Atatürkçülük, Atatürk İnkılapları ve Türk Dış Politikası

TBMM, 1 Kasım 1922'de aldığı kararla saltanatı kaldırmış; böylece egemenliğin millete ait olduğu ilkesinin önündeki en önemli siyasi engel aşılmı��tır. Ancak bu gelişme, devletin başkanının kim olacağı ve devletin yönetim şeklinin ne olacağı gibi yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir.

Bu parçada bahsedilen devlet başkanlığı ve yönetim şekli (rejim) tartışmalarını kesin olarak çözüme kavuşturan siyasi inkılap aşağıdakilerden hangisidir?

1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile aile hukuku, miras ve ekonomi gibi alanlarda kadın-erkek eşitliğini sağlamaya yönelik önemli adımlar atılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1926 Türk Medeni Kanunu ile kadınlara tanınan haklardan biri değildir?

3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırlarındaki bütün bilim ve eğitim kurumları Maarif Vekaletine bağlanmış, medreseler kapatılmış ve yabancı/azınlık okullarının müfredatına Türkçe, tarih, coğrafya gibi kültür derslerinin konulması zorunlu tutulmuştur.

Buna göre, Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun uygulamaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği savunulamaz?

1 Kasım 1928'de kabul edilen Yeni Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun'un ardından, ülkede okuryazar oranını artırmak ve halka yeni alfabeyi öğretmek amacıyla 'Millet Mektepleri' açılmıştır. Bu mekteplerde, genç yaşlı her yaştan vatandaşa okuma yazma eğitiminin yanı sıra temel yaşam ve vatandaşlık bilgileri de verilmiştir.

Buna göre, Millet Mekteplerinin açılmasıyla aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı savunulamaz?

TBMM’nin açılması, saltanatın kaldırılması ve cumhuriyetin ilan edilmesi gibi gelişmeler doğrudan halk iradesinin yönetime yansımasını sağlamıştır. Bu doğrultuda yapılan tüm çalışmalar, Türk milletinin kendi geleceği hakkında karar verme hakkına dayanmaktadır. Bu durum, Atatürk'ün aşağıdaki ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında milli ve bağımsız bir ekonomi oluşturmak amacıyla birçok önemli adım atılmıştır. Aşağıda bu dönemde ekonomi alanında yapılan bazı inkılaplar ve bu inkılapların temel özellikleri verilmiştir. Bu inkılaplar ile ilişkili oldukları temel özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye Cumhuriyeti'nin 1932-1939 yılları arasında yürüttüğü dış politikada yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Yeni Türk Devleti'nin biçimleniş sürecinde atılan adımların her biri, ulusal egemenliğin tam olarak gerçekleştirilmesi ve devlet yapısının çağdaşlaştırılması amacına hizmet etmiştir. Örneğin; saltanatın kaldırılmasıyla egemenliğin kaynağı kişisellikten çıkarılmış, cumhuriyetin ilanıyla devletin adı ve rejimi netleşmiş, halifeliğin kaldırılmasıyla da laik devlet yapısının önündeki önemli bir siyasi engel ortadan kaldırılmıştır. Bu süreçte inkılapların birbirini takip eden mantıksal bir sıra içinde gerçekleştirilmesine özen gösterilmiştir.

Buna göre, siyasi alanda yapılan inkılaplar ve bu inkılapların gelişim süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Yeni Türk devletinde saltanatın kaldırılması, cumhuriyetin ilanı ve halifeliğin kaldırılması gibi siyasi inkılaplar birbirini tamamlayan bir zincirin halkaları olarak gerçekleşmiştir. Saltanatın kaldırılmasıyla ulus egemenliğinin önündeki en büyük engellerden biri aşılmış, cumhuriyetin ilanı ile devletin rejimi ve başkanlığı netleşmiş, halifeliğin kaldırılmasıyla ise laikleşme sürecinin önü açılmış ve rejim karşıtlarının odak noktası haline gelebilecek eski düzenin kalıntıları tasfiye edilmiştir.

Siyasi alanda yapılan bu inkılaplar ve tarihsel süreç göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yeni Türk Devleti'nde 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatın kaldırılmasıyla milli egemenliğin önündeki en önemli engellerden biri aşılm��ş olsa da bu gelişme devletin yönetim şekli (rejim) ve devlet başkanlığı gibi temel konularda belirsizliklerin doğmasına yol açmıştır. Ekim 1923'te yaşanan hükümet bunalımı (Ali Fethi Okyar Hükümeti'nin istifası) ise bu belirsizliklerin acilen çözülmesi gerektiğini ortaya koymuştur.

Bu doğrultuda gerçekleştirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisi, hem devlet başkanlığı hem de devletin rejim tartışmalarını doğrudan sonlandırarak ulusal egemenliği kurumsal bir yapıya kavuşturmuştur?

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen siyasi inkılaplar ile bu inkılapların temel amaç ve sonuçları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki inkılapları sağ sütundaki en uygun açıklama ile eşleştiriniz.

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi inkılapları, bu inkılapların temel gerekçe, amaç ve sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Lozan Barış Antlaşması sonrasında Türk dış politikasının 1923-1932 yılları arasındaki öncelikli hedefi, Lozan'dan arta kalan sorunları ç��züme kavuşturmak ve egemenlik haklarını koruyarak uluslararası alanda barışçı bir denge kurmaktı. Bu süreçte Türkiye, farklı devletlerle egemenlik hakları, sınırlar ve nüfus gibi konularda kritik diplomatik m��cadeleler yürütmüştür.

Buna göre, sol sütundaki tarihsel gelişmeleri, sağ sütundaki bu gelişmelerin yaşandığı ilgili devletlerle eşleştiriniz.

1925 yılında çıkarılan bir kanunla tekke, zaviye ve türbeler kapatılmış; şeyhlik, dervişlik, müritlik, dedelik, çelebilik ve büyücülük gibi unvanların kullanılması yasaklanmıştır. Bu düzenlemeyle hem din sömürüsünün engellenmesi hem de toplumsal alanda sınıf veya zümre üstünlüğü belirten unvanların sonlandırılarak eşitliğin güçlendirilmesi hedeflenmiştir.

Buna göre, tekke ve zaviyelerin kapatılmasının;
I. laik devlet düzeninin kurumsallaşması,
II. toplumsal yapıda imtiyazsız ve eşitlikçi bir düzenin kurulması,
III. ekonomik bağımsızlığın ve millî sanayinin güçlendirilmesi
durumlarından hangilerine doğrudan katkı sağladığı savunulabilir?

Cumhuriyet'in ilk yıllarında iktisadi bağımsızlığı sağlamak amacıyla atılan adımlara rağmen, özel girişimciliği destekleyen Teşvik-i Sanayi Kanunu'ndan beklenen verim alınamamış ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın da etkisiyle devlet, ekonomiye doğrudan müdahale etmek zorunda kalmıştır. Bu doğrultuda I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanarak temel sanayi yatırımları devlet eliyle gerçekleştirilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak Yeni Türk Devleti'nin ekonomi politikalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yeni Türk Devleti'nde 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen bir kanunla halifelik makamı kaldırılmıştır. Bu tarihi gelişme, sadece dinî bir unvanın sona ermesi değil, aynı zamanda devletin ve toplumsal yapının çağdaşlaşma sürecinde atılan en köklü adımlardan biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonuçlarından biri değildir?

Atatürk, Türk dilinin kendi benliğine, güzelliğine ve yüksek halkçılık değerine kavuşması için dil çalışmalarına büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak, dilin öz güzelliğini ortaya çıkarmak ve onu zengin bir bilim dili haline getirmek amacıyla atılan adım aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal alanda gerçekleştirilen inkılapların temel amaçlarından biri de toplumdaki sınıfsal ayrıcalıkları belirten unvanları kaldırarak kanun önünde eşitliği sağlamaktır.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisi doğrudan bu amaca hizmet etmek üzere gerçekleştirilmiştir?

Lozan Barış Antlaşması sonrasında Türk dış politikasında ulusal egemenliğin pekiştirilmesi, tam bağımsızlığın sağlanması ve Lozan'dan kalan pürüzlerin giderilmesi amacıyla diplomatik adımlar atılmıştır.

Aşağıda 1923-1932 yılları arasında Türk dış politikasında yaşanan bazı gelişmeler verilmiştir.

Bu gelişmeleri en erken tarihliden en geç tarihliye doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde hukuk alanında gerçekleştirilen aşağıdaki inkılapları, laikleşme ve demokratikleşme adımlarının kronolojik gelişimini dikkate alarak ilkten sona doğru sıralayınız.