Kalıtım

Kırmızı-yeşil renk körlüğü, $X$ kromozomunun homolog olmayan bölgesinde çekinik bir alel ($X^r$) ile kalıtılan genetik bir hastalıktır.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü bakımından taşıyıc�� bir anne ($X^R X^r$) ile sağlıklı bir babanın ($X^R Y$) evliliğinden doğacak çocuklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mendel ilkelerine göre, bağımsız genlerle kalıtılan karakterler için sol sütunda verilen ebeveyn çaprazlamalarını, sağ sütunda verilen ve bu çaprazlamalar sonucunda oğul döllerde ($F_1$) oluşması beklenen fenotipik ayrışım oranları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir canlı türünde $A$ ve $B$ karakterlerini kontrol eden genler bağlı olup, $D$ ve $E$ karakterlerini kontrol eden genler ise farklı kromozomlar üzerinde bağımsız olarak kalıtılmaktadır. Genotipi $AaBbDdEe$ olan bir bireyde, $A$ ve $b$ genlerinin aynı kromozom üzerinde yer aldığı bilinmektedir.

Bu bireyde gamet oluşumu sırasında krossing over gerçekleşme olasılığı $\%20$ olduğuna göre, bu bireyin $AbDE$ genotipine sahip bir gamet oluşturma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Mendel genetiğinde yer alan bazı temel ilkeler ve genetik yöntemler ile bunların açıklamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol s��tundaki kavramları sağ sütundaki doğru açıklamaları ile eşleştiriniz.

Genotipi $AaBbDd$ olan bir canlıda $A$ ve $b$ genleri aynı kromozom üzerinde bağlı, $D$ geni ise bağımsızdır.

Bu genotipteki iki bireyin çaprazlanması sonucu oluşan yeni nesilde, mayoz bölünmede krossing over gerçekleşmediği varsayımıyla, her üç karakter yönüyle de baskın fenotipli ($A-B-D-$) bir bireyin meydana gelme olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Mendel ilkelerine göre, bağımsız genlerle kalıtılan $A$, $B$ ve $D$ karakterleri için sol sütunda verilen ebeveyn çaprazlamaları ve oluşması beklenen hedef yavru özelliklerini, sağ sütunda verilen bu özelliklerin gerçekleşme olasılıklarıyla eşleştiriniz.

Kalıtımda mendelyan olmayan kalıtım tiplerinden olan eş baskınlık (kodominans) ve eksik baskınlık ile ilgili bazı tanımlar ve özellikler aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ sütundaki kavram veya durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Akşamsefası ($Mirabilis$ $jalapa$) bitkisinde çiçek rengini belirleyen kırmızı ($K$) ve beyaz ($B$) renk alelleri arasında eksik baskınlık görülür ve heterozigotlar pembe ($KB$) çiçeklidir. Tohum şekli bakımından ise düz tohum aleli ($D$), buruşuk tohum aleline ($d$) tam baskındır. Pembe çiçekli ve heterozigot düz tohumlu iki bitkinin çaprazlanması sonucu oluşacak oğul döllerle ($F_1$) ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? (Genler bağımsızdır.)

Bir anne ve babanın kan grubu fenotiplerini belirlemek amacıyla alınan kan örneklerine sırasıyla Anti-A, Anti-B ve Anti-D antikorları damlatılmış ve çökelme durumları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu çiftin ilk çocuklarının alyuvar zarlarında A, B ve Rh antijenlerinin hiçbirinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Buna göre, bu çiftin doğacak ikinci çocuklarının kan plazmasında hem Anti-A hem de Anti-D antikorlarını bulundurma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ailede anne $\text{A}\ \text{Rh}^+$ ve baba $\text{B}\ \text{Rh}^+$ kan grubuna sahiptir. Bu ailenin ilk çocukları $0\ \text{Rh}^-$ kan grubuna sahip bir erkek çocuktur.

Buna göre, bu aile ve çocuklarıyla ilgili;

I. Anne ve babanın kan grubu karakterleri bakımından genotipleri heterozigottur.
II. İkinci çocuklarının $\text{AB}\ \text{Rh}^+$ fenotipinde kız olma olasılığı $\frac{3}{32}$'dir.
III. İlk çocuğun alyuvar zarında A, B ve Rh antijenleri bulunmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıdaki tabloda, üç farklı bireyin kan grubu fenotiplerini belirlemek amacıyla alyuvarlarından alınan kan örneklerinin üzerine damlatılan serumların çökelme durumları verilmiştir:

(+ : Çökelme var, - : Çökelme yok)

Buna göre; X, Y ve Z bireylerinin kan grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir annenin alyuvar zarında sadece A antijeni bulunurken, babanın kan plazmasında hem Anti-A hem de Anti-B antikorları bulunmakta ancak alyuvar zarında Rh antijeni yer almaktadır.

Bu çiftin ilk çocukları $0\ \text{Rh}^-$ kan grubuna sahip olduğuna göre; daha sonra doğacak çocukları ile ilgili,

I. $A\ \text{Rh}^+$ kan grubunda bir erkek çocuğun doğma olasılığı $\frac{1}{8}$'dir.
II. Çocukların alyuvar zarlarında B antijeni bulunma olasılığı yoktur.
III. Doğacak bir çocuğun fenotipinde Rh faktörü bakımından çekinik özelliğin görülme olasılı��ı $\frac{1}{2}$'dir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Acil kan nakli gereken $A\text{ }Rh^+$ kan grubundaki bir bireye, kan grubu fenotipleri bilinmeyen dört farklı donörden ($K$, $L$, $M$ ve $N$) alınan kanlar ile ilgili şu bilgiler edinilmiştir:

* $K$ donörünün alyuvar zarında A antijeni bulunmamaktadır.
* $L$ donörünün kan plazmasında hem Anti-A hem de Anti-B antikorları bulunmaktadır.
* $M$ donörünün kan örneğine Anti-A ve Anti-D serumları damlatıldığında çökelme gözlenirken, Anti-B serumu damlatıldığında çökelme gözlenmemiştir.
* $N$ donörünün kan plazmasında sadece Anti-D antikoru bulunmaktadır.

Buna göre, bu donörlerden hangilerinden alınan kanın, acil nakil bekleyen alıcı bireye verilmesi durumunda antijen-antikor etkileşimi nedeniyle alyuvarların kümeleşmesi (aglütinasyon) kesinlikle gerçekleşir?

(Kan nakillerinde vericinin alyuvarındaki antijenler ile alıcının plazmasındaki antikorlar arasındaki etkileşimin esas alındığı kabul edilecektir.)

Bir hastanenin yenidoğan servisinde üç farklı ailenin bebekleri karışmıştır. Ailelerin ve bebeklerin kan gruplarına dair tespit edilen özellikler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Buna göre, bebeklerin aileleriyle doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

X kromozomunun homolog olmayan bölgesinde baskın bir alel ile kalıtılan bir özelliği fenotipinde gösteren erkek bir bireyin, tüm kız çocuklarının fenotipinde bu özelliğin görülmesi beklenir.

İnsanlarda eşeysel kromozomlar (X ve Y) üzerinde taşınan karakterlerin kalıtım yolları ve bu yollara ait belirleyici özellikler aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda numaralandırılmış kalıtım biçimlerini sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Hemofili ve kırmızı-yeşil renk körlüğü hastalıkları bakımından sağlıklı fenotipe sahip bir anne ile hemofili hastası fakat kırmızı-yeşil renk körü olmayan bir babanın, hem hemofili hem de kırmızı-yeşil renk körü olan bir erkek çocukları dünyaya gelmiştir.

Buna göre, bu çiftin yeni doğacak;
I. bir dişi çocuklarının renk körü olmayan ancak hemofili hastası olma olasılığı,
II. bir çocuklarının hem renk körü hem de hemofili hastası bir erkek olma olasılığı

sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

(Renk körlüğü ve hemofiliye neden olan çekinik genler X kromozomunda yer almakta olup birbirine bağlıdır. Genler arasında krossing-over gerçekleşmediği varsayılacaktır.)