Examkin

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri

26 questions

All types26Multiple choice13Matching13
Question 21Question →

Filozofların felsefe yaparken sergiledikleri bazı zihinsel tavırlar ve bu tavırların felsefi düşüncenin hangi ayırt edici özelliğine karşılık geldiği aşağıda verilmiştir. Bu tavırları, ilgili oldukları felsefi düşünce özellikleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir düşünürün ahlak üzerine geliştirdiği tezlerin, bilgi felsefesinde savunduğu temel kabullerle mantıksal bir tezat oluşturmamasına özen göstermesi.
Bir filozofun dış dünyaya dair geliştirdiği kuramları incelerken, bu kuramları üreten kendi zihninin ve bilincinin sınırlarını da sorgulama nesnesi haline getirmesi.
Yeni Çağ'da ortaya konan devlet teorilerinin, Antik Yunan'dan beri süregelen siyasi tartışmaların birikiminden beslenerek ortak düşünce mirasına eklemlenmesi.
Bir düşünürün varlık, bilgi ve değer alanındaki görüşlerini rastgele değil, belirli bir yöntemle birbirini destekleyecek şekilde örülmüş bütünsel bir yapı olarak sunması.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: Ahlak tezlerinin temel kabullerle çelişmemesi 'Tutarlılık' ile; zihnin kendi sınırlarını sorgulaması 'Refleksiflik' ile; devlet teorilerinin geçmiş birikime eklemlenmesi 'Kümülatiflik' ile; görüşlerin bütünsel bir yapıda sunulması ise 'Sistemlilik' özelliği ile eşleşir.
Felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerinin doğru eşleştirilmesinde mantıksal tutarlılık, düşüncenin kendi üzerine yönelmesi (refleksiflik), tarihsel birikim (kümülatiflik) ve bütünsel düzen (sistemlilik) kavramlarının doğru analizi belirleyicidir.

Step-by-Step Solution

1
Mantıksal çelişmezlik durumunu inceleme
Bu durum, düşüncelerin kendi içindeki uyumunu ifade eden 'Tutarlılık' özelliği ile eşleşir.
Tutarlılık, felsefi sistemin kendi içinde çelişkili önermeler barındırmaması ilkesidir.
2
Düşüncenin kendi üzerine dönmesini inceleme
Bu durum, düşünce üzerine düşünme anlamına gelen 'Refleksiflik' özelliği ile eşleşir.
Refleksiflik, felsefi bilginin kendine yönelmesi, zihnin kendi ürettiği bilgi ve yöntemleri sorgulamasıdır.
3
Düşünsel birikimi ve tarihsel eklemlenmeyi inceleme
Bu durum, felsefi bilginin yığılarak birikmesini ifade eden 'Kümülatiflik' özelliği ile eşleşir.
Kümülatiflik, felsefi soruların ve yanıtların tarihsel süreçte ortak bir birikim oluşturmasıdır.
4
Bütünsel yapıyı ve düzeni inceleme
Bu durum, organize ve yapılandırılmış olma anlamına gelen 'Sistemlilik' özelliği ile eşleşir.
Sistemlilik, felsefi düşüncelerin düzenli ve bir bütün oluşturacak şekilde organize edilmesidir.

Key Concept

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 22Question →

Aşağıda felsefi tavır veya durumları içeren örnek senaryolar ile felsefi düşüncenin ayırt edici bazı özellikleri verilmiştir. Bu örnek senaryoları ilgili oldukları felsefi düşünce özelliğiyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir filozofun, bilgi üzerine geliştirdiği kendi kuramının hangi mantıksal sınırlılıklara sahip olduğunu incelemek amacıyla zihinsel yönelimini kendi düşünceleri ve iddiaları üzerine çevirmesi.
Sokrates'in, Atina sokaklarında dolaşarak insanların doğru kabul ettiği yargıların gerekçelerini sorması ve onları sorgulanmamış bir yaşamın yaşanmaya değer olmadığı fikriyle yüzleştirmesi.
Doğa felsefesinden günümüze kadar varlık hakkındaki açıklamaların birbirini dışlamadan, farklı perspektifler sunarak ortak bir düşünce mirası oluşturacak şekilde üst üste yığılması.
Spinoza'nın ahlak felsefesindeki önermelerinin, geometrik bir yöntemle birbirini izleyen mantıksal adımlarla inşa edilmesi ve sistem içinde hiçbir iç çelişki barındırmaması.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci senaryo refleksiflik ile, ikinci senaryo eleştirellik ile, üçüncü senaryo kümülatiflik ile, dördüncü senaryo ise tutarlılık özelliğiyle eşleşmelidir.
Eşleştirmelerin doğru olmasının nedeni, her bir senaryonun felsefi düşüncenin ilgili ayırt edici özelliğine ait temel tanım ve işlevleri doğrudan yansıtmasıdır. Kendi üzerine düşünme refleksifliği, sorgulama eleştirelliği, birikme kümülatifliği, çelişmezlik ise tutarlılığı gösterir.

