Examkin

Belirtili Nesne

7 questions

All types7Multiple choice3Matching3Fill in the blank1
Question 1Question →

Aşağıdaki cümleleri, içerdikleri belirtili nesnelerin kelime grubu veya sözcük türü bakımından özellikleri ile eşle��tiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yazar, son kitabında çocukluk anılarını içtenlikle anlatmış.
Kardeşim, raftaki kırmızı kutuyu bana uzattı.
Öğretmenimiz, bu zor sorunun çözümü için tahtaya onu çağırdı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle belirtisiz isim tamlamasıyla (çocukluk anılarını), ikinci cümle sıfat tamlamasıyla (raftaki kırmızı kutuyu), üçüncü cümle ise kişi zamiriyle (onu) eşleşir.
Verilen cümlelerdeki belirtili nesneler sırasıyla isim tamlaması (çocukluk anılarını), sıfat tamlaması (raftaki kırmızı kutuyu) ve zamir (onu) türündedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlenin yüklemini bulmak ve belirtili nesnesini tespit etmek.
"anlatmış" yüklemine sorulan "neyi?" sorusuyla "çocukluk anılarını" belirtili nesnesi bulunur.
Belirtili nesneyi belirlemek için yükleme "neyi?" veya "kimi?" sorusu sorulmalıdır.
2
İlk cümledeki belirtili nesnenin yapısını incelemek.
"çocukluk anıları" ifadesi bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
Belirtili nesnenin hangi sözcük grubundan oluştuğunu belirlemek gerekir.
3
İkinci cümlenin belirtili nesnesini ve yapısını bulmak.
"uzattı" yüklemine sorulan "neyi?" sorusuyla "raftaki kırmızı kutuyu" belirtili nesnesi bulunur. Bu belirtili nesne bir sıfat tamlamasıdır.
İkinci cümledeki nesnenin dil bilgisel yapısını belirlemek gerekir.
4
Üçüncü cümlenin belirtili nesnesini ve yapısını bulmak.
"çağırdı" yüklemine sorulan "kimi?" sorusuyla "onu" belirtili nesnesi bulunur. Bu kelime bir kişi zamiridir.
Üçüncü cümledeki nesnenin sözcük türünü belirlemek gerekir.

Key Concept

Cümlenin ögelerinden belirtili nesnenin tespiti ve nesneyi oluşturan sözcük/sözcük gruplarının yapısal analizi.
Question 2Question →

Nesne, yüklemde bildirilen işten etkilenen ögedir ve belirtme durum ekini (-ı / -i / -u / -��) alan nesnelere belirtili nesne denir. Belirtili nesneyi bulmak için yükleme "neyi?" veya "kimi?" soruları sorulur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Genç yazar, son romanında çocukluk günlerini anlatmış.

Answer

Genç yazar, son romanında çocukluk günlerini anlatmış.
Yazarın çocukluk günlerini anlattığını ifade eden cümlede, 'anlatmış' yüklemine sorulan 'Neyi anlatmış?' sorusunun cevabı olan 'çocukluk günlerini' söz öbeği, belirtme durum ekini (-i) aldığı için belirtili nesne görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini belirleyin.
'anlatmış' sözcüğü cümlenin yüklemidir.
Cümlenin ögelerini bulmaya her zaman yüklemi tespit ederek başlarız.
2
Yükleme 'kim?' sorusunu sorarak özneyi bulun.
'Genç yazar' söz öbeği cümlenin öznesidir.
Özneyi nesneden önce bulmak, belirtisiz nesne ile öznenin karıştırılmasını önler.
3
Yükleme 'neyi?' sorusunu sorarak belirtili nesneyi bulun.
'Neyi anlatmış?' sorusunun cevabı 'çocukluk günlerini' söz öbeğidir.
Belirtili nesne, belirtme durum eki (-i) alan ve yükleme sorulan 'neyi?' veya 'kimi?' sorularına cevap veren ögedir.

Key Concept

Belirtili nesne, belirtme durum eki (-ı/-i/-u/-ü) alan ve yükleme sorulan 'neyi?', 'kimi?' sorularıyla bulunan ögedir. Üçüncü şahıs iyelik eki alan ve özne görevinde olan sözcüklerle karıştırılmamalıdır.
Estimated Time:1m 0s
Question 3Question →

Aşağıdaki cümlede yer alan belirtili nesneyi belirleyerek boş bırakılan alana cümlenin içindeki özgün biçimiyle yazınız.

"Modern bilimin doğuşunu hazırlayan etkenler, insanın doğayı denetim altına alma arzusunu tarihte hiç olmadığı kadar kamçılamıştır."

Fill in the blanks below

Cümlenin belirtili nesnesi:
Show answer & explanation

Answer

insanın doğayı denetim altına alma arzusunu
Cümlede yükleme sorulan 'Neyi kamçılamıştır?' sorusunun cevabı olan ve belirtme durum ekini üzerinde taşıyan 'insanın doğayı denetim altına alma arzusunu' öbeği belirtili nesnedir.

Step-by-Step Solution

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi 'kamçılamıştır' çekimli fiilidir.
Cümlenin ögelerini doğru çözümlemek için öncelikle temel öge olan yüklemin bulunması gerekir.
2
Özneyi bulmak
Yükleme sorulan 'Kamçılayan ne?' sorusunun cevabı olan 'Modern bilimin doğuşunu hazırlayan etkenler' söz öbeği cümlenin öznesidir.
Nesneye geçmeden önce eylemi gerçekleştiren ögenin (öznenin) belirlenmesi, nesne ile öznenin karıştırılmasını önler.
3
Belirtili nesneyi bulmak
Özne ve yüklem belirlendikten sonra yükleme sorulan 'Neyi kamçılamıştır?' sorusunun cevabı 'insanın doğayı denetim altına alma arzusunu' ifadesidir.
Yükleme sorulan 'neyi' sorusu ve bu sorunun cevabında yer alan belirtme durum eki (-u) cümlenin belirtili nesnesini bulmamızı sağlar.

Key Concept

Cümlenin ögelerinden belirtili nesneyi bulmak için yükleme 'neyi' ya da 'kimi' soruları sorulur. Belirtili nesne durumundaki sözcük ya da söz öbeği mutlaka belirtme durum ekini (-ı / -i / -u / -ü) taşımak zorundadır.
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Cümlede yüklemde bildirilen ve öznenin yaptığı işten etkilenen, belirtme durum eki (-ı / -i / -u / -ü) almış ögeye belirtili nesne denir. Cümledeki belirtili nesneyi bulmak için yükleme "neyi?" veya "kimi?" soruları yöneltilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Genç araştırmacı, küt��phanedeki eski belgelerin bir kısmını titizlikle inceledi.

Answer

Genç araştırmacı, kütüphanedeki eski belgelerin bir kısmını titizlikle inceledi.
Doğru seçenekteki cümlede yükleme yöneltilen "Neyi inceledi?" sorusu "kütüphanedeki eski belgelerin bir kısmını" öbeğini vermektedir. Bu öbek bir isim tamlaması olup en sonunda belirtme durum eki (-ı) almıştır ve belirtili nesne görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini ve öznesini belirleme
"Genç araştırmacı, kütüphanedeki eski belgelerin bir kısmını titizlikle inceledi." cümlesinde yüklem "inceledi", bu işi gerçekleştiren özne ise "Genç araştırmacı"dır.
Cümlenin ögeleri bulunurken yanlış öge bölünmelerini önlemek ve nesneyi özneyle karıştırmamak için önce yüklem ve özne tespit edilmelidir.
2
Belirtili nesneyi bulmak için yükleme uygun soruyu yöneltme
Yükleme "Neyi inceledi?" sorusu sorulduğunda "kütüphanedeki eski belgelerin bir kısmını" cevabı alınır.
Belirtili nesne, yükleme sorulan "neyi?" veya "kimi?" sorularıyla bulunur.
3
Bulunan ögenin hal ekini kontrol etme
Belirlenen öbeğin sonundaki "-ı" eki belirtme durum ekidir (belgelerin bir kısm-ı-n-ı).
Belirtili nesneler mutlaka belirtme durum eki (-ı / -i / -u / -ü) almak zorundadır.

Key Concept

Belirtili nesne, belirtme durum eki (-ı / -i / -u / -ü) alan ve yükleme sorulan 'neyi?', 'kimi?' sorularına cevap veren nesne türüdür. İyelik eki alan isimlerle veya belirtisiz nesnelerle karıştırılmamalıdır.
Question 5Question →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu kelime gruplarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Şair, şiirlerinde bireysel temalardan ziyade toplumsal gerçekleri işlemeyi tercih etmiştir.
Kültür Bakanlığı, restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını önümüzdeki hafta yapacak.
Genç ressam, atölyesinde hazırladığı tablolardan en çok bu dev tabloyu beğeniyordu.
Arkeologlar, kazı alanında bulduklar�� çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu araştırıyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Şairin toplumsal gerçekleri işlemeyi tercih etmesi isim-fiil grubuyla, kütüphanenin açılışını yapması isim tamlamasıyla, ressamın bu dev tabloyu beğenmesi sıfat tamlamasıyla, arkeologların çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu araştırması sıfat-fiil grubuyla eşleşmektedir.
Her cümledeki belirtili nesne, cümlenin yüklemine sorulan 'neyi?' sorusuyla doğru şekilde belirlenmiş ve yapısını oluşturan kelime grubuna göre doğru olarak eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklem ve özne ögelerini belirleyin.
Birinci cümlede 'tercih etmiştir' (yüklem) - 'Şair' (özne); ikinci cümlede 'yapacak' (yüklem) - 'Kültür Bakanlığı' (özne); üçüncü cümlede 'beğeniyordu' (yüklem) - 'Genç ressam' (özne); dördüncü cümlede 'araştırıyor' (yüklem) - 'Arkeologlar' (özne).
Nesne ögesini bulmadan önce cümlenin temel ögelerini doğru saptamak karışıklığı önler.
2
Yüklemlere 'neyi?' sorusunu yönelterek belirtili nesneleri bulun.
İlk cümlede 'neyi tercih etmiştir?' -> 'toplumsal gerçekleri işlemeyi'; ikinci cümlede 'neyi yapacak?' -> 'restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını'; üçüncü cümlede 'neyi beğeniyordu?' -> 'bu dev tabloyu'; dördüncü cümlede 'neyi araştırıyor?' -> 'buldukları çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu'.
Belirtili nesne, belirtme durum eki alan ve 'neyi/kimi' sorularına cevap veren ögedir.
3
Bulunan belirtili nesnelerin kelime grubu yapılarını inceleyin.
'toplumsal gerçekleri işlemeyi' grubu isim-fiil; 'restorasyonu tamamlanan tarihî kütüphanenin açılışını' grubu isim tamlaması; 'bu dev tabloyu' grubu sıfat tamlaması; 'buldukları çömlek parçalarının hangi döneme ait olduğunu' grubu sıfat-fiil grubudur.
Nesneyi oluşturan kelime gruplarının merkezini ve eklerini saptamak eşleştirmeyi tamamlar.

Key Concept

Belirtili Nesne ve Kelime Grupları
Question 6Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çalı��an araştırmacı, aradığı nadide el yazmasını nihayet bulmuştu.

Answer

Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çal��şan araştırmacı, aradığı nadide el yazmasını nihayet bulmuştu.
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem 'bulmuştu' fiilidir. Bu fiile yöneltilen 'Neyi bulmuştu?' sorusuna 'aradığı nadide el yazmasını' yanıtı alınmaktadır. Bu öbekte yer alan '-ı' eki belirtme durum eki olup öbeği belirtili nesne yapmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi 'bulmu��tu' çekimli fiilidir.
Cümlenin temel ögesini bularak diğer ögeleri doğru sorularla tespit etmek amacıyla yüklem belirlenir.
2
Özneyi bulmak
Özne: 'Kütüphanenin sessiz koridorlarında uzun süre çalışan araştırmacı'
Yükleme sorulan 'Bulan kim?' sorusu ile işi yapan öge belirlenir.
3
Belirtili nesneyi bulmak
Belirtili Nesne: 'aradığı nadide el yazmasını'
Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan 'Neyi bulmuştu?' sorusu ile belirtme durum eki (-ı/-i/-u/-ü) almış olan belirtili nesne tespit edilir.

Key Concept

Belirtili nesne, yüklemde bildirilen işten etkilenen ve belirtme durum ekini (-ı, -i, -u, -ü) alan ögedir. Yükleme sorulan 'neyi', 'kimi' sorularıyla bulunur.
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen belirtili nesneleri, bu nesnelerin oluşturduğu sözcük öbeği türleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Romanın başkahramanı, içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı istiyordu.
Genç araştırmacı, arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü büyük bir heyecanla açtı.
Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu oldukça başarılı buldu.
Müzik eleştirmeni, sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu yazdı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Cümlelerdeki belirtili nesnelerin sözcük öbeği türleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci cümle isim-fiil grubuyla, ikinci cümle sıfat tamlamasıyla, üçüncü cümle belirtili isim tamlamasıyla, dördüncü cümle ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.
Verilen cümlelerin belirtili nesneleri yapısal olarak incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 'kurtulmayı' isim-fiiliyle kurulan öbek isim-fiil grubuyla; 'günlüğü' isminin sıfatlarla nitelenmesiyle oluşan öbek sıfat tamlamasıyla; 'denemelerin üslubunu' tamlaması belirtili isim tamlamasıyla; 'olduğunu' sıfat-fiiliyle kurulan öbek ise sıfat-fiil grubuyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin ögelerini ayırarak belirtili nesneleri tespit etmek.
Cümlelerdeki belirtili nesneler sırasıyla 'içine düştüğü bu derin yalnızlıktan bir an önce kurtulmayı', 'arşivdeki tozlu raflarda saklanan o çok eski günlüğü', 'yazarın son kitabındaki denemelerin üslubunu' ve 'sanatçının sahnede sergilediği göz alıcı performansın ne kadar etkileyici olduğunu' olarak belirlenir.
Ögeleri doğru belirlemek, yapısal analizin hatasız yapılabilmesi için zorunludur.
2
Tespit edilen belirtili nesnelerin son kelimelerine ve yapısal özelliklerine odaklanarak söz öbeği türlerini çözümlemek.
İlk grupta 'kurtulma' (isim-fiil), ikinci grupta 'günlük' (isim ve önündeki sıfatlar), üçüncü grupta 'denemelerin üslubu' (isim tamlaması) ve dördüncü grupta 'olduğunu' (sıfat-fiil) yapıları belirlenir.
Sözcük öbeklerinin türü, öbeğin merkezindeki kelimenin türüne ve kelimeler arasındaki çekim/tamlama ilişkilerine göre ayırt edilir.
3
Elde edilen dil bilgisel yapıları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
Belirlenen yapılar sırasıyla isim-fiil grubu, sıfat tamlaması, belirtili isim tamlaması ve sıfat-fiil grubu terimleriyle tam olarak örtüşür.
Eşleştirmenin doğruluğunu teyit etmek amacıyla her bir ögenin dil bilgisi kurallarına uygunluğu kesinleştirilir.

Key Concept

Cümlelerin belirtili nesnelerinin tek bir kelimeden ibaret olmayıp isim tamlaması, sıfat tamlaması veya fiilimsi grupları gibi çeşitli sözcük öbeklerinden oluşabilmesi.
Belirtili Nesne Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin