Basit Cümle

3 questions

Question 1Question

Yapı bakımından basit cümleler; içinde tek bir yüklem barındıran ve fiilimsi, koşul eki, "ki" bağlacı ya da doğrudan aktarılan bir söz gibi yan cümlecik kuran hiçbir unsur içermeyen cümlelerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerden hangisi yapısı bakımından basittir?

Show answer & explanation

Answer: Sanatçı, son eserinde Anadolu'nun çorak topraklarını büyük bir içtenlikle anlatmış.

Answer

Sanatçı, son eserinde Anadolu'nun çorak topraklarını büyük bir içtenlikle anlatmış cümlesi yapısı bakımından basittir.
Yalnızca tek bir yükleme sahip olan ve içinde fiilimsi, koşul eki ya da ki bağlacı gibi yan cümlecik oluşturan herhangi bir unsur barındırmayan cümleler yapısı bakımından basittir. Anadolu'nun çorak topraklarının anlatıldığı cümlede sadece 'anlatmış' yüklemi bulunmaktadır ve yan cümle kuracak hiçbir unsur yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklem sayısını belirleyin.
Tüm cümlelerde yüklemler belirlenir. 'anlatmış', 'engebeliydi', 'elde edersin', 'değişmiş' yüklemleri tekil yargı bildirirken; sıralı cümlede hem 'açtı' hem de 'süzüldü' yüklemdir.
Basit cümlede yalnızca tek bir yüklem bulunmalıdır. Birden fazla yüklemi olan cümleler sıralı veya bağlı cümle olur.
2
Tek yüklemli cümlelerde yan cümlecik kuran unsurları (fiilimsi, koşul eki, ki bağlacı) kontrol edin.
Diğer seçeneklerde sırasıyla sıfat-fiil ('çıkan'), koşul eki ('çalışırsan') ve 'ki' bağlacı tespit edilir. Doğru cümlede ise hiçbir yan cümlecik kuran unsur yoktur.
Tek yüklemli olmasına rağmen yan cümlecik barındıran cümleler birleşik cümledir; basit cümle olamazlar.
3
Yan cümleciği olmayan tek yüklemli cümleyi basit cümle olarak seçin.
Sanatçının anlatımını bildiren cümlede yan cümlecik bulunmadığı için cümle basit yapılı olarak belirlenir.
Tanım gereği, tek yüklemli ve yan cümlesiz cümleler basit cümledir.

Key Concept

Basit Cümle Yapısı ve Özellikleri
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question

Aşağıdaki cümlelerin yapısal özelliklerini dikkate alarak parçada boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle doldurunuz.

Fill in the blanks below

I. Sanatın evrensel dilini kavramak her insanın harcı değildir.
II. Gerçek sanatçı, çağının tanıklığını yaparken kendi sesini de korur.
III. Klasik eserler, zamanın büyük rüzgârları karşısında asla değerini kaybetmez.
IV. Şiir yazmak, sözcüklerin kuytularında gizlenen anlamları aramaktır.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin yapısal analizi yapıldığında:

- I numaralı cümle, yükleminin dışında fiilimsi barındırdığı için yapıca
bir cümledir.
- III numaralı cümle, içinde tek bir yüklem barındırdığı ve yan cümlecik oluşturacak hiçbir unsur içermediği için yapıca
bir cümledir.
- Bu incelemeye göre, numaralanmış cümlelerden sadece
numaralı cümle basit yapılıdır.
Show answer & explanation

Answer

Boşluklar sırasıyla 'birleşik', 'basit' ve 'III' (veya '3') sözcükleriyle doldurulmalıdır.
I numaralı cümlede 'kavramak' fiilimsisi bulunduğundan cümle birleşiktir. III numaralı cümlede ise herhangi bir fiilimsi veya yan cümlecik kuran başka bir unsur bulunmayıp tek bir yüklem yer aldığından cümle yapısı bakımından basittir. Bu nedenle basit yapılı olan tek cümle III numaralı cümledir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki cümlelerin yüklemlerini ve yan cümlecik (fiilimsi, koşul eki vb.) durumlarını belirleyin.
I. cümlede 'kavramak' (isim-fiil), II. cümlede 'yaparken' (zarf-fiil), IV. cümlede 'yazmak', 'gizlenen', 'aramaktır' (fiilimsiler) bulunurken; III. cümlede fiilimsi veya başka bir yan cümle kurucu unsur yoktur. Her cümlede tek yüklem vardır.
Cümlelerin yapısını belirlemek için yüklem ve yan cümlecik ilişkisini incelemek gerekir.
2
Belirlenen özelliklere göre boşlukları doldurun.
I. cümle fiilimsi barındırdığı için 'birleşik', III. cümle fiilimsi barındırmadığı için 'basit' yapılıdır. Dolayısıyla sadece III numaralı cümle basit yapılıdır.
Boşlukların sırasıyla cümlenin birleşiklik durumunu, basitlik durumunu ve basit olan cümlenin numarasını ifade etmesi gerekmektedir.

Key Concept

Basit Cümle
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question

Türkçede tek bir yargı bildiren, içinde fiilimsi veya başka bir yan cümle kurucu unsur barındırmayan cümleler yapıca basittir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit cümle yapısı örneklendirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Klasik edebiyatın seçkin örnekleri, bireyin zihinsel dünyasını her zaman zenginleştirir.

Answer

Klasik edebiyatın seçkin örnekleri, bireyin zihinsel dünyasını her zaman zenginleştirir.
Klasik edebiyatın seçkin örnekleri, bireyin zihinsel dünyasını her zaman zenginleştirir. cümlesinde yalnızca tek bir yüklem bulunmakta olup yan cümlecik oluşturan fiilimsi, koşul eki ya da aktarma söz gibi hiçbir öge yer almamaktadır. Bu durum cümlenin yapıca basit olmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini belirleme.
Cümledeki yüklem 'zenginleştirir' sözcüğüdür. Cümlede başka bir yüklem bulunmamaktadır.
Bir cümlenin yapısını belirlemek için öncelikle yüklem sayısının tespit edilmesi gerekir.
2
Cümle içindeki yan cümlecik kurucu unsurları (fiilimsi, koşul eki, ki bağlacı, alıntı söz) arama.
Cümlede herhangi bir fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil), koşul eki (-se/-sa) veya ki bağlacı bulunmamaktadır.
Yüklem dışında yan cümlecik kuran bir unsurun bulunmaması, cümlenin basit yapılı olmasını sağlar.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda cümlenin yapısal türünü belirleme.
Tek yüklemli olan ve yan cümleciği bulunmayan bu cümle yapıca basittir.
Tek yargı bildiren ve yan cümlesi olmayan cümleler tanım gereği basit cümledir.

Key Concept

Basit Cümle Yapısı
Basit Cümle Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin