Question

Difficulty: Very hardEş Sesli (Sesteş) Sözcükler

Aşağıdaki cümlelerde kalın yazılmış sözcükleri, köklerinin veya kullanımlarının anlamsal/dil bilgisel özelliklerine göre sağ sütundaki tanımlarla eşleştiriniz.

  • Girişteki koridorun sol tarafında bulunan kütüphane, günün her saati sessiz ve huzurluydu.Yazılışı ve okunuşu aynı olmasına rağmen aralarında hiçbir anlam ilişkisi bulunmayan, farklı dil bilgisel kategorilerde sesteşi olan gerçek sesteş kök
  • Yıllardır süren bu anlams��z davanın nihayet dostane bir barış ile sonuçlanması herkesi rahatlattı.Aralarında anlam ilişkisi bulunan, hem isim hem fiil kökü olarak kullanılabilen fakat sesteşlik özelliği taşımayan ortak (kökteş) kök
  • Şair, şiirlerinde toplumsal meseleleri ele alırken her zaman estetik bir hâl aramayı da ihmal etmezdi.Yazılışında düzeltme işareti bulunduğu için, benzer yazılışlı ve okunuşlu diğer kelimeyle sesteş (eş sesli) kabul edilmeyen sözcük
  • Masanın çekmecesindeki eski gözde saklanan mektuplar, geçmişin tüm sırlarını bar��ndırıyordu.Temel anlamıyla şekil veya işlev bakımından bağlantılı olup yan anlam kazandığı için temel anlamdaki sözcükle sesteşlik ilişkisi kurmayan sözcük

Answer

Girişteki koridorun sol tarafında bulunan... cümlesindeki 'sol' sözcüğü gerçek sesteş kök tanımıyla; Yıllardır süren bu anlamsız davanın... cümlesindeki 'barış' sözcüğü ortak kök tanımıyla; Şair, şiirlerinde toplumsal... cümlesindeki 'hâl' sözcüğü düzeltme işaretli sözcük tanımıyla; Masanın çekmecesindeki eski gözde... cümlesindeki 'göz' sözcüğü ise yan anlamlı sözcük tanımıyla eşleşmektedir.
Sol sözcüğü sesteş köktür çünkü 'solmak' fiiliyle hiçbir anlam bağı yoktur. Barış sözcüğü hem isim hem fiil olarak anlam ilişkisi koruduğu için ortak köktür. Hâl sözcüğü düzeltme işareti nedeniyle sesteşlik oluşturamaz. Göz sözcüğü çekmecenin bölmesi anlamında yan anlamlıdır ve sesteş değildir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde kalın yazılan sözcüklerin (sol, barış, hâl, gözde) temel anlamlarını ve cümledeki işlevlerini belirlemek.
sol (yön ismi), barış (isim), hâl (durum ismi), gözde (çekmece gözü, isim) olarak tespit edilmiştir.
Sözcüklerin sesteşlik ve kök özelliklerini doğru analiz edebilmek için cümle içindeki bağlamlarını anlamak gerekir.
2
Her bir sözcüğün kök türünü ve sesteşlik/kökteşlik durumunu kurallara göre sınıflandırmak.
'sol' sözcüğünün 'solmak' fiiliyle anlam ilişkisi yoktur (sesteş). 'barış' sözcüğünün 'barışmak' fiiliyle anlam ilişkisi vardır (ortak kök). 'hâl' düzeltme işaretli olduğu için sesteş olamaz. 'göz' yan anlamdadır.
Kural dışı durumları (düzeltme işareti, yan anlam, ortak kök) ayırt ederek doğru tanımlarla eşleştirmek.
3
Sınıflandırılan sözcükleri sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
sol -> sesteş kök, barış -> ortak kök, hâl -> düzeltme işaretli sözcük, gözde -> yan anlamlı sözcük.
Eşleştirmenin doğruluğunu teyit ederek nihai eşleşme tablosunu oluşturmak.

Key Concept

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler, Ortak Kök ve Yan Anlam Ayırımı
Estimated Time:2m 0s
Rate this question