\text{C}

, V:

-4 + 8 = 4^\circ\text{C}

olarak bulunur.

Yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisini ortadan kaldırarak enlem ve diğer göreceli konum faktörlerini analiz edebilmek için indirgenmiş sıcaklık değerlerinin bulunması gerekir.

Aynı enlemde yer alan Merkez II (

40^\circ\text{ K}

) ve Merkez III (

40^\circ\text{ K}

) değerlerini karşılaştırınız.

Her iki merkez de

40^\circ\text{ K}

enlemindedir. Ancak Merkez II'nin indirgenmiş sıcaklığı

6^\circ\text{C}

iken Merkez III'ün indirgenmiş sıcaklığı

5^\circ\text{C}

'dir.

Güneş ışınlarını aynı açıyla alan ve yükselti etkileri sıfırlanmış bu iki merkezin sıcaklıklarının farklı olması, nemlilik, denizellik-karasallık veya rüzgarlar gibi enlem dışı göreceli konum faktörleriyle açıklanmalıdır.

Yanlış seçeneklerin neden elendiğini analiz ediniz.

İndirgenmiş sıcaklık farklarında yükselti etkisi olamaz (seçenek A elenir). Kuzeydeki IV'ün güneydeki V'ten sıcak olması enlemle çelişir (seçenek B elenir). I ile II arasındaki gerçek sıcaklık farkında yükselti etkilidir (seçenek C elenir). Güneyden kuzeye gidildikçe indirgenmiş sıcaklıklar düzenli azalmamaktadır (seçenek D elenir).

Soruda kesinlikle doğru olan seçeneğin doğrulanması ve çeldiricilerin mantığının kavranması amacıyla bu analiz gereklidir.

Key Concept

Gerçek ve İndirgenmiş Sıcaklık Analizi, Enlem-Sıcaklık İlişkisi ve Göreceli Konum Etkisi

Estimated Time:2m 0s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic