Eşeysiz Üreme Şekilleri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Question 1Question →

Canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitleri ile bu üreme tiplerinin gözlendiği canlı örnekleri arasındaki eşleştirmeyi yapınız.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirmede boyuna bölünme yöntemi öglena ile, tomurcuklanma yöntemi hidra ile, rejenerasyonla üreme yöntemi denizyıldızı ile ve çelikle üreme yöntemi menekşe ile eşleşmelidir.

Verilen eşleşmede öglenanın boyuna bölünmesi, hidranın tomurcuklanması, denizyıldızının rejenerasyonu ve menekşenin çelikle üremesi biyolojik olarak doğru eşleşmelerdir.

Step-by-Step Solution

1

Verilen üreme şekillerini ve karşılarındaki canlı örneklerini inceleyin.

Üreme şekilleri; boyuna bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyonla üreme ve çelikle üremedir. Canlılar ise öglena, hidra, denizyıldızı ve menekşedir.

Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için her üreme tipinin tanımını ve gözlendiği canlı gruplarını hatırlamak gerekir.

2

Canlıları üreme şekillerine göre gruplandırın.

Öglena tek hücreli ökaryotik bir canlı olarak boyuna bölünme yapar. Hidra vücut yüzeyinden tomurcuk oluşturur. Denizyıldızı kopan kolunu tamamlayarak yeni bireye dönüşür. Menekşe çelik yöntemiyle çoğaltılır.

Her canlının kendine has eşeysiz üreme mekanizmaları vardır.

Key Concept

Eşeysiz Üreme Şekilleri

Question 2Question →

Aşağıda verilen canlıları, doğada gerçekleştirdikleri eşeysiz üreme şekilleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Planarya adlı canlı rejenerasyon ile üreme yöntemiyle, bira mayası tomurcuklanma ile üreme yöntemiyle, çilek bitkisi ise sürünücü gövde ile vejetatif üreme yöntemiyle eşleşmelidir.

Planarya rejenerasyonla, bira mayası tomurcuklanmayla, çilek ise sürünücü gövde ile vejetatif olarak ürer. Bu eşleştirmeler canlıların doğal eşeysiz üreme yöntemlerini doğru şekilde açıklar.

Step-by-Step Solution

1

Planaryanın üreme şeklinin belirlenmesi

Planarya yassı solucanlar grubunda yer alan ve vücudundan kopan parçaların her birinin yeni bir bireye dönüşmesiyle (rejenerasyon) üreyen bir canlıdır.

Rejenerasyon yeteneği vücut düzeyinde yeni canlı oluşumunu sağlıyorsa bu süreç eşeysiz üreme olarak kabul edilir.

2

Bira mayasının üreme şeklinin belirlenmesi

Bira mayası, ata hücrenin üzerinde mitoz bölünmeyle oluşan küçük bir çıkıntının (tomurcuk) gelişmesiyle tomurcuklanarak çoğalır.

Tomurcuklanma, tek hücreli maya mantarlarında ve çok hücreli hidra gibi bazı canlılarda görülen karakteristik bir eşeysiz üreme tipidir.

3

Çilek bitkisinin üreme şeklinin belirlenmesi

Çilek bitkisi, sürünücü gövdelerinin (stolon) toprakla temas ettiği noktalarda yeni bitkiler oluşturarak vejetatif yolla ürer.

Gelişmiş bitkilerde tohum dışındaki vejetatif organlar (gövde, yaprak, kök) kullanılarak yapılan üreme eşeysiz üreme çeşitlerinden biri olan vejetatif üremedir.

Key Concept

Farklı canlı grupları kendilerine özgü eşeysiz üreme şekillerini (rejenerasyon, tomurcuklanma, vejetatif üreme vb.) kullanırlar.

Question 3Question →

Bal arılarında gerçekleşen partenogenez ve üreme döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Erkek arıların

n

kromozomlu olmalarından dolayı spermlerini mayoz bölünmeyle üreterek genetik çeşitliliği artırmasıdır.

Bir eşeyli üreme çeşidi olup, kraliçe arının erkek arıyla çiftleşmesi sonucu doğrudan yeni bireylerin meydana gelmesidir.

Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenme gerçekleşmeden gelişmesiyle

n

kromozomlu erkek arıların oluşmasıdır.

Döllenme sonucu oluşan işçi arıların

n

kromozomlu olması ve kraliçe arı ile aynı genetik bilgiye sahip olmasıdır.

Yumurta hücresi mayoz bölünme ile oluşmadığından, oluşan tüm erkek arıların birbirleriyle tamamen aynı kalıtsal yapıda olmasıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenme gerçekleşmeden gelişmesiyle $n$ kromozomlu erkek arıların oluşmasıdır.

Answer

Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenme gerçekleşmeden gelişmesiyle n kromozomlu erkek arıların oluşmasıdır.

Partenogenez, döllenmemiş bir yumurta hücresinin gelişerek yeni bir birey oluşturması sürecidir. Bal arılarında kraliçe arının mayoz bölünme ile ürettiği haploit (

n

) yumurta hücreleri, döllenme gerçekleşmeden mitoz bölünmeler geçirerek gelişir ve haploit (

n

) erkek arıları oluşturur. Bu durum partenogenez olayının doğrudan tanımı ve örneğidir.

Step-by-Step Solution

1

Kraliçe arıda yumurta oluşumunun incelenmesi

Diploit (

2n

) kraliçe arı, mayoz bölünmeyle haploit (

n

) kromozomlu yumurtaları üretir. Bu süreçte genetik çeşitlilik sağlanır.

Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing over ve homolog kromozomların rastgele ayrılması kalıtsal varyasyona yol açar.

2

Döllenmesiz gelişim (partenogenez) sürecinin değerlendirilmesi

Mayozla oluşan haploit (

n

) yumurtalardan bazısı döllenmeden mitoz bölünmeler geçirerek gelişir ve haploit (

n

) erkek arıları oluşturur.

Erkek arıların döllenmemiş yumurtadan mitozla gelişmesi süreci eşeysiz üreme kapsamındaki partenogenezdir.

Key Concept

Bal arılarında partenogenez süreci, yumurtanın mayozla oluşması ve döllenmeden gelişmesi esasına dayanır.

Question 4Question →

Aşağıdaki sol sütunda bazı canlılarda gözlenen üreme mekanizmaları veya olayları, sağ sütunda ise bu olayların ait olduğu eşeysiz üreme şekilleri verilmiştir. Sol sütundaki olaylar ile sağ sütundaki eşeysiz üreme şekillerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Bira mayasındaki tomurcuk oluşumu tomurcuklanma ile üreme; kara yosunlarındaki kalın örtülü haploit hücreler sporla üreme; çilek bitkisinde stolon yardımıyla köklenme vejetatif üreme; kraliçe arının yumurtasından erkek arı gelişimi ise partenogenez ile eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1

Bira mayasındaki üreme olayını analiz etme

Bira mayasında (

Saccharomyces\ cerevisiae

) hücre yüzeyinde oluşan çıkıntının büyüyerek yeni bir birey oluşturması, tomurcuklanma ile üremenin hücresel düzeydeki klasik bir örneğidir. Bu yüzden birinci olay tomurcuklanma ile eşleşir.

Sitoplazmanın asimetrik bölünmesi ve tomurcuk oluşumu bu üreme türünün belirleyici özelliğidir.

2

Olumsuz koşullara dayanıklı hücrelerle üreme olayını analiz etme

Kara yosunu ve plazmodyum gibi canlıların ürettiği dayanıklı haploit (

n

) hücreler spordur. Bu hücrelerin çimlenmesiyle yeni bireylerin oluşması sporla üremedir. Bu yüzden ikinci olay sporla üreme ile eşleşir.

Sporların kalın çeperli yapısı ve döllenmeksizin yeni birey oluşturma yeteneği sporla üremeyi tanımlar.

3

Çilek bitkisindeki çoğalma şeklini analiz etme

Çilek bitkisinin sürünücü gövdesi (stolon) üzerindeki gözlerden yeni bitkilerin gelişmesi, bitkilerde eşeysiz üremeyi sağlayan vejetatif üreme şeklidir. Bu yüzden üçüncü olay vejetatif üreme ile eşleşir.

Gövde ve dal gibi vejetatif organlardan yeni bitki eldesi doğrudan vejetatif üremedir.

4

Bal arılarındaki erkek arı oluşumunu analiz etme

Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenmeden doğrudan mitoz bölünmelerle yeni bir erkek arı (

n

) meydana getirmesi olayı partenogenezdir. Bu yüzden dördüncü olay partenogenez ile eşleşir.

Döllenmemiş yumurtadan gelişim partenogenezin temel mekanizmasıdır.

Key Concept

Eşeysiz üreme şekilleri, gerçekleşme mekanizmaları ve ilgili canlı grupları

Question 5Question →

Canlılarda gerçekleşen eşeysiz üreme şekilleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakterilerde görülen konjugasyon olayı, birey sayısında artışa neden olan ve kalıtsal çeşitlilik sağlayan bir eşeysiz üreme şeklidir.

Bal arılarında döllenmemiş yumurtadan erkek arının geliştiği partenogenez olayı, yumurtalar mayozla oluştuğu için eşeyli üreme kapsamında değerlendirilir.

Amip ve öglena gibi ökaryot tek hücrelilerde bölünerek üreme sırasında homolog kromozomların ayrılmasıyla kalıtsal çeşitlilik sağlanır.

Mantarlarda görülen sporla üreme sürecinde, sporların çimlenerek yeni bireyler oluşturması her zaman krossing over olayının gerçekleşmesine bağlıdır.

Planaryanın vücudundan kopan her bir parçanın mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturması rejenerasyonla üremedir.

Show answer & explanation

Answer: Planaryanın vücudundan kopan her bir parçanın mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturması rejenerasyonla üremedir.

Answer

Planaryanın vücudundan kopan her bir parçanın mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturması rejenerasyonla üremedir.

Planarya gibi omurgasız hayvanlarda vücuttan kopan parçaların her birinin, mitoz bölünmeler ve hücre farklılaşması süreçleriyle eksik organ ve dokularını tamamlayarak yeni birer bireye dönüşmesi rejenerasyonla üremedir. Bu süreçte kalıtsal yapı korunur ve birey sayısı artışı gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1

Seçeneklerde verilen üreme şekillerinin temel mekanizmalarını ve tanımlarını analiz edin.

Eşeysiz üreme çeşitlerinin (bölünerek üreme, tomurcuklanma, sporla üreme, rejenerasyonla üreme, vejetatif üreme ve partenogenez) mitoz bölünme esasına dayandığı ve döllenme içermediği belirlenir.

Soruda verilen önermelerin doğruluğunu bilimsel olarak test edebilmek için temel üreme mekanizmalarını hatırlamak gerekir.

2

Yanlış olan seçenekleri ve içerdikleri kavram yanılgılarını tespit edin.

Bakteri konjugasyonunun üreme olmadığı (sayısal artış yok), partenogenezin eşeysiz üreme olduğu (döllenme yok), tek hücreli ökaryotlarda mitozda kardeş kromatitlerin ayrıldığı (homolog kromozom değil) ve krossing overın her mayozda zorunlu olmadığı saptanır.

Çeldiricilerin hangi biyolojik hataları veya kavram yanılgılarını barındırdığını ortaya koyarak elenmelerini sağlamak hedeflenir.

3

Doğru olan ifadeyi belirleyin ve biyolojik doğruluğunu onaylayın.

Planaryadaki rejenerasyonun organizma düzeyinde gerçekleşerek üremeyi sağladığı, bu sürecin mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla yürüdüğü ve yeni bireyler oluşturduğu teyit edilir.

Seçenekler arasından bilimsel açıdan tamamen doğru ve çelişkisiz olan tek ifadeyi bularak doğru yanıta ulaşmak amaçlanır.

Key Concept

Eşeysiz üreme şekillerinin özellikleri ve temel mekanizmaları

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

Doğada farklı canlı gruplarında gözlenen çeşitli eşeysiz üreme olayları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki üreme olayları ile sağ sütundaki eşeysiz üreme şekillerini doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Paramesyumun bölünmesi bölünerek üreme ile, kara yosunundaki spor oluşumu sporla üreme ile, çilekte sürünücü gövdeden gelişme vejetatif üreme ile, kamçı kuyruklu kertenkeledeki döllenmemiş yumurta gelişimi ise partenogenez ile eşleşmektedir.

Paramesyum bölünerek üreme, kara yosunu sporla üreme, çilek vejetatif üreme ve kamçı kuyruklu kertenkele ise partenogenez ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1

Paramesyumun üreme olayını analiz etme

Paramesyum enine bölünme ile çoğalır, bu durum bölünerek üreme ile eşleşir.

Enine sitoplazma bölünmesi paramesyuma özgü bir bölünerek üreme şeklidir.

2

Kara yosununun üreme olayını analiz etme

Kara yosununda n kromozomlu kalın çeperli yapılar sporlardır ve sporla üreme ile eşleşir.

Zorlu çevre şartlarına dayanıklı sporların çimlenmesi sporla üreme tanımına uyar.

3

Çilek bitkisinin üreme olayını analiz etme

Sürünücü gövdeden yeni bitki gelişimi, vejetatif üreme ile eşleşir.

Sürünücü gövde (stolon) ile üreme, bitkilere özgü bir vejetatif üreme şeklidir.

4

Kamçı kuyruklu kertenkelenin üreme olayını analiz etme

Döllenmemiş yumurtadan yeni kertenkele oluşması partenogenez ile eşleşir.

Döllenmemiş yumurtanın mitoz benzeri mekanizmalarla ergin birey oluşturması partenogenezdir.

Key Concept

Eşeysiz üreme şekillerinin canlı grupları üzerindeki ayırt edici özellikleri ve örnekleri.

Question 7Question →

Biyoloji dersinde eşeysiz üreme şekilleri konusunu araştıran bir öğrenci; ikiye bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyon ve partenogenez olaylarını incelemiştir. Öğrenci, bu üreme şekillerinin gerçekleşme mekanizmaları ile kalıtsal çeşitlilik üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir çalışma raporu hazırlamaktadır.

Bu öğrencinin raporunda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakterilerin konjugasyon aracılığıyla gen alışverişi yapması, birey sayısında artış sağladığı için ikiye bölünme gibi bir eşeysiz üreme şeklidir.

Bal arılarında döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmelerle erkek arının gelişmesi süreci (partenogenez), yavru bireyde kalıtsal çeşitlilik sağladığı için eşeyli üreme olarak kabul edilir.

Planaryanın vücudundan kopan parçalardan yeni planaryaların oluşması (rejenerasyonla üreme) sürecinde, kopan kısımların tamamlanması anafaz evresindeki homolog kromozom ayrılmasına dayanır.

Bal arılarında partenogenez ile erkek arının (

n

) gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtalar dişi kraliçe arı (

2n

) tarafından mayoz bölünmeyle üretilir.

Amip ve paramesyum gibi ökaryot tek hücrelilerin ikiye bölünmeye hazırlanırken geçirdikleri interfaz evresinde, DNA replikasyonu gerçekleşmediği için hücrenin DNA miktarı yarıya iner.

Show answer & explanation

Answer: Bal arılarında partenogenez ile erkek arının ( $n$ ) gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtalar dişi kraliçe arı ( $2n$ ) tarafından mayoz bölünmeyle üretilir.

Answer

Bal arılarında partenogenez ile erkek arının gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtaların dişi kraliçe arı tarafından mayoz bölünmeyle üretildiğini ifade eden seçenek doğrudur.

Bal arılarında partenogenez süreci döllenmemiş bir yumurtanın gelişimiyle başlar. Kraliçe arı

2n

kromozomludur ve yumurtalarını (

n

) mayoz bölünmeyle üretir. Bu yumurtaların döllenme olmaksızın mitoz bölünmeler ve hücre farklılaşmasıyla gelişmesi sonucu erkek arı (

n

) oluşur. Dolayısıyla gelişim mitozla olurken, yumurtalar mayozla oluştuğu için doğru olan ifade budur.

Step-by-Step Solution

1

Eşeysiz üreme biçimlerinin temel mekanizmaları ve tanımları hatırlanır.

Bakteri konjugasyonunun üreme olmadığı, rejenerasyonun mitoza dayandığı, partenogenezde yumurta oluşumunun mayozla yapıldığı belirlenir.

Her seçeneğin bilimsel doğruluk derecesini kontrol etmek için temel kavramların netleştirilmesi gerekir.

2

Konjugasyon ve ikiye bölünme arasındaki ilişki değerlendirilir.

Bakteri konjugasyonunun bir üreme şekli olmadığı, gen transferi yöntemi olduğu saptanır.

Birey sayısı artışına yol açmayan konjugasyon olayını üreme kabul eden yanılgı elenir.

3

Partenogenezin genel sınıflandırması ve kalıtsal temeli incelenir.

Partenogenezin eşeysiz üreme olduğu, ancak erkek arıların kraliçe arıdan mayozla oluşan yumurtalardan geliştiği için kendi aralarında genetik olarak farklı olduğu görülür.

Çeşitliliğe neden olan mayoz bölünmenin partenogenezi eşeyli üreme yapmadığı ayırt edilir.

4

Rejenerasyonla üremedeki bölünme tipi incelenir.

Rejenerasyonun mitoza dayalı olduğu ve mitozda homolog kromozom değil kardeş kromatit ayrılması görüldüğü belirlenir.

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom davranışlarının karıştırılması önlenir.

5

Tek hücrelilerde bölünme öncesi interfaz evresi kontrol edilir.

İnterfazda DNA replikasyonu ile DNA miktarının iki katına çıktığı doğrulanır.

Bölünme hazırlığında DNA miktarının azaldığına dair hatalı bilgi elenir.

Key Concept

Eşeysiz üreme çeşitlerinin hücresel temelleri ve bal arılarında partenogenez mekanizması

Question 8Question →

Aşağıda bazı canlı gruplarında gerçekleşen üreme faaliyetleri ile bu faaliyetlerin dahil olduğu eşeysiz üreme şekilleri karışık olarak verilmiştir. Bu üreme faaliyetlerini ilgili eşeysiz üreme şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Bakterilerin bölünmesi ikiye bölünmeyle, gözyaşı otunun dökülen yaprak tomurcuklarından çoğalması vejetatif üremeyle, mercanların çıkıntı oluşturarak çoğalması tomurcuklanmayla, kraliçe arının döllenmemiş yumurtalarından erkek arı gelişimi ise partenogenezle eşleşir.

Verilen üreme biçimleri incelendiğinde; bakterilerin bölünmesi ikiye bölünme, gözyaşı otunun yaprak tomurcuklarından gelişimi vejetatif üreme, mercanların vücut çıkıntısı ile çoğalması tomurcuklanma ve döllenmemiş yumurtadan erkek arı gelişimi partenogenez ile doğru şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

Bakterilerin çoğalma sürecini analiz etmek

Bakteriler prokaryot oldukları için mitoz geçirmeden doğrudan ikiye bölünmeyle çoğalırlar.

Bakterilerdeki temel üreme biçimini tanımlamak için.

2

Gözyaşı otunun üreme sürecini incelemek

Gözyaşı otunda yapraktan yeni bitkiler gelişmesi, bitkilere özgü vejetatif üreme yöntemidir.

Çiçekli bitkilerdeki bu özel çoğalma şeklini belirlemek için.

3

Mercan polipinin çoğalmasını incelemek

Mercan polipinde mitoz bölünmelerle vücut yüzeyinde tomurcuk benzeri yapılar oluşur; bu durum tomurcuklanma ile üremedir.

Sölenterlerdeki bu yaygın eşeysiz üreme tipini saptamak için.

4

Arılardaki erkek arı gelişimini değerlendirmek

Kraliçe arının ürettiği döllenmemiş yumurtaların mitozla gelişerek erkek arıları oluşturması partenogenezdir.

Döllenmesiz gelişim mekanizmasının adını belirlemek için.

Key Concept

Canlılarda görülen farklı eşeysiz üreme şekilleri ve bunların hücresel/genetik mekanizmaları.

Estimated Time:1m 30s

Eşeysiz Üreme Şekilleri

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes