Examkin

Noktalama İşaretleri

121 questions

All types121Multiple choice86Matching6Fill in the blank29
Question 1Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini yazınız. Eğer ilgili boşluğa herhangi bir noktalama işareti gelmemesi gerekiyorsa 'yok' yazınız.

Fill in the blanks below

Kütüphanedeki eski tozlu kitapları tek tek inceleyip raflara özenle yerleştirdi.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa sıfatları ayırmak amacıyla virgül (,) gelmeli, ikinci boşluk ise zarf-fiil ekinden sonra virgül gelmeyeceği kuralı sebebiyle boş bırakılmalıdır (yok).
Cümlede 'eski' ve 'tozlu' sözcükleri eş görevli sıfatlar olduğu için aralarına virgül (,) konmalıdır. 'İnceleyip' sözcüğü ise zarf-fiil eki almıştır ve cümlede ardı ardına sıralanan zarf-fiiller bulunmadığından bu kelimeden sonra herhangi bir noktalama işareti kullanılmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki ilk boşluğun çevresindeki kelimelerin g��revlerini inceleyin.
'Eski' ve 'tozlu' sözcükleri, 'kitaplar' ismini niteleyen eş görevli sıfatlardır.
Eş görevli sözcük gruplarının nasıl ayrılacağını belirlemek.
2
Eş görevli kelimelerin arasına uygun noktalama işaretini yerleştirin.
Birinci boşluğa virgül (,) konmalıdır.
Türkçede birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
İkinci boşluktan önceki kelimenin aldığı eki ve işlevini inceleyin.
'İnceleyip' kelimesindeki '-ip' eki zarf-fiil ekidir ve cümlede tek başına kullanılmıştır.
Zarf-fiillerden sonra virgül gelip gelmeyeceğini kontrol etmek.
4
Zarf-fiil eklerinden sonraki noktalama kuralını uygulayın.
İkinci boşluğa herhangi bir noktalama işareti getirilmemeli, boş bırakılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.

Key Concept

Eş görevli sözcüklerin arasına virgül konması ve metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül kullanılmaması.
Estimated Time:45s
Question 2Question →

Eser ve yazar adlarının, açıklayıcı bilgilerin ve alıntıların yer aldığı aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama kurallarına uyulmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tanzimat Dönemi'nin önemli tiyatro yapıtlarından olan Şair Evlenmesi (1860)'nde, görücü usulü evliliğin yol açtığı toplumsal aksaklıklar mizahi bir dille ele alınmıştır.

Answer

Tanzimat Dönemi'nin önemli tiyatro yapıtlarından olan Şair Evlenmesi (1860)'nde, görücü usulü evliliğin yol açtığı toplumsal aksaklıklar mizahi bir dille ele alınmıştır. cümlesinde yay ayraç kullanımı hatalıdır; ek ayraçtan önce gelmeli ve 'Şair Evlenmesi'nde (1860)' şeklinde yazılmalıdır.
Noktalama kurallarına göre özel veya cins isimlere getirilen ekler yay ayraçtan önce yazılmalıdır. Şair Evlenmesi yapıtına ek getirilirken yapılan 'Şair Evlenmesi (1860)'nde' şeklindeki kullanım hatalıdır. Doğru yazım 'Şair Evlenmesi'nde (1860)' biçiminde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde yer alan yay ayraç, köşeli ayraç ve tırnak işaretlerinin kullanıldığı noktaları belirlemek.
Tüm cümlelerde bu üç noktalama işaretinin farklı işlevlerde kullanıldığı (alıntı, eser adı, iç içe açıklama, tarih vb.) tespit edilir.
Sorunun odaklandığı noktalama kurallarını her bir cümle özelinde sınamak gerekir.
2
Yay ayraca ek getirilme kuralını incelemek.
TDK kurallarına göre, özel veya cins isimlere getirilen ekler ayraçtan önce yazılmalıdır. Şair Evlenmesi yapıtına getirilen bulunma durumu eki (-de), yay ayraçtan sonra yazılmıştır.
Yay ayraç içine alınan ek bilgilerin ana cümlenin akışını ve kelime-ek ilişkisini bozmaması gerekir.
3
Hatalı kullanımı tespit edip diğer çeldiricilerin doğruluğunu teyit etmek.
Diğer seçeneklerdeki iç içe ayraç hiyerarşisi (köşeli ayraç dışta, yay ayraç içte), tırnak içindeki alıntıların noktalaması ve tırnaktan sonra eklerin kesme işareti olmadan getirilmesi kurallarının doğru uygulandığı görülür.
Çözümün kesinliğinden emin olmak amacıyla tüm seçeneklerin elenmesi sağlanır.

Key Concept

Yay Ayraç, Köşeli Ayraç ve Tırnak İşaretinin Kullanım Kuralları ve Eklerin Getirilişi
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question →

Edebî ve tarihî metinlerde; yazar ve eser adları ile açıklayıcı bilgilerin aktarılmasında tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın işlevlerine uygun kullanılması büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili herhangi bir noktalama yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] eserlerindeki Batılılaşma teması üzerinden değerlendirir.

Answer

Edebiyat tarihçisi, Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] eserlerindeki Batılılaşma teması üzerinden değerlendirir.
Tanzimat Dönemi'nin bu önemli ismini [Recaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)] ifadesinde, açıklayıcı bilginin (Recaizade Mahmut Ekrem) yay ayraç içinde gösterilmesi ve bu yay ayracın dıştaki köşeli ayraçla çevrelenmesi Türk Dil Kurumunun köşeli ayraç kuralına (ayraç içinde ayraç kullanılması gerektiğinde dışta köşeli ayraç kullanılır) tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanım alanlarını belirlemek.
Cümlelerde bu işaretlerin sırasıyla doğrudan/dolaylı aktarımda, ek getirmede, ayraç hiyerarşisinde ve eser adlarına gelen eklerde kullanıldığı tespit edilmiştir.
Hatalı kullanımları tespit edip doğru seçeneğe ulaşmak.
2
Ayraçların iç içe kullanıldığı ve eklerin yerleşimini içeren cümleleri kontrol etmek.
Yazarın adı ve tarihlerinin yer aldığı cümlede köşeli ayraç içte, yay ayraç dışta kullanılarak hata yapılmıştır. Şair ismine getirilen ek ise ayraçtan önce yazılması gerekirken ayraçtan sonra yazılmıştır.
Ayraç içi ayraç hiyerarşisi ve ayraçlı sözcüklere ek getirilmesi kurallarını denetlemek.
3
Tırnak işaretinin kullanıldığı alıntı ve eser adı içeren cümleleri kontrol etmek.
Dolaylı aktarım içeren cümlenin tırnak içine alınması ve tırnaklı eser adına gelen ekin kesmeyle ayrılması hatalı bulunmuştur.
Doğrudan anlatım tırnak kuralları ile tırnaktan sonra ek getirilmesi kurallarını denetlemek.
4
Geriye kalan seçeneğin doğruluğunu onaylamak.
Tanzimat Dönemi yazarının açıklandığı ifadede dışta köşeli ayraç, içte yay ayraç kullanımı tamamen doğrudur ve başka bir noktalama hatası yoktur.
Doğru yanıtı kesinleştirmek.

Key Concept

Tırnak İşareti, Yay Ayraç ve Köşeli Ayracın TDK Kurallarına Göre Kullanımı
Estimated Time:2m 0s
Question 4Question →

Aşağıdaki cümlelerde kullanılan çizgilerin (kısa çizgi, uzun çizgi) ve eğik çizginin işlevlerini, verilen kurallarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yazarın son romanı -ki kendisi bunu başyapıtı olarak görür- edebiyat dünyasında büyük bir yankı uyandırdı.
Dil bilgisinde yönelme durumu eki olan -a / -e, eklendiği sözcüğün son ünlüsüne göre değişiklik gösterir.
Türk-Alman ilişkilerinin tarihsel gelişimi üzerine hazırlanan rapor yarın kurulda detaylıca tartışılacak.
— Bunca yıldan sonra seni buralarda g��rmek ne büyük sürpriz!

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk cümle ara sözü ayırma kuralıyla, ikinci cümle eklerin farklı biçimlerini gösterme kuralıyla, üçüncü cümle kelimeler arasında 've, ile' anlamı katma kuralıyla, dördüncü cümle ise konuşmaları gösterme kuralıyla eşleşmektedir.
Ara sözleri ayırma işlevi ilk cümledeki kısa çizgilerle, dil bilgisindeki ek varyantlarını gösterme işlevi ikinci cümledeki eğik çizgiyle, kelimeler arası ilişki kurma işlevi üçüncü cümledeki kısa çizgiyle ve satır başı konuşmayı gösterme işlevi dördüncü cümledeki uzun çizgiyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlede yer alan iki kısa çizgi arasındaki ifade incelenir.
Bu ifadenin bir ara cümle olduğu ve kısa çizgilerin ara cümleyi belirtmek amacıyla kullanıldığı belirlenir.
Kısa çizgi, cümledeki ara söz ve ara cümlelerin başında ve sonunda sınırlandırıcı olarak kullanılır.
2
İkinci cümlede yer alan eğik çizgi sembolü incelenir.
Buradaki eğik çizginin yönelme ekinin kalınlık-incelik uyumuna göre '-a' veya '-e' olabileceğini gösterdiği belirlenir.
Eğik çizgi, Türkçede dil bilgisel eklerin farklı ses varyasyonlarını göstermek için kullanılır.
3
Üçüncü cümledeki 'Türk-Alman' ifadesinde yer alan kısa çizgi incelenir.
Bu işaretin iki ülke veya kavram arasındaki bağı ('ve/ile' anlamında) sağladığı belirlenir.
Kısa çizgi, kelimeler veya sayılar arasında ortaklık, sınır veya süreç belirtmek için 've, ile, ila' anlamlarında kullanılır.
4
Dördüncü cümlede satır başında yer alan uzun çizgi incelenir.
Bu çizginin doğrudan bir konuşmayı aktarmak amacıyla kullanıldığı belirlenir.
Uzun çizgi, edebi metinlerde ve diyaloglarda satır başına gelen doğrudan konuşmaları göstermek amacıyla konuşma çizgisi işleviyle kullanılır.

Key Concept

Kısa Çizgi, Uzun Çizgi ve Eğik Çizginin İşlevleri
Question 5Question →

Edebî eserlerin üretim sürecini ele alan aşağıdaki metinde yay ayraçla belirtilen boşlukları dil bilgisi kurallarına göre tamamlayınız. İşaret konması gereken yerlere ilgili sembolü, noktalama işareti konmaması gereken yerlere ise 'yok' yazınız.

Fill in the blanks below

Zamanın ötesine geçmeyi başarmış sanatçılar, yapıtlarını üretirken toplumsal beklentileri göz ardı ederek yalnızca kendi iç seslerine kulak verip yollarına devam ederler. Çünkü sanat��ı, kendi kozasını örerken dış dünyanın gürültüsünden uzaklaştıkça özgürleştiğini ve ancak bu sayede kalıcılığı yakalayacağını bilir.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa virgül (,) işareti getirilmeli, ikinci ve üçüncü boşluklar ise boş bırakılmalı (herhangi bir noktalama işareti getirilmemeli) yani 'yok' olarak doldurulmalıdır.
Türkçe noktalama kurallarına göre, zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: Metin içinde ardı ardına gelen (eş görevli) zarf-fiil eki almış kelimeler varsa, bu kelimelerin arasına virgül konur. Parçada 'göz ardı ederek' ve 'kulak verip' zarf-fiilleri peş peşe sıralandığı için ilk boşluğa virgül (,) getirilmelidir. Ancak sıralamanın son unsuru olan 'kulak verip' sözcüğünden sonra başka bir zarf-fiil gelmediği için ikinci boşluk işaretsiz bırakılmalıdır. Benzer şekilde, cümledeki 'uzaklaştıkça' zarf-fiili tek başına kullanıldığından kendisinden sonra gelen üçüncü boşluğa da herhangi bir işaret konmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ilk boşluğun çevresini ve sözcüklerin türünü incelemek.
İlk boşluktan önce 'ederek' (-erek zarf-fiil eki) ve sonra 'verip' (-ip zarf-fiil eki) sözcükleri yer almaktadır. Bu iki zarf-fiil ardı ardına sıralanmıştır.
Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra normalde virgül konmaz ancak ardı ardına gelen zarf-fiil eki almış kelimeler varsa aralarına virgül konur.
2
İkinci boşluğun çevresini ve sözcüklerin türünü incelemek.
İkinci boşluktan önce 'verip' zarf-fiili bulunmaktadır ve bu sözcükten sonra gelen başka bir zarf-fiil yoktur.
Ardı ardına sıralanan zarf-fiillerin sonuncusundan sonra veya tek başına kullanılan zarf-fiilden sonra virgül konulması kural dışıdır.
3
Üçüncü boşluğun çevresini ve sözcüklerin türünü incelemek.
Üçüncü boşluktan önce 'uzaklaştıkça' (-dıkça zarf-fiil eki) sözcüğü yer almaktadır ve bu sözcükten sonra gelen eş görevli başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır.
Tek başına kullanılan zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konulamayacağı için bu boşluğa da herhangi bir noktalama işareti getirilmemelidir.

Key Concept

Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konulmaması genel kuralı ve bu kuralın ardı ardına gelen zarf-fiillerde geçerli olan istisnası.
Question 6Question →

Açıklama veya örnekleme yapılacak cümlelerde, açıklanan ya da örneklendirilen unsurların sayısı önceden belirtilmişse ve bu unsurların tamamı sıralanmışsa c��mlenin sonuna nokta (.), benzer örneklerin devam ettiğini belirtmek amacıyla ucu açık bırakılmışsa üç nokta (...) konur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir noktalama hatası yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Müzenin en dikkat çekici köşesinde sadece iki sanatçının eseri sergileniyordu: Picasso ve Salvador Dali...

Answer

Müzenin en dikkat çekici köşesinde sadece iki sanatçının eseri sergileniyordu: Picasso ve Salvador Dali.
İki eserin sergileneceği belirtilmiş ve her iki eser de (Picasso ve Salvador Dali) sıralanarak liste tamamlanmıştır. Bu nedenle cümlenin sonuna üç nokta değil nokta konmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki açıklama ve örneklendirme sınırını belirleme
Cümlede sergilenen eser sayısının 'sadece iki' olduğu belirtilmiştir.
Nokta veya üç nokta kararını vermek için belirtilen unsur sayısı ile sıralanan unsur sayısının uyuşup uyuşmadığı kontrol edilmelidir.
2
Sıralanan örnekleri sayma
Picasso ve Salvador Dali olmak üzere tam iki örnek sıralanmıştır.
Örneklerin tamamlanıp tamamlanmadığını anlamak için listedeki eleman sayısı sayılmalıdır.
3
Noktalama işaretinin doğruluğunu kontrol etme
Belirtilen sınır (iki) ile verilen örnek sayısı (iki) tam olarak eşleştiği için liste tamamlanmıştır ve sonuna nokta konmalıdır. Seçenekte üç nokta kullanılması bir hatadır.
TDK kurallarına göre unsurların tamamı sıralandığında cümlenin sonuna nokta konması zorunludur.

Key Concept

Sınırlandırılmış açıklamalarda nokta, sınırlandırılmamış ve ucu açık listelerde üç nokta kullanımı
Question 7Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini yazınız. Herhangi bir noktalama işareti gelmemesi gereken durumlar için boşluk kutucuğuna 'boş' yazınız.

Fill in the blanks below

Güneş dağların ardına çekildi köydeki insanlar işlerini bitirince evlerine çekildiler.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa virgül (,) işareti gelmeli, ikinci boşluk ise zarf-fiilden sonra gelmesi sebebiyle boş bırakılmalıdır.
Cümlede iki bağımsız yargı sıralı cümle oluşturacak şekilde bir araya getirilmiştir. Bu yapıların arasına virgül konulması gerekir. Öte yandan, 'bitirince' sözcüğü zarf-fiil olup cümlede tek başına bu roldedir. Tek zarf-fiillerden sonra virgül kullanılmadığı için ikinci boşluğun boş kalması doğru yaklaşımdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun bağlamını değerlendirmek.
Boşluğa virgül (,) getirilmelidir.
Cümlede 'Güneş dağların ardına çekildi' ve 'köydeki insanlar evlerine çekildiler' şeklinde iki ayrı yüklemi olan sıralı cümle yapısı mevcuttur. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.
2
İkinci boşluğun bağlamını değerlendirmek.
Boşluk doldurulmamalıdır ('boş' yazılmalıdır).
Boşluktan hemen önce yer alan 'bitirince' sözcüğü zarf-fiil eki (-ince) almıştır. Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra (art arda gelen zarf-fiiller olmadıkça) virgül veya başka bir noktalama işareti konulmaz.

Key Concept

Virgülün sıralı cümleleri ayırma işlevi ve zarf-fiillerden sonra virgül kullanılmaması kuralı
Question 8Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere nokta (.) veya üç nokta (...) işaretlerinden uygun olanlarını yerleştiriniz.

Fill in the blanks below

Kılavuzumuz Prof Dr Ahmet Bey, kazı alanına ulaştığında saat tam 0845’i gösteriyordu. Karşısında göz alabildiğine uzanan sütunlar, toprağın altında gün yüzüne çıkmayı bekleyen asırlık sırlar
Show answer & explanation

Answer

Birinci, ikinci ve üçüncü boşluklara nokta (.), dördüncü boşluğa ise üç nokta (...) getirilmelidir.
Metindeki 'Prof' ve 'Dr' unvan kısaltmalarının sonuna TDK kuralları gereği nokta konur. Saat ve dakikaları ayırmak için yalnızca nokta kullanılır. Yüklemi bulunmayan, anlatım yönünden tamamlanmamış eksiltili cümlenin sonuna ise üç nokta getirilmelidir. Bu nedenle doğru sıralama nokta, nokta, nokta ve üç noktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmaların sonundaki noktalama işareti gereksinimini incelemek.
Prof. ve Dr. unvan kısaltmalarının sonuna nokta (.) konur.
Türk Dil Kurumu kuralları gereği, büyük harflerle yapılan baz�� kısaltmaların (Prof., Dr., Av., Alb. vb.) sonuna nokta konur.
2
Saat ve dakika gösteren sayıların arasındaki noktalama işareti kullanımını değerlendirmek.
Saat ve dakikayı ayıran bölüme nokta (.) getirilmelidir.
Türkçede saat ve dakikaları birbirinden ayırmak için yalnızca nokta (.) işareti kullanılır. Dijital ekranlardan etkilenerek iki nokta (:) kullanılması yaygın bir noktalama hatasıdır.
3
Metnin son cümlesinin öge yapısını ve anlam bütünlüğünü kontrol etmek.
Son cümlenin sonuna üç nokta (...) konmalıdır.
Parçanın son cümlesinin yüklemi bulunmamaktadır. Anlatım bakımından tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.

Key Concept

Nokta ve Üç Noktanın Kullanım İşlevleri
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Edebiyat tarihimizin önemli şahsiyetlerinden Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] Bodrum'a olan aşkıyla tanınır.

Answer

Edebiyat tarihimizin önemli şahsiyetlerinden Halikarnas Balıkçısı [Cevat Şakir Kabaağaçlı (1886-1973)] Bodrum'a olan aşkıyla tanınır.
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda en dışta köşeli ayraç, onun içinde ise yay ayraç kullanımı doğrudur. Halikarnas Balıkçısı ile ilgili bilgi veren cümlede bu kurala tam olarak uyulmuştur ve herhangi bir noktalama yanlışı yapılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayraç kullanımlarını tek tek inceleyin.
Dört cümlede çeşitli noktalama ve yazım hataları tespit edilirken bir cümlede kurallara tamamen uyulduğu gör��lür.
Soruda noktalama yanlışı yapılmayan cümlenin bulunması istenmektedir.
2
Köşeli ayraç ve yay ayracın iç içe kullanımını denetleyin.
Halikarnas Balıkçısı isminden sonra gelen açıklamalarda dışta köşeli ayraç [ ], içte ise doğum-ölüm tarihlerini belirtmek için yay ayraç ( ) kullanılmıştır. Bu kullanım TDK kurallarına tamamen uygundur.
Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dıştaki ayraç köşeli ayraç, içteki ayraç ise yay ayraç olmalıdır.
3
Diğer cümlelerdeki tırnak işareti ve yazım hatalarını belirleyin.
Dolaylı aktarımda tırnak işareti kullanılması, aktarım öncesi noktalı virgül konması, zarf-tümleci arasına virgül konması ve bağlaç olan 'ki'nin yazımıyla ilgili hatalar elenir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için diğer seçeneklerdeki hataların gerekçeleri doğrulanmalıdır.

Key Concept

Tırnak işareti, yay ayraç ve köşeli ayracın Türk Dil Kurumu kurallarına uygun olarak kullanılması.
Estimated Time:1m 0s
Question 10Question →

Tanzimat Dönemi sanatçıları iki gruba ayrılır ( ) Birinci gruptakiler halk için yazarken ikinci gruptakiler sanat için yazmıştır. Bu durum dilde de kendini gösterir ( ) Şinasi, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi sade bir dili ( ) Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Muallim Naci ise ağır bir dili savunmu��tur. Edebiyat tarihi bu iki grubu şöyle niteler ( ) sadeleşmeciler ve seçkinciler. Nitekim her iki grup da kendi kulvarında çalışmış, eserler üretmiştir ( ) sanat anlayışlarındaki bu ayrılık, edebiyatımızın zenginleşmesini sağlamıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (:) (:) (;) (:) (;)

Answer

İki nokta, iki nokta, noktalı virgül, iki nokta, noktalı virgül sıralamasıdır.
Parçada açıklama yapılan yerlerin sonuna iki nokta getirilmelidir. Bu sebeple birinci, ikinci ve dördüncü boşluklara iki nokta konmalıdır. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış grupları (Şinasi, Namık Kemal, Ahmet Mithat grubu ile Recaizade, Abdülhak Hamit, Muallim Naci grubu) ayırmak için üçüncü boşluğa; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için ise beşinci boşluğa noktalı virgül getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun işlevini belirleme.
İki nokta (:)
Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur.
2
İkinci boşluğun işlevini belirleme.
İki nokta (:)
Bu durumun dildeki yansıması açıklanacağı için iki nokta konur.
3
Üçüncü boşluğun işlevini belirleme.
Noktalı virgül (;)
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (sade dili ve ağır dili savunan sanatçı gruplarını) birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
4
Dördüncü boşluğun işlevini belirleme.
İki nokta (:)
'Şöyle niteler' ifadesinden sonra nitelemenin ne olduğu açıklanacağı için iki nokta konur.
5
Beşinci boşluğun işlevini belirleme.
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Ayrımı ve Kullanımı
Question 11Question →

Edebî metinlerin çözümlenmesi üzerine kurulmuş aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Nitelikli okur metne kendi yorumunu katar, yazarın bıraktığı boşlukları kendi deneyimleriyle tamamlar.

Answer

Nitelikli okur metne kendi yorumunu katar, yazarın bıraktığı boşlukları kendi deneyimleriyle tamamlar.
Nitelikli okur metne kendi yorumunu katar, yazarın bıraktığı boşlukları kendi deneyimleriyle tamamlar. cümlesinde 'katar' ve 'tamamlar' olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır. Virgül, bu iki bağımsız cümleyi (sıralı cümleyi) birbirine bağlamak amacıyla kullanılmıştır. Diğer tüm cümlelerde ise tek bir yüklem vardır ve virgül, yüklemden uzak kalan özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini ve yapılarını incelemek.
Cümlelerin kaç yargıdan oluştuğu ve yapısal özellikleri belirlenir.
Virgülün sıralı cümleleri mi yoksa tek bir cümledeki ögeleri mi ayırdığını görmek için yüklem sayısına bakılması gerekir.
2
Virgüllerin ögeler üzerindeki görevini tespit etmek.
Dört seçenekte virgülün özneden sonra kullanıldığı, bir seçenekte ise iki ayrı cümleyi bağladığı görülür.
Türkçede virgülün en yaygın iki işlevi, yüklemden uzak düşmüş özneyi vurgulamak ve sıralı cümleleri ayırmaktır.

Key Concept

Virgülün İşlevleri
Estimated Time:1m 0s
Question 12Question →

Edebiyatımızda bazı yazarlar, okuyucunun hayal gücünü harekete geçirmek veya anlatımı daha etkileyici kılmak adına cümlelerini tamamlamadan bırakmayı tercih ederler. Bu tür eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur. Ancak yüklemi ortak olan sıralı cümlelerde, ortak yüklem son cümlede yer almasa bile cümle tamamlanmış sayılacağından sonuna üç nokta değil, nokta (.) konmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç noktanın (...) kullanımı bu açıklamada belirtilen kurala aykırıdır?

Show answer & explanation

Answer: Sokağın sağ tarafında eski ahşap evler yer alıyordu, sol tarafında ise yeni ve yüksek binalar...

Answer

Sokağın sağ tarafında eski ahşap evler yer alıyordu, sol tarafında ise yeni ve yüksek binalar...
Sokağın sağ tarafında eski ahşap evler yer alıyordu, sol tarafında ise yeni ve yüksek binalar...' cümlesinde ilk cümlenin yüklemi olan 'yer alıyordu' ifadesi ortak kullanılmıştır. Sıralı cümlelerde ortak yüklem kullanıldığında cümle tamamlanmış sayılacağından sonuna nokta konmalıdır, üç nokta kullanımı yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklem yapısını ve ögelerini incelemek
Sıralı cümlede ilk kısmın yükleminin 'yer alıyordu' olduğu görülür. İkinci kısım olan 'sol tarafında ise yeni ve yüksek binalar' ifadesinin de bu yükleme bağlandığı anlaşılır.
Yüklemin ortak kullanılıp kullanılmadığını belirlemek için.
2
Eksiltili cümle tanımını uygulamak
Cümle, yüklemi ortak olan sıralı bir cümle olduğu için anlamca ve gramer olarak tamamlanmıştır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretinin geleceğini belirlemek için.
3
Noktalama kuralını doğrulamak
Yüklemi ortak olan sıralı cümlelerin sonuna nokta (.) konmalıdır. Üç nokta (...) kullanımı kurala aykırıdır.
Hatalı kullanımı tespit edip doğru seçeneğe ulaşmak için.

Key Concept

Sıralı cümlelerde ortak yüklem kullanıldığında cümlenin tamamlanmış sayılması ve sonuna nokta konması gerektiği kuralı.
Question 13Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere nokta (.) veya üç nokta (...) işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Fill in the blanks below

Kasabanın dar sokaklarında yürürken etrafımızı saran o tanıdık kokular: taze ekmek, demli çay, nemli toprak kokusu İnsan bu kokularla çocukluğuna döner, huzur bulur. Yolcu, bavulunu alıp yavaşça iskeleye doğru adımlarını sıklaştırır. Ufukta yavaş yavaş kaybolan bir gemi Geriye kalan ise sadece koca bir yalnızlık duygusudur. Akşamın karanlığı çökerken kasabanın ��şıkları birer birer yanmaya başlar. Saat tam 1930'da son vapur da limandan ayrılır.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa üç nokta (...), ikinci boşluğa üç nokta (...), üçüncü boşluğa ise nokta (.) getirilmelidir.
Birinci ve ikinci cümlelerin yüklemi bulunmadığından eksiltili cümle özelliği taşırlar ve sonlarına üç nokta (...) konur. Saat ve dakika bildiren sayıların arasına ise TDK kuralları gereği nokta (.) konur.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki birinci boşluğun bulunduğu cümleyi yüklem ve anlam yönünden incelemek.
Birinci boşluğa üç nokta (...) getirilmelidir.
Cümle 'Kasabanın dar sokaklarında yürürken etrafımızı saran o tanıdık kokular: taze ekmek, demli çay, nemli toprak kokusu...' şeklindedir. Bu cümlede yüklem bulunmamaktadır, yani eksiltili bir cümledir. TDK kurallarına göre tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Parçadaki ikinci boşluğun bulunduğu cümleyi yüklem ve anlam yönünden incelemek.
İkinci boşluğa üç nokta (...) getirilmelidir.
'Ufukta yavaş yavaş kaybolan bir gemi...' cümlesinde de herhangi bir yüklem bulunmamaktadır. Yüklemi olmayan, tamamlanmamış bu eksiltili cümlenin sonuna da üç nokta getirilmesi gerekir.
3
Parçadaki üçüncü boşluğun bulunduğu zaman ifadesini incelemek.
Üçüncü boşluğa nokta (.) getirilmelidir.
'Saat tam 19.30'da...' ifadesinde saat ve dakika belirtilmiştir. TDK kurallarına göre saat ve dakikayı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için sadece nokta kullanılır.

Key Concept

Nokta ve üç noktanın Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre doğru kullanım işlevleri, özellikle eksiltili cümleler ve saat-dakika yazımı.
Question 14Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini yazınız. Herhangi bir işaret gelmeyecekse 'boş' yazınız.

Fill in the blanks below

Tarihî yarımadayı gezerken hem Osmanlı mimarisinin zarafetine tanık oldum hem de dar gizemli sokakların havasını soludum.
Show answer & explanation

Answer

Cümledeki ilk boşluğa herhangi bir noktalama işareti getirilmemeli (boş bırakılmalı), ikinci boşluğa ise virgül (,) işareti getirilmelidir.
Cümledeki 'gezerken' zarf-fiilinden sonra başka bir zarf-fiil gelmediği için ilk boşluk boş kalmalıdır. 'dar' ve 'gizemli' sözcükleri ise eş görevli sıfatlar olduğundan aralarına virgül konmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun yer aldığı dil bilgisel bağlamı belirleyin.
'gezerken' sözcüğünün zarf-fiil eki (-ken) aldığı tespit edilmiştir.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül veya başka bir noktalama işareti konmaz. Bu nedenle bu boşluk boş kalmalıdır.
2
İkinci boşluğun yer aldığı dil bilgisel bağlamı belirleyin.
'dar' ve 'gizemli' sözcüklerinin 'sokaklar' ismini niteleyen sıfatlar olduğu tespit edilmiştir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin (bu cümlede sıfatların) arasına virgül konur. Bu yüzden bu boşluğa virgül (,) işareti getirilmelidir.

Key Concept

Zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılmaması kuralı ve eş görevli sözcük gruplarını ayırmada virgülün işlevi.
Question 15Question →

Noktalama işaretlerinin işlevleriyle ilgili çalışma yapan bir öğrenci, nokta (.) ve üç noktanın (...) kullanım alanlarını incelemektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç noktanın (...) kullanımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kitabın son sayfalarını okurken içimi tarifsiz bir hüzün kaplamıştı...

Answer

Cümlenin sonuna nokta konması gereken 'Kitabın son sayfalarını okurken içimi tarifsiz bir hüzün kaplamıştı...' ifadesinin yer aldığı seçenektir.
Yargısı tamamlanmış, yani yüklemi bulunan cümlelerin sonuna nokta (.) konmalıdır. 'Kitabın son sayfalarını okurken içimi tarifsiz bir hüzün kaplamıştı...' cümlesinde 'kaplamıştı' sözcüğü çekimli bir fiildir ve cümlenin yüklemidir. Cümle anlamca ve yapıca tamamlandığı için sonuna üç nokta değil, nokta getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini ve yargıların tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmek.
Dört seçenekteki cümlelerin eksiltili olduğu, alıntı veya sansür amacıyla üç noktanın doğru kullanıldığı görülür. Ancak bir seçenekte 'kaplamıştı' yüklemiyle cümlenin tamamlandığı belirlenir.
Yüklemi olan ve yargısı tamamlanan cümlelerin sonuna nokta konurken, tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
Hatalı noktalama işaretinin kullanıldığı cümleyi işaretlemek.
'Kitabın son sayfalarını okurken içimi tarifsiz bir hüzün kaplamıştı...' cümlesinin sonuna nokta (.) getirilmesi gerektiği saptanır.
'kaplamıştı' çekimli bir fiil olup cümlenin yüklemidir ve yargıyı sonlandırmıştır.

Key Concept

Nokta ve üç noktanın kullanım işlevleri, özellikle tamamlanmış ve tamamlanmamış cümlelerin ayrımı.
Question 16Question →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini yazınız.

Fill in the blanks below

Karşımızda uçsuz bucaksız uzanan, göz alabildiğine yeşil bir vadi Bu eşsiz manzara karşısında hepimiz adeta büyülenmiştik
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa üç nokta (...), ikinci boşluğa ise nokta (.) getirilmelidir.
İlk ifade yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümle olduğundan sonuna üç nokta konmalıdır. İkinci ifade ise yüklemi olan, tamamlanmış bir cümle olduğundan sonuna nokta getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
��lk cümlenin yükleminin olup olmadığı kontrol edilir.
'Karşımızda uçsuz bucaksız uzanan, göz alabildiğine yeşil bir vadi' ifadesinde cümlenin tamamlanmasını sağlayacak bir yüklem bulunmamaktadır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, yüklemi yazılmamış, tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) getirilir.
2
İkinci cümlenin yükleminin olup olmadığı kontrol edilir.
'Bu eşsiz manzara karşısında hepimiz adeta büyülenmiştik' cümlesinde 'büyülenmiştik' sözcüğü çekimli bir fiildir ve cümlenin yüklemidir.
Yüklemi bulunan ve tamamlanmış olan cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Key Concept

Yüklemi bulunmayan eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta; yargısı tamamlanmış cümlelerin sonuna ise nokta konur.
Estimated Time:1m 0s
Question 17Question →

Aşağıdaki parçada numaralanmış yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini (noktalama işareti gelmemesi gereken yerler için 'yok' veya 'boş' yazarak) sırasıyla belirtiniz.

Fill in the blanks below

Sanatsal yaratım süreci zihnin karanlık dehlizlerinde filizlenen düş��ncelerin somut bir forma kavuşmasıyla başlar. Sanatçı, iç dünyasındaki fırtınaları dışa vururken toplumsal gerçekliği de göz ardı etmemelidir. Nitekim kalıcı olan eserler; derinliği, özgünlüğü evrenselliği bünyesinde barındıranlardır.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa virgül (,), ikinci boşluğa herhangi bir işaret gelmemeli (yok/boş), üçüncü boşluğa ise virgül (,) getirilmelidir.
Doğru yapılandırmada; birinci boşluk yüklemden uzak düşmüş özneyi ayırmak için virgül (,), ikinci boşluk zarf-fiil ekinden sonra geldiği için boş bırakılmalı (yok), üçüncü boşluk ise eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül (,) almalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki öznenin belirlenmesi ve noktalanması
Birinci boşluğa virgül (,) işareti konmalıdır.
Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (Sanatsal yaratım süreci) belirtmek için virgül kullanılır.
2
İkinci cümledeki zarf-fiil ekinin ve kullanımının incelenmesi
İkinci boşluğa herhangi bir noktalama işareti konmamalıdır (yok/boş).
Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden (-ken eki alan 'vururken') sonra virgül veya başka bir noktalama işareti konmaz.
3
Üçüncü cümledeki eş görevli sözcüklerin tespiti ve noktalanması
Üçüncü boşluğa virgül (,) işareti konmalıdır.
Cümlede art arda sıralanan eş görevli sözcükleri (derinliği, özgünlüğü, evrenselliği) ayırmak için virgül kullanılır. Ayrıca özne olan 'kalıcı olan eserler' ifadesinden sonra gelen ögeler arasında virgül bulunduğu için özneden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır, bu da yapıyı doğrulamaktadır.

Key Concept

Virgülün özneyi belirtme, eş görevli sözcükleri ayırma işlevleri ve zarf-fiillerden sonra virgül kullanılmaması kuralı.
Estimated Time:2m 0s
Question 18Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç noktanın (...) kullanımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Karşımızda duran hedefin gerçekleşmesi için tek bir şart vardı: Çok çalışmak...

Answer

Karşımızda duran hedefin gerçekleşmesi için tek bir şart vardı: Çok çalışmak... cümlesinde üç nokta yerine nokta kullanılmalıdır.
Karşımızda duran hedefin gerçekleşmesi için tek bir şart vardı: Çok çalışmak... cümlesinde açıklanacağı belirtilen unsurun sayısı 'tek bir şart' olarak sınırlandırılmıştır. Bu tek şart da verilerek açıklama tamamlandığı için cümlenin sonuna üç nokta değil, nokta konmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki açıklama ve örnek grubunu başlatacak ifadedeki sayı sınırlamasını incelemek.
Cümlenin başında hedefin gerçekleşmesi için 'tek bir şart' olduğu belirtilmiştir.
Sayıca sınırlandırılmış açıklama veya örneklerin sonuna hangi noktalama işaretinin geleceğini belirlemek.
2
İki noktadan sonra gelen açıklamayı kontrol ederek şartın tamamlanıp tamamlanmadığını görmek.
Belirtilen tek şart olan 'Çok çalışmak' ifadesi verilerek cümlenin anlamca ve yapıca tamamlandığı anlaşılır.
Eğer verilen örnekler veya şartlar başta belirtilen sınır sayısına ulaşmışsa cümlenin tamamlanmış kabul edilip sonuna nokta (.) konması gerektiğini doğrulamak.

Key Concept

Nokta ve Üç Noktanın Kullanım İşlevleri
Question 19Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nokta (.) veya üç noktanın (...) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmışt��r?

Show answer & explanation

Answer: Yazar, son makalesinde Türkçe söz varlığının zenginliğini ortaya koymak için deyimler, atasözleri, ikilemeler vb... ögelerden yararlanmıştır.

Answer

Kısaltmaların sonuna konan nokta ile üç nokta bir arada kullanılmaz. 'vb.' kısaltması zaten nokta içerdiği için sonuna ayrıca üç nokta eklenmesi noktalama hatasıdır. Doğru kullanım 'vb.' şeklinde olmalıdır.
Türkçe imla kurallarına göre, 'vb.' (ve benzerleri) kısaltması zaten sonuna nokta alarak benzer örneklerin sürdüğünü ifade eder. Bu kısaltmadan sonra ayrıca üç nokta (...) getirilmesi noktalama hatasıdır. Dolayısıyla 'deyimler, atasözleri, ikilemeler vb... ögelerden' ifadesindeki kullanım yanlıştır; doğrusu 'vb. ögelerden' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan nokta (.) ve üç nokta (...) kullanımları tek tek belirlenir.
Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin TDK işlevlerine uygunluğu incelenir.
Soruda hangi cümlede nokta veya üç noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapıldığı sorulmaktadır.
2
Eksiltili cümleler, saat-dakika gösterimleri, sınırlandırılmış örnek grupları ve kısaltmaların noktalama kuralları değerlendirilir.
Diğer seçeneklerdeki kullanımların TDK kurallarına tamamen uygun olduğu görülür. Bir seçenekte ise 'vb' kısaltmasının ardından hem kısaltma noktası hem de üç noktanın bir arada ('vb...') kullanıldığı tespit edilir.
Türkçede 'vb.' (ve benzerleri) kısaltması zaten bir nokta ile biter ve bu nokta benzer örneklerin devam ettiğini bildirir. Üst üste iki noktalama işaretinin bu şekilde getirilmesi kurallara aykırıdır.

Key Concept

Kısaltmalardan sonra nokta ve üç noktanın bir arada kullanılamayacağı kuralı ile nokta ve üç noktanın temel işlevleri.
Question 20Question →

Türkçede metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz ancak ardı ardına gelen zarf-fiil eki almış kelimeler varsa bu kelimelerin arasına virgül konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan bu kadim kent, ziyaretçilerini adeta büyüleyerek, zihnimizde unutulmaz izler bırakıyor.

Answer

Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan bu kadim kent, ziyaretçilerini adeta büyüleyerek, zihnimizde unutulmaz izler bırakıyor.
Doğru cevap, ziyaretçilerini adeta büyüleyerek ifadesinden sonra virgül kullanılan seçenektir. Bu cümlede yer alan 'büyüleyerek' kelimesi zarf-fiil eki almıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Cümlede ardı ardına sıralanan eş görevli zarf-fiiller bulunmadığı için 'büyüleyerek' kelimesinden sonra virgül kullanılması noktalama yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki virgül (,) ve noktalı virgül (;) kullanımlarını teker teker incelemek.
Cümlelerin ögeleri, zarf-fiil grupları ve bağlaçları belirlendi.
Her bir seçeneğin dil bilgisel yapısını çözümleyerek kurallara uygunluğu denetlemek gerekir.
2
Zarf-fiil gruplarının ve ardışık kullanımların kontrol edilmesi.
Doğayı gözlemleyerek ve analiz ederek zarf-fiillerinin ardışık geldiği için aralarına virgül konmasının doğru olduğu, ancak tek başına kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül konamayacağı belirlendi.
Zarf-fiillerden sonra virgül kullanımıyla ilgili kural ve istisnaları doğru uygulamak gerekir.
3
Hatalı kullanılan virgülü tespit etmek.
Ziyaretçilerini adeta büyüleyerek ifadesindeki zarf-fiilden sonra virgül kullanılmasının kural ihlali olduğu ve cümlede başka bir eş görevli zarf-fiil bulunmadığı için bu kullanımın yanlış olduğu saptandı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre metin içinde tek başına yer alan zarf-fiil eklerinden sonra virgül konamaz.

Key Concept

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanılamaması kuralı ve istisnaları
Estimated Time:2m 0s
Page 1 / 7Next
Noktalama İşaretleri Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin