Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları

Azot döngüsünde görev alan üç farklı canlı türünün (X, Y ve Z) gerçekleştirdiği bazı metabolik faaliyetler ve hücresel özellikleri aşağıda verilmiştir:

* X türü: Topraktaki amonyağı ($NH_3$) oksitleyerek nitrit ($NO_2^-$) oluşturur ve bu süreçten elde ettiği kimyasal enerjiyle kendi organik besinini sentezler.
* Y türü: Hücre dışı sindirim enzimleriyle organik atıkları parçalar ve oluşan amino asitleri hücresine alarak solunumda kullanır; bu süreçte amonyak açığa çıkarır.
* Z türü: Topraktaki nitrat ($NO_3^-$) tuzlarını indirgeyerek atmosfer azotuna ($N_2$) dönüştürür ve bu süreçte oksijensiz solunum yapar.

Buna göre X, Y ve Z canlıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir tatlı su gölü ekosisteminde bulunan biyotik (canlı) ve abiyotik (cansız) bileşenler arasındaki etkileşimlerle ilgili,

I. Göl suyunun $pH$ değerindeki ani değişimler, ayrıştırıcı (saprofit) bakterilerin hücresel enzim faaliyetlerini olumsuz etkileyerek organik atıkların inorganik maddelere dönüşüm hızını düşürebilir.
II. Sudaki kalsiyum ve potasyum gibi mineral tuzlarının miktarındaki artış, üretici algler tarafından fotosentez reaksiyonlarında enerji kaynağı (ATP sentezi için) olarak doğrudan kullanılır.
III. Sıcaklık artışı, sudaki çözünmüş oksijen miktarını azaltarak ve solunum enzimlerinin yapısını bozarak sucul tüketicilerin metabolik faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir ekosistemde bulunan beş farklı canlı türünün ($K$, $L$, $M$, $N$ ve $P$) bazı özellikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Buna göre, özellikleri belirtilen bu canlılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Belirli bir alan ve zaman diliminde yaşayan, aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa popülasyon denir.

Buna göre, aşağıda verilenlerden hangisi bir popülasyon örneğidir?

Karadeniz ekosistemi temel alınarak hazırlanan aşağıdaki ekolojik birimlerin, kapsam genişliği bakımından en dar olandan en geniş olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıdaki sol sütunda verilen ekolojik durum ve tanımları, sağ sütundaki uygun ekolojik kavramlarla eşleştiriniz.

Bir karasal ekosistemde, ölü bir hayvanın yapısındaki protein molekülünde yer alan bir azot atomunun, saprofit faaliyetiyle başlayıp serbest azot gazı ($N_2$) halinde atmosfere verilmesine kadar geçen süreçte meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Bir ekosistemin abiyotik (cansız) bileşenlerinden olan mineraller ile bu ekosistemdeki biyotik (canlı) bileşenlerin ilişkisine dair,

I. Mineraller, canlı hücrelerde hücresel solunum reaksiyonlarında enerji verici olarak yıkıl��rlar.
II. Ototrof (üretici) canlılar da dahil olmak üzere tüm biyotik faktörler, mineralleri dış ortamdan hazır olarak almak zorundadır.
III. Ayrıştırıcı (saprofit) grupta yer alan bakteri ve arkeler, aldıkları mineralleri mitokondrilerinde hücresel solunum reaksiyonlarında tüketirler.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Dim Mağarası'nın iç kısımlarında ışık almayan, sıcaklığı yıl boyunca $12\text{--}14\ ^\circ\text{C}$ arasında sabit kalan ve yüksek nem oranına sahip bölümünde yaşayan canlılar ve çevreleriyle ilgili yapılan bir araştırmada aşağıdaki bulgular elde edilmiştir:

* Mağarada sadece bu ortama uyum sağlamış, gözleri körelmiş bir eklembacaklı türü olan *Troglocaris anophthalmus* (mağara karidesi) yaşamaktadır.
* Mağaranın zeminindeki organik atıkları ayrıştırarak beslenen bakteri ve mantar türleri bulunmaktadır.
* Mağara tavanında yaşayan yarasalar, geceleri mağara dışına çıkarak beslenmekte ve dışkılarıyla (guano) mağara içi organik madde girdisini sağlamaktadır.

Buna göre, bu mağara ekosistemi ve burada yaşayan canlılar ile ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Orman ekosisteminde gerçekleşen madde ve enerji akışı süreçlerinde rol alan abiyotik (cansız) ve biyotik (canlı) faktörler arasındaki etkileşimlerle ilgili,

I. Topraktaki mineraller, üretici canlılar taraf��ndan hücresel solunumda enerji verici olarak tüketilir.
II. Sıcaklık ve pH gibi abiyotik etmenler, canlıların metabolik faaliyetlerinde görev alan enzimlerin çalışma hızını doğrudan etkiler.
III. Ayrıştırıc�� bakteri türleri, organik atıkları parçalamak üzere hücre dışına salgılayacakları enzimleri golgi aygıtında paketler.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir ekosistemde yer alan üretici, tüketici ve ayrıştırıcı canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini gösteren besin zincirleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ekosistemde abiyotik ve biyotik faktörler sürekli etkileşim halindedir. Bu etkileşimler ekosistemin dengesini ve madde döngülerinin sürekliliğini belirler.

Aşağıdaki tabloda, bir kara ekosistemindeki bazı abiyotik değişimler ve bunların biyotik bileşenler üzerindeki etkileri verilmiştir:

Bu bilgilere göre, abiyotik ve biyotik bileşenlerin etkileşimleri ile ilgili yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

Bir ekosistemde madde d��ngüsü ve beslenme ilişkilerinde görev alan $X$, $Y$, $Z$ ve $T$ canlılarının ekolojik işlevleri aşağıda belirtilmiştir:

* **$X$ canlısı:** Güneş ışığı yardımıyla inorganik maddelerden organik besin sentezlemektedir.
* **$Y$ canlısı:** Ölü organik atıkları parçalayarak amonyak ($NH_3$) açığa çıkarmaktadır.
* **$Z$ canlısı:** Amonyağı oksitleyerek elde ettiği enerjiyle karbondioksit özümlemesi yapmaktadır.
* **$T$ canlısı:** Doğrudan $X$ canlısını tüketerek besin ihtiyacını karşılamaktadır.

Buna göre, bu canlıların hücresel özellikleri ve beslenme şekilleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ekosistemdeki madde döngüsünde çok önemli bir role sahip olan ayrıştırıcı (saprofit) bir bakteri türü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ekosistemde yer alan beş farklı popülasyonun beslenme ilişkileri ve bazı hücresel özellikleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Buna göre, bu popülasyonlar ve ekolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir karasal ekosistemdeki besin zincirinde yer alan canlılar arasındaki ilişki aşağıda belirtilmiştir:

Buna göre, bu besin zincirinde dokularında biyolojik birikim (kimyasal zehirli madde miktarı) en fazla olan canlı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ekosistemde yer alan canlıların beslenme ilişkilerini gösteren aşağıdaki canlı grupları ile bu grupların ekolojik özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir göl ekosisteminde yer alan besin zinciri aşağıda gösterilmiştir:

Bu besin zincirinde dokularında biyolojik birikim (toksik madde birikimi) en fazla olan canlı ile toplam biyokütlesi (biyoması) en fazla olan canlı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir karasal ekosistemde organik atıkların yapısında bulunan azot atomunun, üretici bir bitki tarafından amino asit sentezinde kullanılabilmesi sürecinde gerçekleşen a��ağıdaki olayları ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Bir ekosistemde yer alan ve tek bir besin zincirini oluşturan $K$, $L$, $M$ ve $N$ popülasyonlarının bazı özellikleri şu şekildedir:

* Dokularında biriken zehirli madde (biyolojik birikim) oranı en yüksek olan popülasyon $L$'dir.
* Toplam biyokütlesi en fazla olan popülasyon $M$'dir.
* $N$ popülasyonundaki bireyler otçul (otla beslenen) beslenme özelliğine sahiptir.
* $K$ popülasyonu, enerji piramidinin üçüncü trofik düzeyinde yer almaktadır.

Buna göre, bu popülasyonların dokularında biriken zehirli madde miktarının en az olandan en çok olana doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?