Step-by-Step Solution

1
İlk senaryodaki 'kendi düşünceleri üzerine düşünme' eylemini analiz edin.
Bu durum, düşüncenin kendisine yönelmesini ifade eden 'refleksiflik' kavramı ile eşleşir.
Refleksiflik, felsefi düşüncenin kendi kendini konu edinmesi, kendi üzerine dönmesi anlamına gelir.
2
İkinci senaryodaki Sokrates'in sorgulama ve gerekçe arama tutumunu inceleyin.
Kabul görmüş yargıları sorgulama ve körü körüne inanmama 'eleştirellik' özelliği ile eşleşir.
Eleştirel tavır, felsefede ön kabullerin sorgulanmasını ve temellendirilmesini gerektirir.
3
Üçüncü senaryodaki düşüncelerin üst üste yığılması ve ortak miras oluşturması ifadesini değerlendirin.
Görüşlerin tarihsel süreçte birikerek ilerlemesi 'kümülatiflik' kavramı ile eşleşir.
Felsefede kümülatiflik, bilgilerin bilimlerdeki gibi doğrulanarak değil, farklı bakış açılarının üst üste yığılmasıyla birikmesini ifade eder.
4
Dördüncü senaryodaki Spinoza'nın sisteminin mantıksal bütünlüğünü ve çelişmezliğini analiz edin.
Argümanlar arasındaki mantıksal uyum ve çelişki barındırmama durumu 'tutarlılık' özelliği ile eşleşir.
Tutarlılık, felsefi bir sistemin kendi içinde çelişkili önermeler barındırmaması ve akla uygun olmasıdır.

Key Concept

Felsefi düşüncenin refleksiflik, kümülatiflik, tutarlılık ve eleştirellik gibi ayırt edici özelliklerinin senaryolar üzerinden ayırt edilmesi.
Question 23Question →

Aşa��ıdaki sol sütunda verilen felsefi ve entelektüel durumlara dair senaryoları, sağ sütundaki felsefi düşüncenin ayırt edici özellikleri ile mantıksal ilişkilerine göre doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir felsefe öğrencisinin, bilgi teorisi üzerine çalışırken aniden kendi zihninin bilgiyi nasıl yapılandırdığını ve düşünme eyleminin kendisinin nasıl gerçekleştiğini sorgulamaya başlaması.
Bir siyaset felsefecisinin, ideal devlet düzeni hakkındaki teorisini oluştururken öne sürdüğü tezlerin birbiriyle çelişmemesine ve tutarlı bir bütün oluşturmasına özen göstermesi.
Bir ahlak felsefecisinin, 'iyi' kavramını açıklarken Sokrates'ten günümüze kadar uzanan tarihsel birikimi ve önceki filozofların tartışmalarını temel alarak argümanını yapılandırması.
Bir bilim felsefecisinin, bilimsel bilginin mutlak doğruluğuna dair yaygın kabulleri doğrudan doğruya benimsemeyip bu bilgilerin dayandığı gözlem ve yöntemleri akıl süzgecinden geçirerek incelemesi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Düşünme eylemi üzerine düşünme refleksiflik, çelişkisiz tezler tutarlılık, tarihsel birikim kümülatiflik ve peşinen kabul etmeme eleştirellik ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; düşünme eyleminin kendisini konu edinen birinci durum refleksiflik, çelişkisizliği hedefleyen ikinci durum tutarlılık, geçmiş felsefe birikimini temel alan üçüncü durum kümülatiflik ve verili doğruları sorgulayan dördüncü durum ise eleştirellik özellikleriyle tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kendi zihinsel süreçlerini ve düşünme eylemini sorgulayan öğrencinin durumunu analiz edin.
Bu durum, düşüncenin kendi üzerine yönelmesi anlamına gelen 'refleksiflik' özelliği ile eşleşir.
Refleksiflik, felsefi düşüncenin en temel yönlerinden biri olup öznenin kendi zihinsel eylemlerini konu edinmesidir.
2
Tezler arasında çelişki bulunmamasını ve mantıksal uyumu hedefleyen siyaset felsefecisinin tavrını inceleyin.
Bu durum, felsefi sistemlerin kendi içinde çelişkiden uzak olması yani 'tutarlılık' özelliği ile eşleşir.
Tutarlılık, bir sistemdeki argümanların birbirini dışlamaması ve mantıksal bir bütün oluşturmasıdır.
3
Sokrates'ten devralınan tarihsel birikimi temel alan ahlak felsefecisinin yöntemini değerlendirin.
Bu durum, felsefi bilginin ortak birikimle üst üste yığılması olan 'kümülatiflik' özelliği ile eşleşir.
Felsefe tarih boyunca doğrusal ilerlemez ancak üretilen her fikir bir sonrakine zemin hazırlar ve yığılımlı (kümülatif) şekilde gelişir.
4
Bilimsel kabulleri doğrudan doğruya benimsemeyip akıl süzgecinden geçiren bilim felsefecisinin tutumunu analiz edin.
Bu durum, verili kabulleri sorgulamayı ve süzgeçten geçirmeyi ifade eden 'eleştirellik' özelliği ile eşleşir.
Eleştirel düşünme, dogmatik kabullere karşı çıkarak her türlü iddiayı temellendirme süzgecinden geçirmeyi gerektirir.

Key Concept

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 24Question →

Bir filozof, geliştirdiği bilgi kuramında zihinden bağımsız bir dış dünyada var olan nesnelerin doğrudan bilinemeyeceğini ve her şeyin yalnızca zihinsel tasarımlardan ibaret olduğunu iddia eder. Ancak aynı filozof, ahlak felsefesine dair görüşlerini temellendirirken, dış dünyadaki diğer insanların fiziksel olarak var olmasının ve eylemlerinin ahlaki sorumluluğun temel koşulu olduğunu savunur. Bu filozofun sistemini inceleyen bir eleştirmen, bu iki görüşün birbiriyle çeliştiğini ve aynı sistem içinde bir arada bulunamayacağını belirtir.

Buna göre eleştirmenin yaptığı itiraz, felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin önemini doğrudan vurgulamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Tutarlılık

Answer

Tutarlılık
Filozofun bilgi felsefesinde dış dünyayı yok sayıp ahlak felsefesinde onun varlığına dayanması bariz bir çelişkidir. Felsefi düşüncenin kendi içinde çelişki barındırmaması, argümanlarının birbiriyle mantıksal olarak uyumlu olması 'tutarlılık' özelliğini ifade eder. Eleştirmenin itirazı bu uyumluluğun bozulmasına yöneliktir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki filozofun savunduğu iki iddia tespit edilir.
Filozof bilgi felsefesinde dış dünyayı zihinsel bir tasarım olarak görürken, ahlak felsefesinde dış dünyadaki insanların fiziksel varlığını ahlaki sorumluluğun temeli olarak kabul etmektedir.
Filozofun sistemindeki temel önermelerin tespit edilmesi analizin ilk aşamasıdır.
2
İki iddia arasındaki mantıksal ilişki analiz edilir.
Birbiriyle çelişen ve mantıksal olarak birbirini geçersiz kılan iki iddianın aynı felsefi sistem içinde bir arada bulunduğu görülür.
Eleştirmenin itirazının temel gerekçesini (mantıksal çelişkiyi) ortaya koymak için bu adım gereklidir.
3
Bu mantıksal durum felsefi düşüncenin özellikleri ile eşleştirilir.
Felsefi sistemin kendi içinde çelişki barındırmaması, argümanlarının birbiriyle uyumlu olması durumu 'tutarlılık' özelliği ile doğrudan ilişkilidir.
Çelişmezlik ilkesinin felsefi düşüncedeki kavramsal karşılığını bulmak için bu adım gereklidir.

Key Concept

Felsefi düşüncenin kendi içinde çelişki barındırmaması ve mantıksal olarak uyumlu olması anlamına gelen tutarlılık özelliği.
Estimated Time:1m 30s
Question 25Question →

Bir felsefe öğretmeni, felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerini örneklendirmek amacıyla tahtaya bazı durumlar yazmıştır. Aşağıdaki sol sütunda yer alan bu durumları, sağ sütundaki felsefi düş��nce özellikleriyle mantıksal açıdan doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir biyoloğun, evrimsel süreçlerle ilgili bilimsel bulguları doğrudan kabullenmek yerine, bu bulguların ardındaki yöntemsel varsayımları sorgulayarak incelemesi.
Bir düşünürün, adalet kavramını tartışırken sadece kendi toplumunun yasalarını değil, tüm insanlığı kapsayacak ilkeler ortaya koymayı hedeflemesi.
Bir araştırmacının, ortaya attığı zihin kuramını temellendirirken iddialarını mantıksal tutarlılık ve akla dayalı kanıtlar zinciriyle örerek sunması.
Bir gencin, toplumda genelgeçer kabul gören ahlaki kuralların kaynağını merak ederek 'Bir eylemi iyi kılan temel ölçüt nedir?' sorusunun peşine düşmesi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci durum Eleştirellik ile, ikinci durum Evrensellik ile, üçüncü durum Rasyonellik ile, dördüncü durum ise Sorgulayıcılık ile eşleşmelidir.
Verilen durumlar analiz edildiğinde, biyoloğun varsayımları irdelemesi eleştirellik, düşünürün tüm insanlığı hedeflemesi evrensellik, araştırmacının akla dayalı tutarlı kanıtlar sunması rasyonellik ve gencin ahlakın kaynağını araştırması sorgulayıcılık kavramlarıyla doğrudan örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk durumdaki biyoloğun tavrını incelemek.
Biyolog verileri doğrudan kabul etmeyip sorgulayarak irdelemektedir; bu durum eleştirel tavırdır.
Eleştirellik, bilgiyi süzgeçten geçirmeyi ve temellerini sorgulamayı gerektirir.
2
İkinci durumdaki adalet arayışını değerlendirmek.
Tüm insanlığı kapsayan evrensel ilkeler aranmaktadır; bu durum evrenselliktir.
Evrensellik, felsefi konuların ve çözümlerin bölgesel veya kişisel kalmayıp tüm insanlığı ilgilendirmesidir.
3
Üçüncü durumdaki zihin kuramı savunmasını analiz etmek.
Düşünceler mantıksal tutarlılık ve akla dayalı olarak temellendirilmektedir; bu durum rasyonelliktir.
Rasyonellik, düşüncelerin akıl ilkelerine ve mantıksal gerekçelendirmelere dayandırılmasıdır.
4
Dördüncü durumdaki gencin ahlak sorusunu incelemek.
Gencin 'nedir' sorusuyla ahlakın kaynağına inmeye çalışması sorgulayıcılıktır.
Sorgulayıcılık, verili durumları ve kabulleri soru sorarak temeline inme çabasıdır.

Key Concept

Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 26Question →

Bir düşünür, adalet kavramını temellendirirken önce bireysel vicdandan yola çıkar. Ancak daha sonra toplumsal sözleşmeyi açıklarken vicdanı tamamen dışlayan, yalnızca yasaların otoritesine dayanan bir argüman geliştirir. Kendisine yöneltilen eleştiriler karşısında, "Benim sistemimde her kavram kendi bağlamında doğrudur, dolayısıyla bu iki yaklaşım arasında bir sorun yoktur." diyerek kendini savunur. Eleştirmenler ise düşünürün bu savunmasını kabul etmeyerek, felsefi bir sistemin kendi içinde çelişkisiz akıl yürütmelere dayanması gerektiğini, kurulan sistemin halkalarının birbirini dışlamaması gerektiğini belirtirler.

Buna göre eleştirmenler, sözü edilen düşünürün sisteminde felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin eksik olduğunu savunmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Tutarlılık

Answer

Eleştirmenlerin düşünürün sisteminde eksik olduğunu belirttikleri özellik tutarlılıktır.
Eleştirmenler, düşünürün geliştirdiği adalet kuramındaki farklı argümanların birbirini dışladığını ve sistemin kendi içinde çelişkisiz akıl yürütmelere dayanması gerektiğini vurgulamaktadır. Felsefi düşüncede düşünce basamaklarının birbiriyle çelişki barındırmaması ve mantıksal bir uyum içinde olması 'tutarlılık' olarak adlandırılır. Dolayısıyla eleştirmenlerin eksikliğini savunduğu özellik tutarlılıktır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki eleştirmenlerin eleştiri odağını tespit etmek.
Eleştirmenler, düşünürün adalet kavramını açıklarken sunduğu iki farklı argümanın birbiriyle uyuşmadığını ve birbirini dışladığını belirtmektedir.
Bu durum, düşünürün sisteminde mantıksal bir uyum sorunu olduğuna işaret eder.
2
Bu mantıksal uyum ve çelişkisizlik arayışının felsefi karşılığını bulmak.
Felsefede argümanların veya düşüncelerin kendi içinde çelişki barındırmaması, birbiriyle mantıksal olarak uyumlu olması 'tutarlılık' olarak tanımlanır.
Düşünürün fikirlerinin birbirini dışlamaması gerektiği eleştirisi doğrudan tutarlılık ilkesiyle ilişkilidir.

Key Concept

Felsefi düşüncenin ayırt edici özelliklerinden biri olan tutarlılık, sistemdeki önermelerin kendi aralarında mantıksal olarak çelişki barındırmamasıdır.
PreviousPage 2 / 2
Felsefi Düşüncenin Ayırt Edici Özellikleri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Page 2 | Examkin