Examkin

Doğal (Fiziki) Şekilsel Bölgeler

4 questions

All types4Multiple choice3Ordering1
Question 1Question →

Doğal (fiziki) şekilsel bölgelerin sınırları beşerî ve ekonomik bölgelere kıyasla çok daha yavaş değişir ve bu sınırlar siyasi sınırlar gibi keskin olmayıp kademeli (geçişli) bir özellik gösterir.

Buna göre, aşa��ıdaki bölge türlerinden hangisinin sınırlarının diğerlerine göre çok daha yavaş değişmesi ve sınırlarında kademeli bir geçiş özelliği görülmesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Güneydoğu Asya muson iklim bölgesi

Answer

Güneydoğu Asya muson iklim bölgesi
Doğal (fiziki) şekilsel bölgelerden biri olan iklim bölgelerinin sınırları, beşerî ve ekonomik bölgelere kıyasla çok daha uzun sürede değişir. İklim elemanları ve bitki örtüsünün coğrafi dağılışı keskin çizgilerle son bulmadığı için, bu sınırların geçiş alanları kademelidir. Güneydoğu Asya muson iklim bölgesi bu özellikleri tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Doğal ve beşerî bölgeler ayırt edilir.
Seçeneklerdeki iklim bölgesi doğal (fiziki) bölge iken ticaret, proje, turizm ve nüfus bölgeleri beşerî ve ekonomik bölgelerdir.
Doğal ve beşerî bölgelerin sınır özellikleri ile değişim hızları temelden farklılık gösterir.
2
Bölgelerin sınırlarının değişim hızları karşılaştırılır.
İklim gibi fiziki özelliklerin değişmesi jeolojik ve klimatolojik uzun süreçlere bağlı olduğundan sınırları son derece kararlıdır ve yavaş değişir. Beşerî unsurlar ise insan faaliyetleri nedeniyle hızlı değişir.
Soruda istenen 'yavaş değişen' bölge kriterini doğrulamak.
3
Sınırların geçiş türleri analiz edilir.
Doğal bölgelerin sınırları kademeli (geçişli) bir yapıdadır; örneğin muson iklim bölgesinden başka bir iklim bölgesine geçiş aniden değil, kademeli olur. Beşerî/siyasi bölgelerde ise sınırlar nettir.
Doğal bölgelerin sınır geçiş özelliğini kontrol etmek.

Key Concept

Doğal (fiziki) şekilsel bölgelerin sınırları beşerî bölgelere göre çok daha yavaş değişir ve sınır geçişleri kademelidir.
Question 2Question →

Bir coğrafya öğretmeni, doğal şekilsel bölgelerin belirlenmesinde yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi fiziki faktörlerin rol oynadığını; bu bölgelerin sınırlarının beşerî bölge sınırlarına göre çok daha uzun sürede değiştiğini ve doğal bölge sınırlarının genellikle kademeli bir geçiş özelliği gösterdiğini belirtmiştir. Öğretmen, bu konuyu pekiştirmek amacıyla Türkiye dilsiz haritası üzerinde beş farklı bölgeyi numaralandırarak işaretlemiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlardaki doğal şekilsel bölge özellikleri ve sınır değişimleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Teke Yarımadası'nda (II) karstik yap�� ve engebeli yer şekillerine bağlı olarak oluşturulan doğal şekilsel bölge sınırları ile seyrek nüfuslu beşerî bölge sınırları büyük oranda örtüşür ve bu doğal sınırların kısa sürede değişmesi beklenmez.

Answer

Teke Yarımadası'nda karstik yapı ve engebeli yer şekillerine bağlı olarak oluşturulan doğal şekilsel bölge sınırları ile seyrek nüfuslu beşerî bölge sınırları büyük oranda örtüşür ve bu doğal sınırların kısa sürede değişmesi beklenmez.
Doğal şekilsel bölgeler yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi fiziki özelliklere göre belirlenir. Bu bölgelerin sınırları yer şekillerine dayandığı zaman (örneğin dağlık, karstik bölge) sınırların değişmesi jeolojik süreçler gerektirdiğinden son derece yavaştır ve kolay kolay değişmez. Teke Yarımadası'ndaki karstik ve engebeli yer şekilleri, beşerî faaliyetleri (tarım, yerleşme, ulaşım vb.) kısıtlayarak bu alanın aynı zamanda seyrek nüfuslu bir beşerî bölge olmasına neden olmuştur. Dolayısıyla bu iki bölgenin sınırları büyük oranda çakışır.

Step-by-Step Solution

1
Haritada numaralandırılmış alanların fiziki coğrafya özelliklerini belirleme.
I numaralı alan Ergene Havzası (sade yer şekilleri, bozkır), II numaralı alan Teke Yarımadası (dağlık-karstik yer şekilleri, maki), III numaralı alan Tuz Gölü güneyi (düz, kurak bozkır), IV numaralı alan Doğu Karadeniz kıyı kuşağı (dağlık-engebeli, nemli orman), V numaralı alan Hakkâri Yöresi (yüksek dağlık, alpin çayır) olarak tespit edilir.
Soruyu çözmek için öncelikle haritada işaretli alanların yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü özelliklerini belirlemek gerekir.
2
Doğal şekilsel bölgeler ile beşerî bölge sınırlarının ilişkisini ve sınırların değişim hızını inceleme.
Teke Yarımadası'nda karstik yapı ve engebeli dağlık yer şekilleri (doğal bölge) tarım ve ulaşımı zorlaştırdığı için nüfusun seyrek olmasına (beşerî bölge) yol açmıştır. Bu durum iki bölge sınırının örtüşmesini sağlar. Yer şekillerine dayalı doğal sınırların değişimi binlerce yıl sürdüğünden kısa sürede değişmesi imkânsızdır.
Doğal bölge sınırlarının beşerî sınırlara kıyasla çok yavaş değiştiği ve aralarındaki neden-sonuç ilişkisinin doğruluğu test edilir.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru yargıya ulaşma.
Teke Yarımadası ile ilgili verilen bilginin coğrafya ilkelerine ve bölge kavramı kurallarına tam olarak uyduğu, diğer seçeneklerin ise kavramsal ve mantıksal hatalar barındırdığı görülür. Doğru cevaba ulaşılır.
Seçeneklerin her birindeki coğrafi iddiaların geçerliliği denetlenir.

Key Concept

Doğal şekilsel bölgelerin fiziki özelliklere göre belirlenmesi, sınırlarının kademeli değişmesi ve bu sınırların beşerî bölgelere kıyasla son derece yavaş değişmesi.
Estimated Time:2m 30s
Question 3Question →

Coğrafyada bölge sınırlarının belirlenmesi ve bu sınırların zamanla değişimiyle ilgili bazı temel ilkeler bulunmaktadır. Örneğin, iklim ve bitki örtüsü gibi doğal (fiziki) şekilsel bölgelerin sınırları kademeli (geçişli) olarak değişirken siyasi veya askeri bölgelerin sınırları daha net ve keskindir. Ayrıca doğal bölgelerin sınırlarının değişimi çok uzun zaman alırken beşerî ve ekonomik bölgelerin sınırları daha kısa sürede değişebilir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki bölge sınırlarından hangisinde geçiş kuşağının en az olması ve sınırın diğerlerine göre daha kısa sürede değişime uğraması beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Avrupa Birliği siyasi bölgesi

Answer

Avrupa Birliği siyasi bölgesi
Avrupa Birliği siyasi bölgesi, yasal ve idari kararlarla sınırları çizilen beşerî ve siyasi bir bölgedir. Bu tür bölgelerin sınırları ülkelerin üye olması veya ayrılmasıyla (örneğin Brexit) çok kısa sürede değişebilir ve sınır çizgileri ülkelerin siyasi sınırları ile çakıştığı için keskindir, geçiş alanı barındırmaz. Diğer seçeneklerdeki tüm bölgeler ise doğal (fiziki) şekilsel bölgeler olup sınırları kademeli olarak değişir ve çok uzun zaman dilimlerinde (yüzbinlerce ya da milyonlarca yıl) şekillenir.

Step-by-Step Solution

1
Bölge türlerinin (doğal ve beşerî) sınır özellikleri ve değişim hızları analiz edilir.
Doğal bölgelerin (iklim, yer şekilleri vb.) sınırları kademeli geçiş gösterirken beşerî/siyasi bölgelerin sınırları keskindir. Doğal bölgeler çok yavaş, beşerî bölgeler ise hızlı değişir.
Soruda verilen öncüldeki bilgileri seçeneklere uygulamak için gerekli ayrımı yapmak.
2
Seçeneklerde verilen bölgelerin türü (doğal veya beşerî/siyasi) belirlenir.
Akdeniz iklimi, Himalaya dağlık alanı, Sahra Çölü ve Avrasya levhası deprem bölgesi doğal; Avrupa Birliği ise beşerî/siyasi bölgedir.
Bölgelerin kökenini belirleyerek sınır özelliklerini tahmin etmek.
3
En hızlı değişen ve geçiş kuşağı en az olan bölge tespit edilir.
Avrupa Birliği siyasi sınırları idari kararlarla belirlendiği için nettir (keskindir) ve üye değişimleriyle çok kısa sürede değişebilir.
Doğru seçeneği belirlemek.

Key Concept

Doğal (Fiziki) Şekilsel Bölgelerin Sınır Özellikleri ve Değişim Hızları
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Aşağıdaki dilsiz dünya haritası üzerinde dört farklı alan numaralandırılarak koyu renkle gösterilmiştir.

- I numaralı alan: Himalaya Dağlık Bölgesi
- II numaralı alan: Akdeniz İklim Bölgesi
- III numaralı alan: Güneydoğu Asya Yoğun Nüfuslu Bölgesi
- IV numaralı alan: Avrupa Birliği Siyasi Bölgesi

Buna göre, haritada gösterilen bu bölge türlerini sınırlarının en yavaş değişenden en hızlı değişene doğru sıralanışını belirleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Bölgelerin sınırlarının en yavaş değişenden en hızlı değişene doğru sıralaması: I numaralı alan (Himalaya Dağlık Bölgesi), II numaralı alan (Akdeniz İklim Bölgesi), III numaralı alan (Güneydoğu Asya Yoğun Nüfuslu Bölgesi) ve IV numaralı alan (Avrupa Birliği Siyasi Bölgesi) şeklindedir.
Bölgelerin sınırlarının değişim hızı, bölgeyi oluşturan kriterlerin değişkenlik süresine bağlıdır. Himalaya Dağlık Bölgesi (I) gibi jeomorfolojik bölgelerin sınırları milyonlarca yıllık jeolojik süreçlerle değiştiği için en yavaş değişendir. Akdeniz İklim Bölgesi (II) gibi klimatolojik bölgeler de doğal kökenli olup sınırları yavaş değişir ancak yer şekillerine kıyasla daha kısa sürede değişebilir; ayrıca sınırları kademelidir. Güneydoğu Asya Yoğun Nüfuslu Bölgesi (III) gibi beşeri bölgeler nüfus hareketlerine göre şekillenir ve onlarca yılda değişebilir. Avrupa Birliği Siyasi Bölgesi (IV) gibi siyasi bölgeler ise resmi kararlarla bir günde aniden ve keskin sınırlar şeklinde değişebildiği için en hızlı değişen bölge grubundadır.

Step-by-Step Solution

1
Doğal şekilsel bölgelerin sınırlarının değişim hızını belirleme
Yer şekillerine dayalı bölge olan Himalaya Dağlık Bölgesi'nin (I) sınırları jeolojik süre��lerle belirlendiğinden en yavaş değişen bölgedir. İklim özelliklerine dayalı Akdeniz İklim Bölgesi'nin (II) sınırları da yavaş değişir ancak yer şekillerine göre görece daha kısa sürede (iklim değişimleriyle) değişebilir ve sınırları kademelidir.
Doğal bölgelerin sınırları fiziki coğrafya özelliklerine bağlı olup çok yavaş değişir.
2
Beşeri bölgelerin sınırlarının değişim hızını belirleme ve karşılaştırma
Yoğun nüfuslu bölgeler (III) beşeri dinamiklere bağlıdır ve nüfus hareketleriyle birkaç on yılda değişebilir. Siyasi bölgelerin (IV - Avrupa Birliği Bölgesi) sınırları ise siyasi ve idari kararlarla çok kısa sürede, hatta bir günde değişebilir.
Beşeri ve ekonomik özelliklere göre belirlenen bölgelerin sınırları doğal bölgelere göre çok daha hızlı değişir.
3
Bölgeleri en yavaş değişenden en hızlı değişene doğru sıralama
Sıralama: I -> II -> III -> IV şeklindedir.
Değişim süreleri jeolojik zamanlardan (en yavaş) günlük siyasi kararlara (en hızlı) doğru kısalmaktadır.

Key Concept

Doğal bölgelerin sınırları yer şekilleri ve iklim gibi fiziki özelliklere dayandığı için çok yavaş değişirken, beşeri ve siyasi bölgelerin sınırları insan faaliyetleri ve siyasi kararlara bağlı olarak çok hızlı değişebilir.
Estimated Time:2m 0s
Doğal (Fiziki) Şekilsel Bölgeler Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin