Examkin

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması

6 questions

All types6Multiple choice2Matching2Fill in the blank2
Question 1Question →

Edebiyat dünyasına yeni adım atan genç şairin tutumunu ele alan aşağıdaki metinde bazı sözcükler boş bırakılmıştır. Bu boşlukları, 'çekingen' ve 'çekimser' sözcüklerinden bağlama en uygun olanlarıyla, dil kusuru oluşturmayacak şekilde doldurunuz.

Fill in the blanks below

Yeni katıldığı edebiyat topluluğunda oldukça davranan şair, oylamaya sunulan yeni yayın politikası konusunda ise bir tavır sergiledi.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa 'çekingen', ikinci boşluğa 'çekimser' sözcükleri getirilmelidir.
İlk boşluk şairin yeni katıldığı gruptaki sosyal tutumunu ve çekingenliğini betimlerken, ikinci boşluk oylamadaki karar belirtmeme/tarafsız kalma (çekimserlik) durumunu betimlemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ilk boşluğun bağlamını incelemek.
İlk boşlukta şairin yeni katıldığı topluluktaki sosyal davranışı betimlenmektedir. Bu durum utangaçlık, sıkılganlık ifade ettiği için buraya 'çekingen' sözcüğü getirilmelidir.
Topluluk içindeki çekingenlik sosyal bir utangaçlığı veya sıkılganlığı ifade eder.
2
Metindeki ikinci boşluğun bağlamını incelemek.
İkinci boşlukta şairin oylamaya sunulan bir karar karşısındaki tutumu ifade edilmektedir. Bir kararda taraf olmamak veya oy vermekten kaçınmak 'çekimser' sözcüğüyle karşılanır.
Seçim, oylama veya karar alma durumlarında tarafsız kalma tutumu çekimserliktir.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, sözcüklerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluklarını önleyecek biçimde uygun sözcüklerle doldurunuz.

Fill in the blanks below

Eğitim sosyolojisi araştırmalarında, bireylerin aldıkları yüksek düzeyi ile toplumsal tabakalaşmadaki konumları arasındaki ilişki incelenirken okullardaki kurumsal kalitesinin bu süreçteki rolü sıklıkla vurgulanır. Araştırmacılar, bu iki durum arasında doğru bir yapmanın, eğitimde fırsat eşitliği tartışmalarına ışık tutacağını belirtmektedir.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa 'öğrenim', ikinci boşluğa 'öğretim', üçüncü boşluğa ise 'ayrım' sözcükleri getirilmelidir.
Cümledeki eylemlerin yönü ve kavramların anlamları incelendiğinde; öğrencilerin gerçekleştirdiği eğitim faaliyeti için 'öğrenim', kurumların yürüttüğü eğitim faaliyeti için 'öğretim' ve iki durum arasındaki farkı ortaya koymak için 'ayrım' sözcüklerinin kullanılması anlatım bozukluğunu önlemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki birinci boşluğun bağlamını ve öznesini analiz etmek.
Bireylerin (öğrencilerin) aldığı eğitim düzeyinden bahsedildiği belirlenmiştir.
Öğrencinin aldığı eğitim ve edindiği bilgi 'öğrenim' olarak adlandırılır. 'Öğretim' ise kurumun bilgi verme eylemidir. Bu nedenle birinci boşluğa 'öğrenim' getirilmelidir.
2
Parçadaki ikinci boşluğun bağlamını ve öznesini analiz etmek.
Okulların yürüttüğü kurumsal eğitim kalitesinden bahsedildiği belirlenmiştir.
Kurumların bilgi aktarma ve öğretme faaliyeti 'öğretim' olarak adlandırılır. Bu nedenle ikinci boşluğa 'öğretim' getirilmelidir.
3
Parçadaki üçüncü boşluğun bağlamını analiz etmek.
İki kavram arasındaki farkı ortaya koyma eyleminden bahsedildiği belirlenmiştir.
İki kavram veya durum arasındaki farkı belirleme işine 'ayrım' denir. 'Ayrıcalık' ise bir gruba tanınan imtiyazdır. Cümledeki mantık akışına göre buraya 'ayrım' getirilmelidir.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
Question 3Question →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan sözcüklerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluklarını düzeltmek için yapılması gereken kelime değişikliklerini uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bahçedeki boş alanları değerlendirmek için bu yıl mısır tohumları diktik.
Yoğun kar yağışı ve fırtına, ilçedeki elektriklerin kesilmesini sağladı.
Kırtasiyeden satın aldığım bu kalın kitabın ücreti otuz liraydı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Mısır tohumları dikilmez, ekilir; elektriklerin kesilmesi olumsuz bir durum olduğu için 'sağladı' yerine 'yol açtı' denmelidir; satın alınan kitabın bedeli için ise 'ücret' yerine 'fiyat' sözcüğü getirilmelidir.
Verilen eşleştirmelerde; tohumların ekilmesi gerektiği için ilk cümle 'tohumları ektik' ile, elektrik kesintisi gibi olumsuz bir durumu ifade etmek için ikinci cümle 'kesilmesine yol açtı' ile, satın alınan nesnelerin (kitap) maddi karşılığı 'fiyat' olduğu için üçüncü cümle 'kitabın fiyatı' ile doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki eylemin nesnesi olan 'mısır tohumları' ifadesi incelenir.
Tohumların 'ekildiği', fidanların 'dikildiği' bilgisiyle çelişki tespit edilir ve 'diktik' yerine 'ektik' getirilmesi gerektiği belirlenir.
Tohum ve fidan ekme/dikme eylemlerinin doğru kelimelerle eşleştirilmesi gerekir.
2
İkinci cümledeki 'sağladı' eyleminin cümledeki kullanım amacı incelenir.
'Elektriklerin kesilmesi' olumsuz bir durumdur; 'sağlamak' ise olumlu durumlarda kullanılır. Bu yüzden 'yol açtı' veya 'neden oldu' kelimesinin kullanılması gerektiği belirlenir.
Cümlenin taşıdığı olumsuz anlam ile olumlu eylem bildiren kelimenin uyumsuzluğunu düzeltmek gerekir.
3
Üçüncü cümledeki 'kitabın ücreti' tamlaması incelenir.
Hizmet dışındaki somut malların/ürünlerin bedeline 'fiyat' denildiği, 'ücret'in ise hizmet karşılığı ödendiği belirlenerek 'ücreti' yerine 'fiyatı' kelimesinin kullanılması gerektiği tespit edilir.
Fiyat ve ücret terimlerinin anlam farklarının doğru şekilde uygulanmasını sağlamak gerekir.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması (Sözcüklerin birbirinin yerine karıştırılarak kullanılması sonucunda ortaya çıkan anlatım bozukluğu)
Question 4Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

Show answer & explanation

Answer: Doğu Karadeniz'in dik yamaçlarına kurulu olan çay bahçeleri, sisli havalarda tüm vadiyi boydan boya kapsar.

Answer

Doğu Karadeniz'in dik yamaçlarına kurulu olan çay bahçeleri, sisli havalarda tüm vadiyi boydan boya kapsar.
Bu cümlede 'kapsar' sözcüğü yanlış anlamda kullanılmıştır. 'Kapsamak' bir şeyi içine almak, içermek anlamına gelir. Ancak çay bahçelerinin vadi üzerindeki durumu fiziksel olarak yayılma ve örtme durumudur. Bu nedenle 'kapsar' yerine 'kaplar' sözcüğü kullanılmalıdır. Sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu bu cümlede yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sözcüklerin anlam sınırlarını ve bağlama uygunluklarını incelemek
Tüm seçeneklerdeki sözcükler incelendiğinde, ilk cümle dışındaki diğer cümlelerdeki kelimelerin anlamca ve yapıca bağlama uygun olduğu görülür.
Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması hatasını bulmak için her sözcüğün sözlük anlamı ile cümlenin bütününde üstlendiği anlam karşılaştırılmalıdır.
2
İlk cümledeki 'kapsamak' ve 'kaplamak' sözcüklerinin farkını belirlemek
'Kapsamak' sözcüğü soyut veya somut sınırları içine almak anlamına gelirken, 'kaplamak' sözcüğü bir yüzeyi veya alanı örtmek, yayılmak anlamına gelir.
Çay bahçelerinin vadiyi örtmesi veya kaplaması anlatılmak istendiği için 'kapsamak' sözcüğünün kullanımı mantık ve anlam açısından yanlıştır.
3
Cümleyi doğru sözcükle yeniden kurarak anlatım bozukluğunu gidermek
Cümle, 'Doğu Karadeniz'in dik yamaçlarına kurulu olan çay bahçeleri, sisli havalarda tüm vadiyi boydan boya kaplar.' şeklinde düzeltildiğinde anlatım bozukluğu giderilmiş olur.
Doğru sözcüğün yerleştirilmesiyle cümlenin iletmek istediği fiziksel örtme anlamı netleşir.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
Question 5Question →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerin yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluklarını gidermek için bu sözcüklerin yerine getirilmesi gereken sözcükleri eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kimyasal temizleyicilerin eldivensiz kullanılması, hassas ciltlerde ciddi tahribatlara yol açabilir.
Bu yöreye ��zel el dokuması halılar, motiflerindeki derin anlamlarla araştırmacıların ilgisini çekiyor.
Yayınevi, genç yazarların ilk eserlerini edebiyat dünyasına kazandırmak amacıyla yeni bir kitap yayını başlattı.
Son nüfus sayımı verilerine göre, tarihi semtte oturan ailelerin yakın yüzde yetmişi göçmenlerden oluşmaktadır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerde kalın yazılan sözcüklerin yerine sırasıyla 'tahrişlere', 'özgü', 'yayımı' ve 'yaklaşık' sözcükleri getirilmelidir.
Verilen cümlelerdeki anlatım bozukluklarını gidermek için kullanılan sözcüklerin anlam sınırlarına dikkat edilmelidir. Derideki kimyasal hasar için 'tahriş', bir yere has olma durumunda 'özgü', kitap basım süreci için 'yayım' ve tahmini oranlar için 'yaklaşık' sözcükleri doğru tercihlerdir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'tahribatlara' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Ciltte meydana gelen kızarıklık ve yıpranma için yıkım bildiren 'tahribat' değil, 'tahriş' sözcüğünün kullanılması gerektiği belirlenir.
Sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğunu düzeltmek.
2
İkinci cümledeki 'özel' sözcüğünün kullanımını değerlendirmek.
Belli bir yere veya çevreye ait olma durumu anlatılmak istendiği için 'özel' yerine 'özgü' sözcüğünün gelmesi gerektiği tespit edilir.
Cümlenin bildirdiği 'bir yere has olma' anlamını doğru kelimeyle karşılamak.
3
Üçüncü cümledeki 'yayını' sözcüğünün işlevini kontrol etmek.
Kitabın basılıp dağıtılması sürecinden bahsedildiği için 'yayın' (basılmış eser) değil, 'yayım' (basma işi) sözcüğünün kullanılması gerektiği anlaşılır.
Süreci ifade eden eylemsel kavramla somut ürünü ayırt etmek.
4
Dördüncü cümledeki 'yakın' sözcüğünün sayısal ifadeyle uyumunu analiz etmek.
Yüzdelik bir oran önünde tahmini bir değer belirtilmek istendiği için 'yakın' yerine 'yaklaşık' sözcüğünün kullanılması gerektiği saptanır.
Miktar belirsizliğini ve tahminini Türkçedeki doğru kelimeyle ifade etmek.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapılan kelime seçimi, cümlenin bağlamıyla uyuşmadığı için anlatım bozukluğuna yol açmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yazarın çocukluk yıllarını geçirdiği bu tarihî kasaba, kendine özgün mimari dokusu ve bozulmamış doğasıyla ziyaretçilerini adeta büyülüyor.

Answer

Tarihî kasaban��n kendine has mimari dokusunu belirtmek için 'kendine özgün' yerine 'kendine özgü' ifadesinin kullanılması gereken cümle doğru cevaptır.
Tarihî kasabanın ve mimari dokusunun anlatıldığı cümlede geçen 'kendine özgün' ifadesindeki 'özgün' sözcüğü, 'orijinal, taklit olmayan' anlamına gelir. Ancak cümlenin bağlamında kasabanın kendine has, kendine mahsus mimari dokusu kastedilmektedir. Dolayısıyla bu anlamı karşılayan doğru sözcük 'özgü' olmalıdır. 'Özgün' sözcüğünün 'özgü' yerine kullanılması, sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sözcüklerin bağlama uygun olarak doğru anlamda kullanılıp kullanılmadığını tek tek incelemek.
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin tamamının yerinde ve doğru anlamda kullanıldığı, herhangi bir anlam karışıklığı veya anlatım bozukluğu bulunmadığı belirlenir.
Seçenekler arasında eleme yaparak hatalı sözcüğü barındıran cümleyi tespit edebilmek için her cümlenin anlamsal yapısını sorgulamak gerekir.
2
Kendine özgün mimari dokusu ifadesinin yer aldığı cümleyi anlamsal açıdan sorgulamak.
'Özgün' sözcüğünün 'orijinal, benzersiz' anlamına geldiği, ancak cümlenin bağlamında kasabanın kendine has mimari yapısının kastedildiği görülür.
Dilimizde 'kendine' ifadesiyle birlikte kullanılan kalıplaşmış sözcük 'özgün' değil, 'özgü'dür.
3
'Özgün' yerine 'özgü' sözcüğünü getirerek cümlenin anlamını yeniden değerlendirmek.
'Kendine özgü mimari dokusu' ifadesiyle cümlenin bağlamına uygun ve doğru bir anlatım elde edilir.
Sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu bu düzeltmeyle giderilmiş olur.

Key Concept

Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması (Yazılış veya anlam bakımından yakın olan, ancak farklı anlamlara gelen sözcüklerin birbirinin yerine kullanılmasıyla oluşan anlatım bozukluğudur.)