Tanecik Türleri (İzotop, İzobar, İzoton, İzoelektronik) Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Çekirdek yükleri ve elektron sayıları eşit olan iki farklı tek atomlu taneciğin fiziksel özellikleri aynıdır.

True

False

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Çekirdek yükleri ve elektron sayıları eşit olan iki farklı tek atomlu tanecik birbirinin izotopudur. İzotop taneciklerin kütleleri farklı olduğundan fiziksel özellikleri de farklıdır. Bu nedenle ifade yanlıştır.

Verilen ifade yanlıştır çünkü proton ve elektron sayıları aynı olan iki farklı tanecik izotoptur ve izotopların nötron sayıları farklı olduğundan fiziksel özellikleri aynı olamaz.

Step-by-Step Solution

1

Taneciklerin proton ve elektron sayıları arasındaki ilişkiyi belirleme.

Taneciklerin çekirdek yükleri (proton sayıları) ve elektron sayıları eşittir.

Kimyasal ve fiziksel özellikleri belirleyen temel bileşenlerin eşitliğini kontrol etmek gerekir.

2

Taneciklerin 'farklı' olması ko��ulunu analiz etme.

Aynı elemente ait (proton sayıları aynı) ve elektron sayıları eşit olan iki taneciğin farklı olması, nötron sayılarının farklı olmasını gerektirir. Bu tanecikler birbirinin izotopudur.

Taneciklerin kimliğini belirleyen proton sayısı aynı iken farklı tanecik olmaları ancak nötron sayısının farklılığı ile açıklanabilir.

3

İzotop taneciklerin fiziksel özelliklerini karşılaştırma.

İzotop taneciklerin nötron sayıları (kütleleri) farklı olduğu için fiziksel özellikleri farklıdır.

Fiziksel özellikler taneciğin kütlesine (nötron sayısına) bağlı olarak değişir.

Key Concept

İzotop taneciklerin kimyasal özellikleri aynı, fiziksel özellikleri farklıdır.

Question 2Question →

Nötr $X$ , $Y$ ve $Z$ atomları ile bu atomlardan oluşan bazı tek atomlu iyonlar hakkında aşağıdaki bilgiler veriliyor:

* $X$ atomunun kütle numarası $40$ 'tır.
* $X^+$ iyonu ile $Y^{2-}$ iyonu izoelektroniktir ve her iki tanecik de $18$ elektron içermektedir.
* $X$ ve $Z$ atomları izotondur.
* $Y$ atomunun kütle numarası $32$ 'dir.
* $Y^{2-}$ iyonu ile $Z^+$ iyonunun toplam tanecik (proton, nötron ve elektron) sayıları birbirine eşittir.

Buna göre;

I. $Y^{2-}$ ve $Z^{3-}$ tanecikleri izoelektroniktir.
II. $X^+$ ve $Y^{2-}$ taneciklerinin elektron sayıları aynı olduğundan kimyasal özellikleri de aynıdır.
III. $Z$ atomunun kütle numarası $36$ olup, çekirdek yükü $15$ 'tir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Birinci ve üçüncü önermeler doğru olup, doğru seçenek 'I ve III' ifadesini içeren seçenektir.

Çekirdek yükü proton sayısına eşittir ve

Z

atomu için

15

olarak hesaplanır. Nötron sayısı

21

olduğundan

Z

atomunun kütle numarası

15 + 21 = 36

olur. Bu nedenle kütle numarası

36

ve çekirdek yükü

15

olan önerme doğrudur.

Y^{2-}

(

16

proton,

18

elektron) ve

Z^{3-}

(

15

proton,

18

elektron) taneciklerinin elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olduğundan izoelektroniktirler. Bu yüzden birinci önerme doğrudur. İzoelektronik olan farklı element iyonlarının proton sayıları farklı olduğundan kimyasal özellikleri aynı olamaz. Bu nedenle kimyasal özelliklerin aynı olduğunu iddia eden önerme yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1

X^+

ve

Y^{2-}

taneciklerinin proton sayılarının bulunması.

X

atomunun proton sayısı

19

,

Y

atomunun proton sayısı

16

olarak belirlenir.

X^+

iyonu

18

elektron içerdiğine göre proton sayısı

18 + 1 = 19

'dur.

Y^{2-}

iyonu

18

elektron içerdiğine göre proton sayısı

18 - 2 = 16

'dır.

2

X

ve

Y

atomlarının nötron sayılarının ve

Y^{2-}

iyonunun toplam tanecik sayısının hesaplanması.

X

atomunun nötron sayısı

21

,

Y

atomunun nötron sayısı

16

ve

Y^{2-}

iyonunun toplam tanecik sayısı

50

olarak bulunur.

X

için nötron sayısı

40 - 19 = 21

'dir.

Y

için nötron sayısı

32 - 16 = 16

'dır.

Y^{2-}

iyonunun toplam tanecik sayısı

p_Y + n_Y + e_Y = 16 + 16 + 18 = 50

olur.

3

Z

atomunun proton sayısı, nötron sayısı ve kütle numarasının bulunması.

Z

atomunun nötron sayısı

21

, proton sayısı

15

ve kütle numarası

36

olarak bulunur.

X

ve

Z

izoton olduğundan

Z

'nin nötron sayısı

n_Z = n_X = 21

'dir.

Z^+

iyonunun toplam tanecik sayısı

Y^{2-}

'ninkine (

50

) eşit olduğuna göre:

p_Z + n_Z + e_Z = p_Z + 21 + (p_Z - 1) = 50 \implies 2p_Z + 20 = 50 \implies p_Z = 15

(çekirdek yükü) bulunur. Kütle numarası ise

15 + 21 = 36

olur.

4

Öncüllerin teker teker analiz edilerek doğruluğunun kontrol edilmesi.

I. ve III. öncüllerin doğru, II. öncülün ise yanlış olduğu saptanır.

Y^{2-}

(

16

proton,

18

elektron) ve

Z^{3-}

(

15

proton,

18

elektron) taneciklerinin elektron sayıları aynı ve dizilimleri benzer olduğundan izoelektroniktir (I doğru). Farklı elementlerin iyonlarının kimyasal özellikleri aynı olamaz (II yanlış).

Z

atomunun kütle numarası

36

ve çekirdek yükü

15

'tir (III doğru).

Key Concept

İzoelektronik, izoton ve izobar taneciklerin tanımları ve bunların kimyasal/fiziksel özelliklerinin proton ile elektron sayılarına bağlılığı.

Estimated Time:3m 0s

Question 3Question →

Katman elektron dizilimi $2, 8, 8$ olan $X^{a}$ iyonunun çekirdek yükü, nötron sayısından $2$ eksiktir. Bu iyonla izoton olan $Y^{b}$ iyonunun kütle numarası $39$ ve elektron sayısı $18$ olduğuna göre; $X^{a}$ ve $Y^{b}$ iyonlarının izoelektronik olabilmesi için $a = b$ olması zorunludur.

True

False

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Verilen ifade yanlıştır. İyonların proton sayıları toplamı tek sayı (

37

) olduğundan proton sayıları hiçbir zaman eşit olamaz (

p_X \neq p_Y

). Dolayısıyla her durumda proton sayıları farklı ve elektron sayıları aynı (

18

) olacağından bu iyonlar zaten izoelektroniktir;

a=b

şartı gerekmediği gibi matematiksel olarak da imkansızdır.

İyonların proton sayıları toplamı

37

olduğundan ve proton sayıları tam sayı olmak zorunda olduğundan, proton sayıları birbirine eşit olamaz (

p_X \neq p_Y

). Elektron sayıları eşit (

18

) olan bu iki iyonun proton sayıları kesinlikle farklı olduğundan, her durumda izoelektroniktirler.

a=b

şartı ise proton sayılarının eşit olmasını gerektireceğinden hem zorunlu değildir hem de matematiksel olarak imkansızdır.

Step-by-Step Solution

1

X^{a}

iyonunun elektron sayısını ve proton-nötron ilişkisini belirlemek.

e_X = 18

ve

p_X = n_X - 2 \implies n_X = p_X + 2

Katman elektron dizilimi

2, 8, 8

olan bir iyonun elektron sayısı

2+8+8=18

'dir. Çekirdek yükü (proton sayısı) nötron sayısından

2

eksik olarak tanımlanmıştır.

2

Y^{b}

iyonunun nötron ve proton sayısı ilişkisini kütle numarası üzerinden yazmak.

n_Y = n_X = p_X + 2

ve

p_Y + n_Y = 39 \implies p_Y + p_X + 2 = 39 \implies p_X + p_Y = 37

Y^{b}

iyonu

X^{a}

ile izoton olduğundan nötron sayıları eşittir. Kütle numarası, proton ve nötron sayılarının toplamıdır.

3

Proton sayılarının eşit olup olamayacağını analiz etmek.

p_X \neq p_Y

(her zaman farklıdır)

Proton sayıları birer tam sayı olmalıdır. Toplamları

37

(tek sayı) olan iki tam sayı birbirine eşit olamaz (

2p = 37

denkleminde

p

tam sayı çıkmaz).

4

İzoelektroniklik tanımına göre

a = b

şartını değerlendirmek.

a \neq b

olmak zorundadır ve tanecikler zaten izoelektroniktir.

İzoelektronik taneciklerin elektron sayıları aynı (

18

), proton sayıları farklı olmalıdır.

p_X \neq p_Y

durumu her zaman sağlandığından tanecikler her durumda izoelektroniktir.

a = b

eşitliği

p_X = p_Y

durumunu gerektireceğinden bu şartın sağlanması imkansızdır.

Key Concept

İzoelektronik taneciklerin elektron sayıları ve dizilimleri aynıyken, proton sayılarının farklı olması gerekir. Aynı zamanda atom numarası 20 ve altında olan taneciklerin elektron sayıları eşitse elektron dizilimleri de aynı olur.

Question 4Question →

Aşağıda verilen tanecik çiftlerini, bu tanecikler arasındaki ilişkiyi ve özelliklerini en doğru açıklayan ifadelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Verilen tanecik çiftlerinin doğru eşleşmesi: Klor atomu ve klorür iyonu çifti kimyasal özellikleri farklı olan izotop taneciklerle; potasyum atomu ve kalsiyum iyonu çifti izobar taneciklerle; potasyum iyonu ve kalsiyum iyonu çifti izoelektronik taneciklerle; bor atomu ve karbon atomu çifti ise izoton taneciklerle eşleşir.

Klor atomu ve klorür iyonu çiftinin proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı ve elektron sayıları farklı olduğundan kimyasal özellikleri farklı izotop taneciklerdir. Potasyum atomu ve kalsiyum iyonu çiftinin kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olduğundan izobardır. Potasyum iyonu ve kalsiyum iyonu çiftinin elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olduğundan izoelektroniktir. Bor ve karbon atomlarının nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olduğundan izotondur.

Step-by-Step Solution

1

^{35}_{17}\text{Cl}

ve

^{37}_{17}\text{Cl}^{-}

taneciklerinin proton, nötron ve elektron sayılarını hesaplamak.

^{35}_{17}\text{Cl}

için

p = 17

,

n = 35 - 17 = 18

,

e = 17

olur.

^{37}_{17}\text{Cl}^{-}

için

p = 17

,

n = 37 - 17 = 20

,

e = 17 - (-1) = 18

olur.

Proton sayıları aynı (

17

) fakat nötron sayıları farklı (

18

ve

20

) olduğu için bu tanecikler izotoptur. Ancak elektron sayıları farklı (

17

ve

18

) olduğundan kimyasal özellikleri farklıdır.

2

^{40}_{19}\text{K}

ve

^{40}_{20}\text{Ca}^{2+}

taneciklerinin kütle ve proton sayılarını karşılaştırmak.

Her iki taneciğin de kütle numarası (nükleon sayısı)

40

iken proton sayıları sırasıyla

19

ve

20

'dir.

Kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olan bu tanecikler izobardır. Farklı elementlere ait oldukları için hem fiziksel hem de kimyasal özellikleri farklıdır.

3

^{39}_{19}\text{K}^{+}

ve

^{40}_{20}\text{Ca}^{2+}

iyonlarının elektron sayılarını ve dizilimlerini bulmak.

^{39}_{19}\text{K}^{+}

için

e = 19 - 1 = 18

olup katman elektron dizilimi

2, 8, 8

şeklindedir.

^{40}_{20}\text{Ca}^{2+}

için

e = 20 - 2 = 18

olup katman elektron dizilimi

2, 8, 8

şeklindedir.

Elektron sayıları ve katman elektron dizilimleri aynı, proton sayıları farklı (

19

ve

20

) olduğu için bu tanecikler izoelektroniktir.

4

^{11}_{5}\text{B}

ve

^{12}_{6}\text{C}

atomlarının nötron sayılarını hesaplamak.

^{11}_{5}\text{B}

için

n = 11 - 5 = 6

olur.

^{12}_{6}\text{C}

için

n = 12 - 6 = 6

olur.

Nötron sayıları aynı (

6

), proton sayıları farklı (

5

ve

6

) olan bu tanecikler izotondur.

Key Concept

Tanecik Türleri (İzotop, İzobar, İzoton, İzoelektronik)

Estimated Time:2m 0s

Question 5Question →

Aşağıda sol sütunda verilen tanecik çiftlerini, sağ sütundaki uygun tanecik ilişkisi türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki taneciklerin sağ sütunla doğru eşleşmesi sırasıyla: Klor çifti İzotop, Potasyum-Kalsiyum çifti İzobar, Sodyum-Magnezyum çifti İzoton, Sodyum-Flor iyon çifti ise İzoelektronik şeklindedir.

Verilen tanecik çiftlerinin proton, nötron ve elektron sayıları incelendiğinde; klor atomları aynı proton sayısına sahip olduğu için izotop, potasyum ve kalsiyum aynı kütle numarasına sahip olduğu için izobar, sodyum ve magnezyum atomları aynı nötron sayısına sahip olduğu için izoton, sodyum ve flor iyonları ise aynı elektron sayısına sahip olduğu için izoelektronik olarak doğru şekilde eşleşir.

Step-by-Step Solution

1

^{35}_{17}\text{Cl}

ve

^{37}_{17}\text{Cl}

çiftinin proton ve nötron sayılarını karşılaştırınız.

Proton sayıları aynı (17) fakat kütle numaraları farklı olduğu için nötron sayıları da farklıdır (

35 - 17 = 18

ve

37 - 17 = 20

). Bu durum izotop tanımına uyar.

İzotop taneciklerin proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı olmalıdır.

2

^{40}_{19}\text{K}

ve

^{40}_{20}\text{Ca}

çiftinin kütle numaralarını ve proton sayılarını karşılaştırınız.

Kütle numaraları aynı (40) iken proton sayıları farklı (19 ve 20) olduğundan bu çift izobardır.

İzobar taneciklerin kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.

3

^{23}_{11}\text{Na}

ve

^{24}_{12}\text{Mg}

çiftinin nötron sayılarını hesaplayıp karşılaştırınız.

Sodyumun nötron sayısı

23 - 11 = 12

'dir. Magnezyumun nötron sayısı

24 - 12 = 12

'dir. Nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olduğu için bu çift izotondur.

İzoton taneciklerin nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.

4

^{23}_{11}\text{Na}^{+}

ve

^{19}_{9}\text{F}^{-}

çiftinin elektron sayılarını hesaplayınız.

^{23}_{11}\text{Na}^{+}

iyonunun elektron sayısı

11 - 1 = 10

'dur.

^{19}_{9}\text{F}^{-}

iyonunun elektron sayısı

9 - (-1) = 10

'dur. Elektron sayıları ve katman elektron dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olduğu için bu çift izoelektroniktir.

İzoelektronik taneciklerin elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.

Key Concept

Tanecik türlerinde proton, nötron ve elektron sayılarına bağlı olarak izotop, izobar, izoton ve izoelektronik sınıflandırmalarının yapılması.

Question 6Question →

Tek atomlu $X^{2+}$ , $Y^{-}$ ve $Z$ tanecikleri ile ilgili şu bilgiler verilmektedir:

* $X^{2+}$ ve $Y^{-}$ tanecikleri izoelektroniktir.
* $X^{2+}$ ve $Z$ tanecikleri izotondur.
* $Y^{-}$ iyonunun kütle numarası $19$ , nötron sayısı $10$ 'dur.
* $Z$ taneciğinin nötr atomundaki elektron sayısı $11$ olup, kütle numarası $23$ 'tür.

Buna göre, bu taneciklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

X^{2+}

iyonunun kütle numarası

24

'tür.

X

atomu ile

X^{2+}

iyonunun kimyasal özellikleri aynıdır.

X^{2+}

iyonunun katman elektron dizilimi

2, 8, 2

şeklindedir.

Kobalt (

CO

) atomu ile

Z

atomunun çekirdek yükleri arasındaki fark

3

'tür.

X^{2+}

ve

Z

taneciklerinin fiziksel özellikleri aynıdır.

Show answer & explanation

Answer: $X^{2+}$ iyonunun kütle numarası $24$ 'tür.

Answer

X^{2+}

iyonunun kütle numarası 24'tür.

Y^{-}

iyonunun kütle numarası 19, nötron sayısı 10 olduğundan proton sayısı

19 - 10 = 9

olur. İyon yükü

-1

olduğu için elektron sayısı 10'dur.

X^{2+}

ve

Y^{-}

izoelektronik olduğuna göre

X^{2+}

iyonunun elektron sayısı da 10'dur. Buradan

X^{2+}

iyonunun proton sayısı

10 + 2 = 12

bulunur.

Z

atomunun nötr haldeki elektron sayısı 11 olduğundan proton sayısı 11'dir, kütle numarası 23 olduğundan nötron sayısı

23 - 11 = 12

olur.

X^{2+}

ve

Z

izoton olduğuna göre

X^{2+}

iyonunun nötron sayısı da 12'dir. Buradan

X^{2+}

iyonunun kütle numarası

12 + 12 = 24

olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1

Y^{-}

iyonunun proton ve elektron sayılarını belirleme.

Proton sayısı =

19 - 10 = 9

, Elektron say��sı =

9 - (-1) = 10

olarak bulunur.

Y^{-}

iyonunun kütle numarası ve nötron sayısı bilindiğinden proton sayısına ulaşılır; iyon yükü yardımıyla elektron sayısı hesaplanır.

2

X^{2+}

iyonunun proton sayısını belirleme.

Elektron sayısı =

10

, Proton sayısı =

10 + 2 = 12

olarak bulunur.

X^{2+}

ve

Y^{-}

izoelektronik olduğundan elektron sayıları eşittir. İyon yükü

+2

olduğu için proton sayısı elektron sayısından 2 fazladır.

3

Z

atomunun nötron sayısını belirleme.

Proton sayısı =

11

, Nötron sayısı =

23 - 11 = 12

olarak bulunur.

Nötr

Z

atomunun elektron sayısı proton sayısına eşittir. Kütle numarasından proton sayısı çıkarılarak nötron sayısı hesaplanır.

4

X^{2+}

iyonunun nötron ve kütle numarasını hesaplama.

Nötron sayısı =

12

, Kütle numarası =

12 + 12 = 24

olarak bulunur.

X^{2+}

ve

Z

tanecikleri izoton olduğundan nötron sayıları aynıdır. Proton ve nötron sayıları toplanarak kütle numarası elde edilir.

Key Concept

İzotop, izoton, izobar ve izoelektronik taneciklerin proton, nötron ve elektron ilişkileri ile kimyasal/fiziksel özellikleri.

Question 7Question →

Kimyasal türler arasındaki ilişkileri inceleyen bir öğrenci, bazı tanecik çiftlerini sınıflandırmak istemektedir. Buna göre, aşağıdaki sol sütunda verilen tanecik çiftlerini, sağ sütundaki uygun tanecik sınıflandırma terimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Show answer & explanation

Answer

_{17}^{35}\text{Cl}

ve

_{17}^{37}\text{Cl}^{-}

çifti İzotop;

_{15}^{31}\text{P}

ve

_{16}^{32}\text{S}

çifti İzoton;

_{19}^{40}\text{K}

ve

_{20}^{40}\text{Ca}

çifti İzobar;

_{11}^{23}\text{Na}^{+}

ve

_{12}^{24}\text{Mg}^{2+}

çifti İzoelektronik ile eşleşir.

Sol sütundaki taneciklerin proton, nötron, kütle numarası ve elektron sayıları hesaplandığında; klor tanecikleri proton sayıları aynı olduğundan izotop, fosfor ve kükürt tanecikleri nötron sayıları aynı olduğundan izoton, potasyum ve kalsiyum tanecikleri kütle numaraları aynı olduğundan izobar, sodyum ve magnezyum iyonları ise elektron sayıları ve dizilimleri aynı olduğundan izoelektroniktir.

Step-by-Step Solution

1

Klor tanecik çiftinin atom numaralarını ve kütle numaralarını karşılaştırın.

Her ikisinin de proton sayısı

17

'dir, ancak kütle numaraları farklıdır (

35

ve

37

).

Proton sayıları aynı, nötron sayıları veya kütle numaraları farklı olan tanecikler izotop tanecik olarak tanımlanır.

2

Fosfor ve kükürt atomlarının nötron sayılarını hesaplayıp karşılaştırın.

Fosfor için nötron sayısı

31 - 15 = 16

; kükürt için nötron sayısı

32 - 16 = 16

'dır. Proton sayıları ise sırasıyla

15

ve

16

'dır.

Nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olan tanecikler izoton tanecik olarak adlandırılır.

3

Potasyum ve kalsiyum atomlarının kütle numaralarını ve proton sayılarını karşılaştırın.

Her iki atomun da kütle numarası

40

'tır. Proton sayıları ise farklıdır (

19

ve

20

).

Kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olan tanecikler izobar tanecik olarak adlandırılır.

4

Sodyum ve magnezyum iyonlarının elektron sayılarını ve katman dizilimlerini belirleyin.

Sodyum iyonunun elektron sayısı

11 - 1 = 10

; magnezyum iyonunun elektron sayısı

12 - 2 = 10

'dur. Her ikisinin de elektron dizilimi

2, 8

şeklindedir.

Elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olan tanecikler izoelektronik tanecik olarak adlandırılır.

Key Concept

İzotop, izoton, izobar ve izoelektronik taneciklerin tanım ve özelliklerine göre belirlenmesi

Tanecik Türleri (İzotop, İzobar, İzoton, İzoelektronik)

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes