Eşeyli Üreme ve Döllenme

7 questions

Question 1Question

Eşeyli üreme gösteren bir canlı organizmanın yaşam döngüsünde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik olarak sıraya diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Eşeyli üremede olayların doğru sırası: Mayoz bölünme ile haploit gametlerin üretilmesi, gametlerin çekirdeklerinin kaynaşması (döllenme), diploit zigotun oluşması ve zigotun büyüme amacıyla hızlı mitoz bölünmeler geçirmesidir.
Eşeyli üreme döngüsünde ilk olarak haploit gametler mayozla üretilir, ardından döllenme ile gametler birleşerek diploit zigotu oluşturur ve son olarak zigot mitoz bölünmeler geçirerek gelişir.

Step-by-Step Solution

1
Gamet oluşum sırasının belirlenmesi
Gametlerin mayozla oluşması ilk sırada yer alır.
Üreme hücreleri oluşmadan döllenme gerçekleşemez.
2
Döllenme olayının sırasının belirlenmesi
Gametlerin kaynaşması (döllenme) ikinci sırada yer alır.
Döllenme, gametlerin çekirdeklerinin birleşmesi sürecidir.
3
Zigot oluşum sırasının belirlenmesi
Diploit zigotun oluşması üçüncü sırada yer alır.
Döllenmenin doğrudan sonucu diploit hücre olan zigotun oluşmasıdır.
4
Gelişme basamağının belirlenmesi
Zigotun mitoz bölünmeler geçirmesi son sırada yer alır.
Zigot oluştuktan sonra çok hücreli bir organizma oluşturmak üzere mitoz bölünmelerle gelişir.

Key Concept

Eşeyli Üreme ve Döllenme Aşamaları
Question 2Question

İnsanda eşeyli üreme sürecinde gametogenezden döllenmenin tamamlanmasına kadar gerçekleşen bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu olayların gerçekleşme sırasını ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

İnsanda gametogenez ile başlayan süreç sırasıyla; gametlerin mayoz bölünmeyle üretilmesi, ovülasyonla ikincil oositin fallopi tüpüne geçmesi, sperm hücresinin yumurta dış örtüsü olan zona pellucidayı eritmesi, zarların kaynaşmasıyla duraklamış olan mayoz II bölünmesinin tamamlanması ve son olarak haploit çekirdeklerin kaynaşması ile diploid zigotun oluşması şeklinde gerçekleşir.
İnsanda eşeyli üreme süreci sırasıyla gametogenez, ovülasyon, sperm-yumurta teması (akrozom reaksiyonu), zarların kaynaşmasıyla oositin mayoz II'yi tamamlaması ve en nihayetinde çekirdeklerin kaynaşması (karyogami) aşamalarından oluşur. Bu olayların doğru sırası; gametlerin mayozla üretilmesi, ovülasyonla fallopi tüpüne atılması, akrozom enzimleri ile dış örtülerin eritilmesi, sperm-yumurta kaynaşmasıyla mayoz II'nin bitirilmesi ve diploid zigotun oluşması şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Gametogenez aşamasının belirlenmesi
Gametogenez ile haploit (nn) spermler erkek üreme organında, ikincil oosit ise dişi üreme organında üretilir.
Eşeyli üreme sürecinin başlayabilmesi için öncelikle mayoz bölünmeyle olgun gametlerin oluşması gerekir.
2
Ovülasyon aşamasının belirlenmesi
Metafaz II aşamasındaki ikincil oosit yumurtalıktan fallopi tüpüne geçer.
Spermin oosit ile karşılaşabilmesi için oositin döllenme kanalına salınması şarttır.
3
Akrozom reaksiyonunun belirlenmesi
Sperm, zona pellucidadaki reseptörlere tutunur ve akrozom enzimlerini salgılayarak bu tabakayı eritir.
Yumurta hücresinin zar düzeyinde döllenebilmesi için spermin dış koruyucu katmanları aşması gerekir.
4
Mayoz II bölünmesinin tamamlanmasının belirlenmesi
Hücre zarlarının kaynaşmasıyla oosit uyarılır ve yarım kalmış mayoz bölünmesini tamamlayarak haploit yumurta çekirdeğini oluşturur.
İkincil oosit ovülasyon sonrasında metafaz II'de duraklamış durumdadır ve sperm girişi tetikleyene kadar bölünmeyi tamamlayamaz.
5
Karyogami aşamasının belirlenmesi
Haploit erkek ve dişi çekirdekleri kaynaşarak diploid (2n2n) zigotu meydana getirir.
Döllenmenin son basamağı genetik materyallerin birleşmesi ve yeni bireyin diploid genomunun kurulmasıdır.

Key Concept

İnsanda gametogenez ve döllenme olaylarının hücresel düzeyde gerçekleşme sırası
Question 3Question

Eşeyli üreme sürecinde kalıtsal çeşitliliğe neden olan faktörlerle ilgili çalışma yapan bir öğrenci, mayoz bölünmede gerçekleşen olayları incelemektedir. Buna göre, öğrencinin incelediği aşağıdaki olaylardan hangisi, mayoz bölünme geçiren bir hücrede her zaman gerçekleşmek zorunda olmayıp, gerçekleştiğinde oluşan gametlerdeki kalıtsal çeşitlilik oranını daha da artıran bir faktördür?

Show answer & explanation

Answer: Homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gen alışverişinin (krossing-over) gerçekleşmesi

Answer

Homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gen alışverişinin (krossing-over) gerçekleşmesi
Homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasındaki krossing-over (gen alışverişi), mayoz bölünmede gerçekleşmesi zorunlu olmayan bir olaydır. Ancak gerçekleştiğinde kromatitler üzerindeki gen dizilimini değiştirerek gamet çeşitliliğini ve dolayısıyla kalıtsal çeşitliliği artırır.

Step-by-Step Solution

1
Adım 1: Mayoz böl��nmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan temel mekanizmaları (krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı) belirlemek.
Sonuç: Homolog kromozomların bağımsız dağılımı her mayoz bölünmede zorunlu olarak gerçekleşirken, krossing-over her mayozda gerçekleşmeyebilir.
Neden: Soruda istenen 'her zaman gerçekleşmek zorunda olmayan' koşulunu test etmek.
2
Adım 2: Seçeneklerdeki olayları analiz ederek her mayozda zorunlu olup olmadığını ve mayoz bölünmeye ait olup olmadığını incelemek.
Sonuç: Krossing-over dışındaki mayoz seçenekleri zorunludur, bakteri konjugasyonu ve erkek arının sperm üretimi ise mayoz bölünmeye dahil değildir.
Neden: Doğru seçeneğe ulaşmak.

Key Concept

Eşeyli üremede çeşitliliği sağlayan krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı olaylarının özellikleri
Estimated Time:1m 0s
Question 4Question

Hermafroditizm ve eşeyli üreme süreçleriyle ilgili çalışma yapan bir araştırmacı, aynı türe ait iki hermafrodit bireyden X bireyinin kendi kendini döllediğini, Y ve Z bireylerinin ise karşılıklı (yabancı) dölleme gerçekleştirdiğini gözlemlemiştir.

Bu gözlemler ve eşeyli üreme mekanizmaları dikkate alındığında;

I. X bireyinin kendi kendini döllemesiyle oluşan yavruların atasal bireyden farklı kalıtsal özelliklere sahip olmasında, gamet oluşumu sırasındaki mayoz bölünme etkilidir.
II. Y ve Z bireylerinin karşılıklı dölleme yapması, bu üreme sürecinde popülasyonda yeni alellerin ortaya çıkmasını sağlayarak çeşitliliği artırır.
III. X bireyinin gametogenez sürecinde krossing-over gerçekleşmemiş olsa dahi, homolog kromozomların bağımsız dağılımı ve döllenme olayları yavrular arasında kalıtsal varyasyona yol açar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III ifadelerinin doğru olduğunu belirten seçenek
Kendi kendini dölleyen hermafrodit canlılarda gametler mayozla üretildiği için yavrular arasında kalıtsal çeşitlilik görülür. Krossing-over olmasa dahi mayoz I'deki bağımsız dağılım ve döllenme varyasyon için yeterlidir. Karşılıklı dölleme ise çeşitliliği artırsa da yeni alel oluşturamaz; yeni aleller yalnızca mutasyonla oluşur. Bu yüzden I ve III ifadelerini içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Kendi kendini döllemede kalıtsal çeşitlilik oluşma mekanizmasını analiz etme.
X bireyinin kendi kendini döllemesi sırasında gametler mayoz bölünmeyle üretilir. Mayozda homolog kromozomların rastgele ayrılması ve krossing-over olayları gerçekleştiğinden, üretilen gametlerin genetik yapısı atasal bireyden ve birbirinden farklı olur. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
Hermafrodit bireylerin kendi kendini döllemesiyle oluşan yavruların genetik olarak birebir aynı olacağı yanılgısını düzeltmek.
2
Yabancı döllemenin popülasyon genetiği üzerindeki etkisini değerlendirme.
Y ve Z bireylerinin karşılıklı dölleme yapması genetik çeşitliliği artırır ancak popülasyonun gen havuzunda yeni alellerin (gen çeşitlerinin) ortaya çıkmasını sağlamaz. Yeni aleller sadece mutasyon mekanizması ile oluşabilir. Bu nedenle II. öncül yanlıştır.
Döllenme ve rekombinasyonun mevcut alelleri yeni kombinasyonlarda bir araya getirdiğini, yeni alel üretemediğini belirlemek.
3
Krossing-over olmaksızın kalıtsal çeşitlilik oluşma durumunu inceleme.
Mayoz bölünmede krossing-over gerçekleşmese bile anafaz I evresinde homolog kromozomların kutuplara rastgele çekilmesi (bağımsız dağılımı) ve döllenme olayı tek başına kalıtsal varyasyon oluşturmak için yeterlidir. Dolayısıyla III. öncül doğrudur.
Krossing-overın kalıtsal çeşitlilik için zorunlu bir şart olmadığını, bağımsız dağılımın da çeşitlilik sağladığını doğrulamak.

Key Concept

Eşeyli Üreme ve Döllenmede Kalıtsal Varyasyon Mekanizmaları
Question 5Question

Eşeyli üreme gerçekleştiren hermafrodit (erselik) bir hayvan türünün kendi kendini döllemesi (otofertilizasyon) ile başka bir bireyle çapraz döllenmesi süreçleri karşılaştırıldığında;

I. Kendi kendini dölleme sonucu oluşan yavrular, ata canlıyla tamamen aynı kalıtsal yapıya sahiptir.
II. Çapraz döllenme ile oluşan yavrular arasındaki genetik varyasyon düzeyinin, kendi kendini dölleme ile oluşan yavrulara göre daha yüksek olması beklenir.
III. Her iki döllenme şeklinde de oluşan yavruların atasal canlıdan farklı kalıtsal özelliklere sahip olmasında gamet oluşumu sırasındaki homolog kromozomların bağımsız dağılımı etkilidir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

II ve III
Doğru yanıt 'II ve III' ifadesidir. Hermafrodit canlılarda gametler mayoz bölünmeyle üretildiği için homolog kromozomların bağımsız dağılımı (Anafaz IAnafaz\ I evresinde) sayesinde ata canlıdan farklı genetik yapıda olurlar. Kendi kendini dölleme olsa dahi, bu farklı gametlerin rastgele birleşmesi (döllenme) yavruların ata canlıdan farklı olmasını sağlar. Çapraz döllenmede ise iki farklı bireyden gelen gametler birleştiği için genetik varyasyon, kendi kendini döllemeye kıyasla çok daha yüksek olur.

Step-by-Step Solution

1
Mayoz bölünmenin ve gamet oluşumunun incelenmesi
Gametler mayoz bölünmeyle oluşur ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı ile krossing-over olayları sayesinde atasal canlıdan farklı genetik kombinasyonlara sahip olur.
Kendi kendini dölleme sonucunda yavruların neden atasal canlıyla aynı kalıtsal yapıda olmadığını (I. öncülün yanlışlığını) belirlemek.
2
Çapraz döllenmenin etkisinin analizi
Çapraz döllenmede iki farklı bireyin gametleri birleştiği için yavrular arasındaki genetik çeşitlilik (varyasyon) kendi kendini döllemeye göre daha fazladır.
Varyasyon derecesini karşılaştırmak (II. öncülün doğruluğunu test etmek).
3
Ortak mekanizmaların belirlenmesi
Hem kendi kendini döllemede hem de çapraz döllenmede gametler mayozla üretildiği için homolog kromozomların bağımsız dağılımı kalıtsal çeşitliliğin temel kaynağıdır.
Her iki üreme şeklindeki ortak çeşitlilik kaynaklarını belirlemek (III. öncülün doğruluğunu test etmek).

Key Concept

Eşeyli üreme süreçlerinde (mayoz ve döllenme) kalıtsal çeşitliliğin mekanizmaları ile hermafrodit canlılarda kendi kendini dölleme ve çapraz döllenme farkları.
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question

Hayvansal bir organizmada gametlerin oluşumundan döllenmenin tamamlanarak zigotun meydana gelmesine kadar geçen süreçte gerçekleşen bazı hücresel olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir:

Buna göre, bu olayların ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Hayvansal bir organizmada eşeyli üreme ve döllenme süreci sırasıyla; gametlerin mayoz bölünmeyle üretilmesi, spermin jel örtüye temas ederek akrozom enzimlerini salması, sperm ve yumurta zarlarının kaynaşması, kortikal reaksiyonla döllenme zarının oluşması ve son olarak haploid çekirdeklerin kaynaşarak diploid zigot çekirde��ini meydana getirmesi şeklinde gerçekleşir.
Doğru sıralama, döllenme sürecinin başlangıcında üreme hücrelerinin mayozla eldesini (gametogenez), ardından spermin yumurtanın koruyucu tabakasını eritmesini (akrozom reaksiyonu), zarların birleşmesini (plazmogami), polispermiyi engelleyen hücresel savunmayı (kortikal reaksiyon) ve son olarak kalıtsal materyallerin birleşmesini (karyogami) takip eden kronolojik sıradır.

Step-by-Step Solution

1
Gametogenez aşamasını belirleme
Üreme ana hücrelerinin mayoz bölünme geçirmesiyle haploid (nn) kromozomlu gametlerin oluşması ilk sıradadır.
Döllenmenin gerçekleşebilmesi için öncelikle haploid sperm ve yumurta hücrelerinin mayoz bölünmeyle sentezlenmiş olması gerekir.
2
Yumurtaya ulaşma ve dış koruyucu tabakanın eritilmesini inceleme
Sperm hücresinin yumurtayı saran jel örtüye (zona pellucida) temas etmesiyle akrozom enzimlerinin serbest bırakılması ikinci sıradadır.
Gametler bir araya geldiğinde spermin yumurta zarına ulaşabilmesi için akrozomundaki hidrolitik enzimlerle jel örtüyü sindirmesi gerekir.
3
Zarların birleşmesini tespit etme
Sperm ve yumurta hücre zarlarının özgül reseptörler aracılığıyla birbirini tanıyarak kaynaşması üçüncü sıradadır.
Koruyucu jel tabakasını aşan sperm hücresi, yumurta zarına ulaşarak onunla bütünleşir.
4
Polispermiyi engelleme mekanizmasını analiz etme
Yumurtadaki kortikal granüllerin ekzositozla salınarak döllenme zarı oluşturması dördüncü sıradadır.
Sperm zarı ile yumurta zarının kaynaşması yumurtayı uyarır ve kortikal granüllerin salınımıyla döllenme zarı oluşturulup diğer spermlerin girişi engellenir.
5
Çekirdeklerin birleşmesini saptama
Haploid (nn) sperm ve yumurta çekirdeklerinin kaynaşmasıyla diploid (2n2n) zigot çekirdeğinin oluşması son sıradadır.
Polispermi engellendikten sonra yumurta sitoplazmasındaki sperm çekirdeği ile yumurta çekirdeği birleşerek döllenmeyi tamamlar.

Key Concept

Hayvansal organizmalarda gametogenez ve döllenme süreci hücresel/biyokimyasal basamakları
Question 7Question

Hermafrodit (erselik) olan bir bitki türünde, aynı birey üzerinde hem dişi hem de erkek üreme organları aktif olarak işlev görmektedir. Bu bitki türü, kendi polenleriyle kendi kendini dölleyebildiği (otofertilizasyon) gibi, rüzgar veya tozlaştırıcı böcekler aracılığıyla aynı türe ait başka bir bireyle de çapraz döllenebilmektedir.

Bu bitkinin üreme süreçleri ve bu süreçlerdeki genetik varyasyonlarla ilgili,

I. Kendi kendini döllemesi sonucunda oluşacak yavruların kalıtsal olarak çeşitlenebilmesi için mayoz bölünme sırasında krossing-over gerçekleşmesi zorunludur.
II. Çapraz dölleme ile üretilen yavruların kendi aralarındaki genetik varyasyon derecesinin, kendi kendini dölleme ile üretilenlere göre daha yüksek olması beklenir.
III. Mayoz II bölünmesinin anafaz evresinde homolog kromozomların şansa bağlı olarak kutuplara çekilmesi, döllenmeye katılan gametlerin genetik yapısını farklılaştırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yalnız II

Answer

Yalnız II ifadesi doğrudur.
Çapraz dölleme sürecinde farklı kalıtsal yapıdaki iki atasal bireyin gametleri bir araya geldiği için, oluşan yavruların varyasyon (kalıtsal çeşitlilik) derecesi, aynı atasal bireyin kendi gametlerinin birleşmesiyle (kendi kendini dölleme) oluşan yavrulara kıyasla daha yüksektir. Bu durum ikinci öncülü doğru kılmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek için mayoz bölünmedeki çeşitlilik mekanizmalarını analiz edin.
Mayoz bölünmede krossing-over olmasa dahi, homolog kromozomların anafaz I evresinde bağımsız dağılımı genetik çeşitlilik sağlar. Dolayısıyla birinci öncül yanlıştır.
Krossing-over'ın çeşitlilik için her mayozda zorunlu olduğu yanılgısını çürütmek.
2
İkinci öncül için kendi kendini dölleme ile çapraz dölleme durumlarındaki atasal gen katkısını karşılaştırın.
Çapraz döllemede iki farklı bireyin gen havuzundan gelen gametler birleştiğinden, oluşan yavrular arasındaki varyasyon, tek bir bireyin gametlerinin birleştiği kendi kendini döllemeye göre daha fazladır. Dolayısıyla ikinci öncül doğrudur.
Çapraz döllemenin genetik çeşitliliğe etkisini değerlendirmek.
3
Üçüncü öncül için homolog kromozom ayrılmasının gerçekleştiği mayoz evresini belirleyin.
Homolog kromozomların bağımsız dağılımı Mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde gerçekleşir. Mayoz II'nin anafaz evresinde (anafaz II) kardeş kromatitler ayrılır. Dolayısıyla üçüncü öncül yanlıştır.
Kromozom ayrılması evrelerinin doğru bilinip bilinmediğini kontrol etmek.

Key Concept

Eşeyli üremede kalıtsal çeşitlilik sağlayan mekanizmalar (mayoz bölünme ve dölleme) ile kendi kendini dölleme ve çapraz dölleme arasındaki varyasyon farkları.
Estimated Time:2m 0s
Eşeyli Üreme ve Döllenme Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin