Examkin

Ahlak Felsefesinin Temel Kavramları

5 questions

All types5Multiple choice3Matching2
Question 1Question →

Aşağıda ahlak felsefesinin temel kavramları ve bu kavramların felsefe tarihindeki farklı filozoflarca ele alınış biçimlerine dair açıklamalar verilmiştir. Kavramları uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Erdem
Sorumluluk
Vicdan
Ahlak Yasası

Matches

Show answer & explanation

Answer

Erdem kavramı Sokrates'in bilgiyle ahlaki yetkinliği özdeşleştiren açıklamasıyla, Sorumluluk kavramı Sartre'ın özgür eylemlerin sonuçlarını üstlenme açıklamasıyla, Vicdan kavramı içsel yargılama ve denetim mekanizması açıklamasıyla, Ahlak Yasası ise Kant'ın evrensel koşulsuz buyrukları tanımlayan açıklamasıyla eşleşmektedir.
Kavramlar ve filozofların görüşlerine dayalı tanımlar arasında kurulan birebir ilişkiler felsefe tarihi terminolojisiyle tam uyumludur. Erdem Sokrates'in bilgi temelli yaklaşımıyla, sorumluluk Sartre'ın özgürlük felsefesiyle, vicdan içsel denetim gücüyle, ahlak yasası ise Kant'ın evrensel buyruk ahlakıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Erdem kavramının felsefi bağlamını analiz etme.
Erdem kavramı, Sokrates'in doğru eylemin bilgiye dayandığı yönündeki ahlak teorisi ile eşleşir.
Antik Çağ rasyonalist ahlak anlayışında erdem doğrudan doğru bilgiyle ilişkilendirilir.
2
Sorumluluk kavramının varoluşçuluktaki yerini belirleme.
Sorumluluk kavramı, Sartre'ın özgür iradeyle yapılan eylemlerin sonuçlarını üstlenme fikriyle eşleşir.
Varoluşçulukta insanın özü önceden belirlenmediği için eylemlerinin yükümlülüğü tamamen kendisine aittir.
3
Vicdan kavramının işlevini tanımlama.
Vicdan kavramı, bireyin kendi davranışlarını ahlaki açıdan denetlediği iç mahkeme tanımıyla eşleşir.
Vicdan, dışsal bir zorlama olmadan bireyin kendi içsel değerleriyle kendini yargılama sürecini ifade eder.
4
Ahlak Yasası kavramının Kantçı tanımını ayırt etme.
Ahlak yasası kavramı, Kant'ın rasyonel ve evrensel ödev ahlakı kurallarıyla eşleşir.
Kant ahlakında yasa, kişisel isteklerden bağımsız, herkes için geçerli olan koşulsuz buyrukları belirtir.

Key Concept

Ahlak felsefesinin temel kavramlarının (erdem, sorumluluk, vicdan, ahlak yasası) tanımları ve filozofların teorilerindeki yeri.
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Birey, kendi kararlarını verirken dışsal bir zorlama veya baskı altında kalmadığı sürece ahlaki açıdan anlamlı bir eylemde bulunabilir. Ancak bu seçme özgürlüğü, yapılan eylemin doğuracağı sonuçları üstlenmekten bağımsız düşünülemez. Eylemlerinin sonuçlarını kabul etmeyen bir bireyin seçme özgürlüğünden bahsetmek ahlaki açıdan geçersizdir.

Bu parçada ahlak felsefesinin aşağıdaki hangi iki temel kavramı arasındaki ilişki vurgulanmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Özgürlük - Sorumluluk

Answer

Özgürlük - Sorumluluk
Doğru cevap 'Özgürlük - Sorumluluk' seçeneğidir. Paragrafta bireyin eylemlerinde dışsal bir zorlama olmadan karar vermesi 'özgürlük' kavramıyla; bu kararların doğuracağı sonuçları üstlenmesi gerektiği ise 'sorumluluk' kavramıyla tanımlanmaktadır. Bu iki kavram ahlaki eylemin gerçekleşmesinde birbirini tamamlayan unsurlardır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki anahtar kelimeleri tespit etme
'Dışsal bir zorlama altında kalmama' ifadesinin özgürlük kavramına; 'sonuçları üstlenmek' ifadesinin ise sorumluluk kavramına işaret ettiği belirlenmiştir.
Paragrafın ana fikrini oluşturan ahlaki kavramları doğru tanımlamak için.
2
Kavramlar arasındaki ilişkiyi kurma
Özgür eylemde bulunmanın ön koşulunun sorumluluk almak olduğu, sorumluluk olmadan gerçek bir özgürlüğün olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Parçada savunulan temel tezi ahlak felsefesi terimleriyle eşleştirmek için.

Key Concept

Ahlaki Eylemde Özgürlük ve Sorumluluk İlişkisi
Estimated Time:50s
Question 3Question →

Kant'a göre, bir eylemin ahlaki değeri onun sonucunda ortaya çıkan fayda veya zararla ölçülemez. Bir eylem, yalnızca ahlak yasasına duyulan saygıdan ötürü ve hiçbir çıkar gözetmeksizin sırf görev bilinciyle yapılmışsa ahlaki bir nitelik kazanır. İnsanın kendi içinde taşıdığı ve ahlak yasasının sesini duyurarak eylemlerini yargılamasını sağlayan içsel mahkeme ise ahlaki hayatın merkezinde yer alır.

Bu parçada ahlaki eylemin değerini belirleyen temel koşul ve insanın kendi eylemlerini sorguladığı içsel yargılama gücü sırasıyla aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Ödev - Vicdan

Answer

Ödev - Vicdan
Kant felsefesinde ahlaki eylemin yegane ölçütü, eylemin çıkar gözetilmeksizin sadece ahlak yasasına duyulan saygı ve görev bilinciyle yapılmasıdır ki bu 'ödev' kavramıyla karşılanır. İnsanın kendi ahlaki eylemleri hakkında yargıda bulunmasını sağlayan, iç ses veya içsel mahkeme olarak nitelendirilen güç ise 'vicdan'dır. Dolayısıyla doğru yanıt ödev ve vicdan kavramlarını içeren seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki 'ahlak yasasına duyulan saygıdan ötürü ve hiçbir çıkar gözetmeksizin sırf görev bilinciyle' ifadesini analiz etmek.
Bu tanımın Kant felsefesinde 'ödev' kavramına karşılık geldiği belirlenir.
Ahlaki eylemin değer koşulunu bulmak için felsefi arka plan bilgisi kullanılır.
2
Parçadaki 'insanın kendi içinde taşıdığı ve ahlak yasasının sesini duyurarak eylemlerini yargılamasını sağlayan içsel mahkeme' ifadesini incelemek.
Bu içsel yargı gücü ve mahkemenin 'vicdan' kavramını tanımladığı tespit edilir.
Ahlak felsefesindeki temel kavramların tanımlarını bağlamla eşleştirmek gerekir.
3
Belirlenen iki kavramı sırasıyla birleştirmek.
Ahlaki eylemin temel koşulu olarak 'ödev' ve içsel yargılama gücü olarak 'vicdan' kavramlarının bir arada olduğu seçenek belirlenir.
Soru kökünün sırasıyla istediği kavram çiftini bulmak.

Key Concept

Kant'ın ödev ahlakı çerçevesinde ödev ve vicdan kavramlarının anlamları
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Ahlak felsefesinde ahlaki eylemin niteliğini, koşullarını ve amacını belirlemek amacıyla çeşitli temel kavramlar kullanılır. Bu kavramların doğru anlaşılması, ahlak felsefesinin diğer problemlerinin çözümü için de temel teşkil eder. Buna göre, solda yer alan ahlaki durum tanımlarını sağda verilen ilgili ahlak felsefesi kavramlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bireyin dışsal bir zorlama olmaksızın, kendi özgür seçimiyle gerçekleştirdiği ahlaki eylemlerin sonuçlarını üstlenmesi ve hesabını verebilmesi yükümlülüğü.
Bireyin kendi ahlaki tutum ve davranışlarını değerlendirdiği, kendisine yönelik bir iç mahkeme kurarak ahlaki onay veya rahatsızlık hissettiği içsel bilinç.
Ahlaki açıdan yapılması istenen, yapıldığında toplumsal ve bireysel açıdan değer taşıyan, insanın yapması gereken olumlu eylemlerin genel adı.
Bireyin kararlarını kendi iradesiyle alabilmesi, eylemlerini dışarıdan bir dayatma veya engel olmadan belirleyebilme gücü.

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk tanım sorumluluk kavramıyla, ikinci tanım vicdan kavramıyla, üçüncü tanım iyi kavramıyla ve dördüncü tanım özgürlük kavramıyla eşleşmelidir.
Yapılan eşleştirmede; eylemlerin sonuçlarını üstlenme yükümlülüğü sorumluluk kavramıyla, ahlaki iç mahkeme ve bilinç vicdan kavramıyla, yapılması istenen olumlu eylemler iyi kavramıyla ve kararları dış etki olmadan verebilme gücü özgürlük kavramıyla doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İlk tanımda geçen 'eylemlerin sonuçlarını üstlenme' ve 'hesap verebilme yükümlülüğü' ifadelerini analiz etmek.
Bu ifadelerin ahlaki eylemin sorumluluk boyutuyla ilgili olduğu belirlenir.
Sorumluluk, özgürce yapılan eylemin sonuçlarına katlanma durumudur.
2
İkinci tanımda yer alan 'iç mahkeme' ve 'ahlaki onay veya rahatsızlık' ifadelerini değerlendirmek.
Bu özelliklerin bireyin kendi kendisini ahlaken yargılaması anlamına gelen vicdan kavramına ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Vicdan, bireyin eylemlerini denetleyen iç ses ve ahlaki bilinçtir.
3
Üçüncü tanımda belirtilen 'yapılması istenen', 'değer taşıyan' ve 'olumlu eylemlerin genel adı' nitelemelerini incelemek.
Bu tanımın ahlaken arzulanan olumlu eylemleri temsil eden iyi kavramına karşılık geldiği görülür.
İyi, ahlaki eylemin yapılması gereken, olumlu değer atfedilen yönüdür.
4
Dördüncü tanımda geçen 'kararlarını kendi iradesiyle alabilmesi' ve 'dışarıdan dayatma olmadan belirleyebilme gücü' kısımlarını incelemek.
Bu ifadelerin ahlaki seçim yapabilme yeteneği olan özgürlük kavramını tanımladığı saptanır.
Özgürlük, bireyin ahlaki eylemde bulunurken kendi kararlarını kendisinin vermesidir.

Key Concept

Ahlak felsefesinin temel kavramları (özgürlük, sorumluluk, vicdan, iyi) arasındaki anlamsal farkların ayırt edilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question →

Sartre’a göre insan, dünyada hazır bulduğu hiçbir hazır kurala veya değere sığınamaz; o, kendi değerlerini kendisi yaratmak zorundadır. Birey, eylemlerini belirlerken herhangi bir dışsal etkenin veya önceden belirlenmiş bir kaderin boyunduruğu altında değildir. Ancak bu durum, bireyin omuzlarına ağır bir yük yükler: Yapılan her eylemin, seçilen her yolun sonuçları doğrudan o eylemi gerçekleştirene aittir. Birey, 'Beni bu eyleme başkası sürükledi' diyerek kendini temize çıkaramaz.

Bu parçada vurgulanan durum, ahlak felsefesinin aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisi arasındaki doğrudan ilişkiyi örneklendirir?

Show answer & explanation

Answer: Özgürlük - Sorumluluk

Answer

Özgürlük - Sorumluluk kavram çifti arasındaki doğrudan ilişki
Parçada bireyin dışsal bir kadere bağlı kalmaksızın kendi kararlarını alması özgürlük kavramına; bu kararların ve eylemlerin sonuçlarını üstlenmek zorunda olması ise sorumluluk kavramına karşılık gelir. Dolayısıyla metin, özgürlük ile sorumluluk arasındaki doğrudan bağı açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Paragrafta yer alan anahtar ifadeleri belirleme
'Dışsal bir etkenin veya önceden belirlenmiş bir kaderin boyunduruğu altında olmamak' ifadesi özgürlük kavramına; 'yapılan her eylemin sonuçlarının doğrudan o eylemi gerçekleştirene ait olması' ifadesi ise sorumluluk kavramına işaret eder.
Paragrafın ana fikrini ve kavramsal odağını saptamak için temel kavramların izlerini sürmek gerekir.
2
Kavramlar arasındaki ilişkiyi analiz etme
Bireyin kendi değerlerini kendisinin yaratması ve seçimlerinde serbest olması (özgürlük), eylemlerinin sonuçlarını üstlenmesini ve kendini bahanelerle temize çıkaramamasını (sorumluluk) zorunlu kılar.
Özgür eylemde bulunmanın doğrudan ahlaki sorumluluk doğurduğunu gösteren mantıksal bağı kurmak gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak doğru kavram çiftini bulma
Belirlenen anahtar kavramların 'Özgürlük - Sorumluluk' çiftini doğrudan karşıladığı ve en uygun seçeneğin bu olduğu tespit edilir.
Diğer felsefi kavramların parçadaki bağlama uymadığını eleme yoluyla doğrulamak gerekir.

Key Concept

Ahlaki eylemde bulunabilmek için bireyin özgür iradeyle seçim yapması ve bu seçimlerin sorumluluğunu üstlenmesi gerekir. Özgürlük ve sorumluluk birbirini tamamlayan iki temel ahlaki kavramdır.
Ahlak Felsefesinin Temel Kavramları Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin