Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri

56 questions

Question 1Question

Aşağıdaki sol sütunda yer alan numaralanmış metin parçalarını, sağ sütunda verilen anlatım ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kurgusundaki derinlikle dikkat çeken bu romanda, her cümle adeta birer kristal gibidir. Yazarın seçtiği az sayıda sözcük, okurun zihninde sayfalarca sürecek düşünsel fırtınalar koparmakta, her okumada yeni anlam katmanları keşfedilmektedir.
Hikâyede ne yabancı dillerden devşirilmiş yapay kelimelere ne de anlatımı ağırlaştıran süslü sanatlı ifadelere yer verilmiştir. Yazar, halkın günlük yaşamında kullandığı en sıcak ve samimi sözcüklerle dünyasını kurmuştur.
Bu eseri okurken dilin akışında hiçbir engele çarpmıyorsunuz. Sözcükler öyle ustalıkla yan yana dizilmiş ki hiçbir ses pürüzü barındırmayan cümleler, okuyucuyu yormadan, su gibi akıp gidiyor.
Yazarın ifadelerinde belirsizliğe, çift anlamlılığa yer yoktur. Metindeki her bir cümle, tüm okurların zihninde tek ve net bir anlam dairesi çizmekte, yoruma açık karanlık noktalar bırakmamaktadır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Az sözle çok şey anlatmayı ifade eden ilk metin özlülük; yabancı kelime ve süsten uzak olan ikinci metin yalınlık; dilin pürüzsüzce akmasını betimleyen üçüncü metin akıcılık; tek ve net bir anlamı savunan dördüncü metin ise açıklık ilkesiyle eşleşmektedir.
Metinlerin dil ve üslup özellikleri incelendiğinde; derin anlamları barındıran ilk metin özlülük ile, yabancı kelime ve süsten uzak olan ikinci metin yalınlık ile, pürüzsüz okumayı sağlayan üçüncü metin akıcılık ile, tek ve net anlamı savunan dördüncü metin ise açıklık ilkesiyle doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk metin parçasındaki anahtar ifadeleri belirlemek.
Metinde geçen 'az sayıda sözcük' ve 'yeni anlam katmanları' ifadelerinin, az sözle derin anlamlar üretmek anlamına gelen özlülük ilkesiyle eşleştiği tespit edilir.
Özlülük (yoğunluk), bir yazıda az kelime ile çok şey ifade edebilme sanatıdır.
2
İkinci metin parçasındaki anahtar ifadeleri incelemek.
Metinde geçen 'yapay kelimelere ve süslü sanatlı ifadelere yer verilmemesi' özelliğinin yalınlık ilkesini yansıttığı tespit edilir.
Yalınlık, dilin süsten, abartıdan, özentili sözlerden ve sanatlı anlatımlardan uzak olmasıdır.
3
Üçüncü metin parçasındaki anahtar ifadeleri değerlendirmek.
Metinde geçen 'akışta engele çarpmamak' ve 'ses pürüzü barındırmamak' durumunun akıcılık ilkesiyle örtüştüğü belirlenir.
Akıcılık, anlatımın pürüzsüz olması, dilin telaffuzu zor kelimelere ve engellere takılmadan akıp gitmesidir.
4
Dördüncü metin parçasındaki ifadeleri analiz etmek.
Metinde geçen 'belirsizliğe yer olmaması' ve 'tek ve net bir anlam çizmesi' niteliklerinin açıklık ilkesine uygun olduğu saptanır.
Açıklık, metinde kapalılığın bulunmaması, her okuyanın aynı yargıyı zahmetsizce anlayabilmesidir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question

Aşağıdaki sol sütunda bir eleştirmenin farkl�� eserler hakkında yaptığı değerlendirmeler, sağ sütunda ise bu değerlendirmelerde öne çıkan anlatım ilkeleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki değerlendirme metinlerini sağ sütundaki anlatım ilkeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Onun denemelerinde kelimeler sadece sözlük anlamlarıyla var olmaz; her bir cümlenin ardında felsefi bir derinlik, tarihin ve kültürün süzgecinden geçmiş zengin bir çağrışım dünyası gizlidir. Okur, tek bir sayfayı bitirdiğinde bile saatlerce düşünecek malzeme bulur.
Kitabı elinize aldığınızda sayfaların nasıl hızla akıp gittiğini fark etmiyorsunuz. Yazar, okurun zihnini yoracak pürüzlü ifadelere, telaffuzu zor kelime gruplarına veya ahengi bozan uzun ve karmaşık cümle yapılarına yer vermemiştir.
Bu romanda şatafatlı kelimelere, okuru büyülemeyi amaçlayan sanatsal gösterişe ve ağır benzetmelere rastlayamazsınız. Yazar, meramını günlük hayatın en sade ve doğal anlatım kalıplarıyla, olduğu gibi aktarır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci metin yoğunluk ilkesiyle, ikinci metin akıcılık ilkesiyle, üçüncü metin ise yalınlık ilkesiyle eşleşmektedir.
Değerlendirmeler incelendiğinde; derinlik ve çağrışım zenginliğinden bahseden birinci metin yoğunluk ilkesiyle, pürüzsüzlük ve telaffuz kolaylığından bahseden ikinci metin akıcılık ilkesiyle, süssüzlük ve sadelikten bahseden üçüncü metin ise yalınlık ilkesiyle doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci metnin anahtar ifadelerini analiz etme
Metindeki 'felsefi derinlik', 'çağrışım dünyası' ve 'saatlerce düşünecek malzeme bulma' ifadeleri belirlendi.
Bu ifadeler, metnin anlam derinliğine ve katmanlı yapısına işaret ettiği için yoğunluk (derinlik) ilkesini doğrulamaktadır.
2
İkinci metnin anahtar ifadelerini analiz etme
Metindeki 'sayfaların hızla akıp gitmesi', 'telaffuzu zor kelimelerin bulunmaması' ve 'ahengi bozan unsurlardan kaçınılması' ifadeleri belirlendi.
Anlatımda pürüzlerin olmaması, telaffuz kolaylığı ve ahenk doğrudan akıcılık ilkesini göstermektedir.
3
Üçüncü metnin anahtar ifadelerini analiz etme
Metindeki 'şatafatlı kelimelerin, sanatsal gösterişin olmaması' ve 'sade ve doğal anlatım kalıpları' ifadeleri belirlendi.
Söz sanatlarından, süsten ve gösterişten uzak durulması doğrudan yalınlık (sadelik) ilkesine işaret eder.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri (Yoğunluk, Akıcılık, Yalınlık)
Question 3Question

A��ağıda sol sütunda verilen yazınsal metin parçalarını, sağ sütunda verilen ve bu parçalarda belirgin biçimde örneklendirilen anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sanatçı, zihnindekileri kâğıda dökerken kelimeleri adeta birer kuyumcu titizliğiyle eler; cümleye fazladan tek bir sıfatın, gereksiz bir zarfın sızmasına müsaade etmez. Metindeki her bir yapı taşı, anlam bütünlüğünün vazgeçilmez bir parçasıdır.
Onun nesirlerinde anlatım, hiçbir yapay süse ve sanatsal gösterişe teslim olmaz. Yazar, okurun dikkatini kelimelerin parıltısıyla dağıtmak yerine, iletmek istediği düşünceyi en sade ve doğrudan biçimde sunmayı yeğler.
Bu eserin asıl gücü, kelimelerin niceliğinde değil, niteliğinde ve satır aralarındaki derinlikte gizlidir. Birkaç kelimelik bir cümlenin ardında koca bir felsefi arka plan barındırır ve okuru her seferinde yeni anlam katmanlarıyla buluşturur.
Metin boyunca sözcükler birbirine öyle pürüzsüz eklemlenmiştir ki okurken zihniniz hiçbir ses engeline çarpmaz; yabancı dillerin dil kurallarına aykırı yapılarında veya telaffuzu güç tamlamalarda takılıp kalmazsınız.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci metin durulukla, ikinci metin yalınlıkla, üçüncü metin özlülükle, dördüncü metin ise akıcılıkla eşleşmelidir.
Verilen parçalar sırasıyla duruluk, yalınlık, özlülük ve akıcılık niteliklerini tanımlamaktadır veya bu niteliklere sahip metinleri örneklendirmektedir. Dolayısıyla birinci metin durulukla, ikinci metin yalınlıkla, üçüncü metin özlülükle, dördüncü metin ise akıcılıkla eşleştirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci metindeki anahtar kelimeleri ve anlatılmak isteneni analiz edin.
Metinde 'gereksiz zarf ve sıfatların elenmesi' ve 'her kelimenin vazgeçilmez olması' vurgulanmaktadır. Bu durum bizi 'duruluk' ilkesine götürür.
Anlatımda gereksiz sözcük barındırmama özelliği duruluk ilkesinin temel tanımıdır.
2
İkinci metindeki anahtar ifadeleri belirleyin.
Metinde 'yapay süse, sanatsal gösterişe yer vermeme' ve 'en sade şekilde doğrudan sunma' üzerinde durulmuştur. Bu durum 'yalınlık' ilkesini gösterir.
Yalınlık, anlatımın süs, sanat ve mecazlardan arındırılmış, sade bir dille yapılmasıdır.
3
Üçüncü metindeki derinliği ve kelime tasarrufunu inceleyin.
Metinde 'az kelimeyle felsefi arka plan sunma' ve 'satır aralarındaki derinlik' vurgulanmıştır. Bu durum 'özlülük' ilkesiyle ilişkilidir.
Özlülük, az sözle zengin ve yoğun bir anlam dünyası kurabilmektir.
4
Dördüncü metindeki okunuş kolaylığını değerlendirin.
Metinde 'ses engeline çarpmama', 'pürüzsüz eklemlenme' ve 'telaffuzu güç yapılardan kaçınma' dile getirilmiştir. Bu durum 'akıcılık' ilkesini belirtir.
Akıcılık, metnin ses ve ritim yönünden kolayca okunabilmesi, pürüzsüz olması durumudur.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri (Yalınlık, Duruluk, Özlülük, Akıcılık)
Question 4Question

Aşağıdaki parçalarda öne çıkarılan anlatım özelliklerini, sağdaki ilgili anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dönemin ruhunu yansıtan bu romanda, yazarın kahramanın ruh hâlini tasvir ederken başvurduğu tasvirlerdeki kelimelerin adeta birer tablo gibi gözümüzün önünde canlanması ve bu canlandırmanın zihinde hiçbir ikinci yola sapmadan doğrudan hedeflenen o tek duyguyu uyandırması, eserin g��cünü artırıyor.
Onun şiirlerinde her dize, ilk okunuşta berrak bir su gibi görünse de dibe doğru daldıkça yeni dünyaların kapılar��nı aralayan, her okurun kendi birikimiyle genişletebileceği anlamsal birer dehliz barındırır.
Yazar, son makalesinde günümüz insanının yalnızlığını anlatırken kelime oyunlarının ve imgesel çağrışımların albenisine kapılmamış; düşüncelerini pürüzsüz, gösterişten uzak ve en çıplak hâliyle kağıda dökmüştür.
Romanın bu bölümünde, karakterin içinde bulunduğu karmaşık duygusal buhran, uzun ve çetrefilli cümlelerin arasında kaybolmadan, dilin kendi do��al ritmi içinde adeta çağlayan bir su gibi engelsizce akıp gidiyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci parça açıklık, ikinci parça yoğunluk, üçüncü parça yalınlık ve dördüncü parça akıcılık anlatım ilkeleriyle eşleşmelidir.
Birinci parça, metnin tek anlama gelmesi ve netliği üzerinden açıklık ilkesiyle; ikinci parça, anlam derinliği ve katmanlılığı üzerinden yoğunluk ilkesiyle; üçüncü parça, süs ve sanattan uzaklık üzerinden yalınlık ilkesiyle; dördüncü parça ise dilin pürüzsüzce akıp gitmesi üzerinden akıcılık ilkesiyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci parçadaki üslup özelliklerini analiz etmek.
'hiçbir ikinci yola sapmadan doğrudan hedeflenen o tek duyguyu uyandırması' ifadesi belirlenmiştir.
Anlamda belirsizlik ve çift anlamlılık olmaması açıklık ilkesine karşılık gelir.
2
İkinci parçanın anlamsal yapısını incelemek.
'dibe doğru daldıkça yeni dünyaların kapılarını aralayan, anlamsal birer dehliz' ifadesi belirlenmiştir.
Anlam derinliği ve çok katmanlılık anlatımda yoğunluk (derinlik) ilkesini ifade eder.
3
Üçüncü parçadaki dil tercihlerini değerlendirmek.
'kelime oyunlarının albenisine kapılmamış, gösterişten uzak ve en çıplak hâliyle' ifadeleri belirlenmiştir.
Söz sanatlarından, imgesel anlatımlardan ve süsten kaçınma yalınlık ilkesidir.
4
Dördüncü parçanın ritim ve akışını incelemek.
'dilin kendi doğal ritmi içinde adeta çağlayan bir su gibi engelsizce akıp gidiyor' ifadesi belirlenmiştir.
Cümlelerin pürüzsüzce, okuru yormadan ve engellere takılmadan ilerlemesi akıcılık ilkesini gösterir.
5
Belirlenen tüm anlatım özelliklerini ilgili ilkelerle eşleştirmek.
Tüm parçalar doğru ilkelerle ilişkilendirilmiştir.
Her parçanın anahtar ifadeleri, dil bilgisi teorisindeki tanımlarla tam uyum sağlamaktadır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question

Bir sanatçının öncelikli gayesi, okurla arasındaki mesafeyi en aza indirmek olmalıdır. Ben de yazarken bu anlayışla hareket ediyor; süslü söz oyunlarından, ağdalı ve karmaşık ifadelerden, zihnimi yoracak mecazlı anlatımlardan özellikle kaçınıyorum. Cümlelerimi inşa ederken gösterişsiz, sade ve herkesin kolayca kavrayabileceği bir dil tercih ediyorum. Çünkü bana göre anlatımı gereksiz yere süslemek, okura iletilmek istenen düşüncenin önüne kalın bir perde çekmekten başka bir işe yaramaz.

Bu parçada kendisinden böyle söz eden bir yazarın, anlatımında aşağıdaki niteliklerden hangisini öne çıkardığı söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Yalınl��k

Answer

Yalınlık
Yalınlık (sadelik); anlatımda süsten, gösterişten, sanatlı söyleyişlerden, mecazlardan ve ağdalı kelimelerden uzak durulması anlamına gelir. Parçada geçen 'süslü söz oyunlarından, ağdalı ve karmaşık ifadelerden özellikle kaçınıyorum' ve 'gösterişsiz, sade' ifadeleri doğrudan yalınlık ilkesini tanımlamakta ve yazarın bu niteliğe önem verdiğini göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar kelimeleri ve yazarın üslup tercihlerini belirleme
Yazarın 'süslü söz oyunlarından', 'ağdalı ve karmaşık ifadelerden', 'mecazlı anlatımlardan' kaçındığı; 'gösterişsiz' ve 'sade' bir dil kullandığı tespit edilir.
Yazarın anlatım biçiminde öne çıkardığı niteliğin hangi kavrama karşılık geldiğini bulmak.
2
Elde edilen verileri anlatım ilkeleriyle karşılaştırma
Süsten, sanattan, ağdalı söyleyişlerden uzak olma durumunun Türkçedeki karşılığının 'yalınlık' (sadelik) ilkesi olduğu belirlenir.
Soruda istenen en çok önem verilen anlatım ilkesine ulaşmak.

Key Concept

Paragrafta Yalınlık (Sadelik) İlkesi
Question 6Question

Aşağıdaki sol sütunda yazarların kendi eserlerindeki üslup özelliklerine dair açıklamaları, sağ sütunda ise bu özelliklerle doğrudan ilgili olan anlatım ilkeleri verilmiştir. Sol sütundaki açıklamaları sağ sütundaki uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Okurken okurun zihnini yormayan, pürüzsüz akan bir nehir gibi ilerleyen cümleler kurmaya gayret ederim. Kulağa hoş gelmeyen, telaffuzu güç tek bir kelime bile yazımın ritmini bozar.
Metinlerimde tek bir kelimenin bile fazladan bulunmasına tahammülüm yoktur. Cümleden çıkarıldığında anlam kaybına yol açmayan her sözcük, benim gözümde bir yüktür.
Anlatımımda imgelerin arkasına gizlenip kapalı kapılar ardında konuşmam. Derdim, yazdığım her cümlenin okur tarafından tek ve net bir biçimde, yanlış anlaşılmaya yer b��rakmadan kavranmasıdır.
Eserlerimde az sözle derin anlamlar kurmayı hedeflerim. Cümlelerimin ilk bakışta görünen yüzünün altında, okudukça derinleşen katmanlı bir anlam dünyası bulunur.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci açıklama akıcılıkla, ikinci açıklama durulukla, üçüncü açıklama açıklıkla, dördüncü açıklama ise yoğunlukla eşleşmektedir.
Sol sütundaki her bir yazar ifadesi, sağ sütundaki temel anlatım ilkelerinden biriyle doğrudan örtüşmektedir. Ritim ve telaffuz kolaylığı akıcılığı; gereksiz kelimelerin ayıklanması duruluğu; netlik ve tek bir yargının anlaşılması açıklığı; az sözle derin anlamlar kurulması ise yoğunluğu temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki 'pürüzsüz akan bir nehir', 'telaffuzu güç tek bir kelime' gibi ifadeleri incelemek.
Bu özelliklerin dilin ses akışı ve okuma kolaylığı ile ilgili olan 'akıcılık' ilkesini gösterdiği belirlenir.
Okuma pürüzsüzlüğü ve ritim akıcılık ilkesinin temel şartıdır.
2
İkinci cümledeki 'tek bir kelimenin bile fazladan bulunmaması', 'cümleden çıkarıldığında anlam kaybına yol açmayan sözcüğün yük olması' ifadelerini incelemek.
Bu durumun gereksiz kelimelerden arındırılmış metinleri ifade eden 'duruluk' ilkesiyle örtüştüğü görülür.
Gereksiz sözcük kullanımından kaçınmak duruluk ilkesini tanımlar.
3
Üçüncü cümledeki 'kapalı kapılar ardında konuşmama', 'tek ve net biçimde, yanlış anlaşılmadan kavranma' ifadelerini incelemek.
Bu niteliğin metnin tek bir anlama sahip olmasını savunan 'açıklık' ilkesine karşılık geldiği saptanır.
Farklı yorumlara kapalı olup net bir anlam sunmak açıklık ilkesinin gereğidir.
4
Dördüncü cümledeki 'az sözle derin anlamlar', 'katmanlı anlam dünyası' ifadelerini incelemek.
Bu özelliğin anlam derinliğini ve zenginliğini anlatan 'yoğunluk' ilkesiyle ilişkili olduğu anlaşılır.
Az sözcükle çok boyutlu anlamlar yaratmak yoğunluk ilkesini temsil eder.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Question 7Question

Aşağıdaki yazar açıklamalarını, bu açıklamaların vurguladığı anlatım ilkeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Süslemelerden, gösterişli ve sanatlı sözcüklerden kaçınarak düşüncelerimi en sade biçimde ortaya koyarım.
Yazılarımda hiçbir gereksiz sözcüğe yer vermem; anlatımda tasarruf ederek her kelimenin hakkını veririm.
Kendimden önceki veya çağdaşım olan hiçbir yazara benzememeyi, tamamen kendime has bir üslup kurmayı amaçlarım.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Süslemelerden kaçınan ifade yalınlık ilkesiyle, gereksiz sözcük barındırmayan ifade duruluk ilkesiyle, kendine özgü anlatım�� vurgulayan ifade ise özgünlük ilkesiyle eşleşmektedir.
Verilen ifadeler incelendiğinde; süssüzlük ve sadelik vurgusu yalınlık ilkesiyle, gereksiz kelimelerden kaçınma ve kelime tasarrufu vurgusu duruluk ilkesiyle, başkalarına benzememe ve kendine has olma vurgusu ise özgünlük ilkesiyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadedeki süssüzlük ve sadelik vurgusunu incelemek.
Sadelik ve süssüzlüğün yalınlık ilkesiyle örtüştüğü belirlenir.
Yazıda süs ve sanattan kaçınmak yalınlık ilkesinin tanımıdır.
2
İkinci ifadedeki gereksiz sözcük kullanmama ve anlatımda tasarruf ölçütlerini değerlendirmek.
Bu ölçütlerin duruluk ilkesine karşılık geldiği tespit edilir.
Duruluk ilkesi gereği anlatımda gereksiz tek bir sözcük dahi bulunmamalıdır.
3
Üçüncü ifadedeki başkalarına benzememe ve kendine has üslup kurma amacını değerlendirmek.
Bu amacın özgünlük ilkesine karşılık geldiği saptanır.
Özgünlük, sanatçının taklitçilikten uzak durarak kendine özgü bir anlatım tarzı oluşturmasıdır.

Key Concept

Paragrafta anlatımın duruluk, yalınlık ve özgünlük gibi temel ilkeleri ve nitelikleri.
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question

Edebi bir yapıtın mükemmelliğe ulaşması, yazarın kelime tercihleriyle doğrudan ilintilidir. Nitelikli bir yazar, metnini inşa ederken her bir sözcüğe ayrı bir sorumluluk yükler. Onun cümlelerinden tek bir kelimeyi bile çıkaramazsınız; çünkü çıkardığınız anda anlam kalesi sarsılır, geride doldurulması imkansız bir boşluk kalır. Metinde hiçbir kelimenin lüzumsuz bir ağırlık yapmasına, sırf yer işgal etmek için orada bulunmasına izin verilmez. Bu titizlik, eseri hem biçimsel olarak hafifletir hem de anlamın doğrudan okura ulaşmasını sağlar.

Bu parçada yazarın üslubuna yönelik yapılan değerlendirmeler, aşağıdaki anlatım ilkelerinden hangisiyle nitelendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Duruluk

Answer

Duruluk
Parçada nitelikli bir yazarın üslubundan söz edilirken metinden hiçbir kelimenin çıkarılamayacağı, lüzumsuz ağırlık yapan kelimelere yer verilmediği vurgulanmıştır. Anlatımda gereksiz sözcük bulunmaması durumu, 'duruluk' ilkesinin temel tanımıdır. Bu nedenle yazarın üslup özelliği duruluk ile nitelendirilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki anahtar ifadeleri belirlemek.
'Cümlelerinden tek bir kelimeyi bile çıkaramazsınız', 'hiçbir kelimenin lüzumsuz bir ağırlık yapmasına izin verilmez' gibi ifadeler tespit edilmiştir.
Yazarın üslubunun temel belirleyicisini anlamak için parçadaki anahtar nitelikler çözümlenmelidir.
2
Belirlenen özellikleri anlatım ilkeleri ile eşleştirmek.
Anlatımda gereksiz sözcük kullanılmaması, metinden kelime çıkarıldığında anlamın bozulması veya daralması 'duruluk' ilkesini tanımlar.
Tespit edilen yapısal özelliğin edebiyat teorisindeki tam karşılığını bulmak gerekir.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru ilkeyi belirlemek ve çeldiricileri elemek.
Gereksiz sözcük barındırmamayı ifade eden duruluk doğru cevap olarak belirlenirken; süssüzlüğü ifade eden yalınlık, anlam netliğini ifade eden açıklık, telaffuz kolaylığını ifade eden akıcılık ve az sözle çok şey anlatmayı ifade eden özlülük seçenekleri elenir.
Çeldirici seçeneklerin neden yanlış olduğunu belirleyerek doğru sonuca ulaşmak.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Question 9Question

Bir yazar, düşüncelerini aktarırken söz sanatlarına, mecazlı söyleyişlere ve süslü ifadelere başvurmaktan özenle kaçınır. Onun için en önemli şey, anlatımın hiçbir yapaylığa kaçmadan, en sade ve gösterişsiz biçimde okura ulaşmasıdır. Kelimeleri birer süs unsuru olarak görmek yerine, zihindeki düşünceyi en çıplak haliyle yansıtmak için seçer.

Bu parçada söz edilen yazarın üslubunda öne çıkan anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yalınlık

Answer

Anlatımın süslü ifadelerden, sanatlardan uzak ve sade olması anlamına gelen yalınlık ilkesidir.
Parçada yazarın söz sanatlarından, mecazlı söyleyişlerden ve süslü ifadelerden kaçındığı, düşüncelerini sade ve gösterişsiz bir şekilde aktardığı belirtilmektedir. Anlatımda süs, sanat ve özentiden uzak durma durumu Türkçede 'yalınlık' (sadelik) ilkesiyle açıklandığından, yalınlık kavramını içeren seçenek doğru yanıttır.

Step-by-Step Solution

1
Metinde yazarın anlatım tarzına dair verilen özellikleri tespit etme.
Yazarın 'söz sanatlarından, mecazlı söyleyişlerden, süslü ve yapay ifadelerden kaçındığı' ve 'sade, gösterişsiz' bir anlatımı seçtiği belirlendi.
Yazarın benimsediği üslup özelliğinin hangi anahtar kavramlara dayandığını bulmak.
2
Belirlenen üslup özelliklerinin Türkçe öğretimindeki anlatım ilkelerinden hangisine karşılık geldiğini çözümleme.
Süsten, sanattan ve gösterişten uzak olma niteliğinin 'yalınlık' (sadelik) ilkesiyle tanımlandığı saptandı.
Kavramsal bilgiyi metindeki verilerle ilişkilendirerek doğru terime ulaşmak.
3
Seçenekler arasından saptanan bu anlatım ilkesini içeren seçeneği belirleme.
Yalınlık niteliğini barındıran seçeneğin doğru cevap olduğu doğrulandı.
Soru kökündeki yönlendirmeye uygun olarak doğru yanıtı işaretlemek.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri (Yalınlık)
Question 10Question

Aşağıda sol sütunda yer alan açıklamaları, sağ sütunda verilen uygun anlatım ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yazarın metinlerinde hiçbir sözcük fazladan bulunmaz; eğer bir kelimeyi cümleden çıkarırsanız cümlenin anlamında bozulma ya da daralma meydana gelir.
Sanatçı, düşüncelerini aktarırken süslü ve sanatlı söyleyişlerden kaçınarak herkesin kolayca kavrayabileceği, sade bir anlatımı tercih etmiştir.
Eser, okurun zihninde hiçbir dilsel pürüzle veya telaffuz engeliyle karşılaşmadan su gibi akıp giden bir söyleyiş güzelliğine sahiptir.
Yazarın birkaç cümleye sığdırdığı düşüncelerin derinliğini açmaya kalktığımızda sayfalar dolusu açıklama yapmak zorunda kalırız.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Birinci ifade Duruluk, ikinci ifade Yalınlık, üçüncü ifade Akıcılık ve dördüncü ifade Özlülük ilkesiyle eşleşmektedir.
Verilen açıklamaların her biri, Türkçedeki temel anlatım ilkelerinin tanımlarını birebir karşılamaktadır. Gereksiz kelime barındırmama durumu duruluk, süssüzlük yalınlık, engelsiz akış akıcılık, yoğunluk ise özlülük kavramına karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci açıklamadaki anahtar ifadelerin incelenmesi.
Açıklamada yer alan 'hiçbir sözcük fazladan bulunmaz' ve 'kelime çıkarıldığında anlam bozulur veya daralır' ifadeleri tespit edilmiştir.
Anlatımda gereksiz sözcük bulunmaması kuralı bizi doğrudan duruluk ilkesine ulaştırır.
2
İkinci açıklamadaki üslup özelliklerinin değerlendirilmesi.
İfadedeki 'süslü ve sanatlı söyleyişlerden kaçınmak' ve 'herkesin anlayabileceği sade bir anlatım' kısımları belirlenmiştir.
Anlatımın süsten, sanattan ve özentiden uzak olması yalınlık (sadelik) ilkesinin tanımıdır.
3
Üçüncü açıklamadaki akış özelliklerinin çözümlenmesi.
Metinde geçen 'pürüzle karşılaşmadan su gibi akıp giden' ve 'telaffuz engeli olmaması' ifadeleri saptanmıştır.
Okumayı kolaylaştıran, ses akışının pürüzsüz olması durumu akıcılık ilkesini ifade eder.
4
Dördüncü açıklamadaki anlam derinliğinin sorgulanması.
'Birkaç cümleye sığan düşüncelerin sayfalar dolusu açıklanabilmesi' ve 'derinlik' özellikleri bulunmuştur.
Az sözcükle yoğun ve derin anlamlar ifade etme niteliği özlülük ilkesinin temel özelliğidir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Question 11Question

Bir yazarın yapıtlarında tek bir cümlenin bile gölgede kaldığını göremezsiniz; her kelime, üzerine düşen görevi kusursuzca yerine getirir ve hiçbir sözcük, bir diğerinin hakkını gasp etmez. Bu dilsel tasarruf, ilk bakışta kuru ve renksiz bir anlatım hissi uyandırsa da yazarın asıl dehası burada ortaya çıkar. O, süslü betimlemelerin ve şatafatlı imgelerin arkasına sığınmadan, en sıradan durumları bile derin bir anlam havuzuna dönüştürmeyi başarır. Onun cümleleri, okurun zihninde yankılanmaya devam eden ve her okunuşta yeni anlam katmanları üreten bir yapıya sahiptir.

Bu parçada sözü edilen yazarın üslubunda belirgin olan anlatım nitelikleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Duruluk - Yalınlık - Yoğunluk

Answer

Duruluk - Yalınlık - Yoğunluk
Parçada yazarın kelimeleri özenle seçip gereksiz hiçbir unsura yer vermemesi 'duruluk' ilkesini; süslü, gösterişli ve şatafatlı söyleyişlerden kaçınması 'yalınlık' ilkesini; cümlelerinin her okunuşta yeni anlam katmanları barındırması ise 'yoğunluk' ilkesini temsil eder. Bu ilkeler sırasıyla doğru seçenekte bir araya getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ilk üslup özelliğini çözümlemek
Gereksiz sözcüklere yer verilmediğini belirten 'her kelimenin görevini yapması' ve 'dilsel tasarruf' ifadeleri 'duruluk' ilkesini gösterir.
Yazarın kelime seçimindeki tasarrufunun hangi ilkeye karşılık geldiğini belirlemek gerekir.
2
Metindeki ikinci üslup özelliğini çözümlemek
Süslü betimlemeler ve şatafatlı imgelerden uzak durulduğunu belirten ifadeler, anlatımın sadeliğini gösteren 'yalınlık' ilkesine işaret eder.
Yazarın sanatsal süslemelere karşı tutumunun karşılığını bulmak gerekir.
3
Metindeki üçüncü üslup özelliğini çözümlemek
Cümlelerin her okunuşta yeni anlam katmanları üretmesi, metnin derinliğini ve 'yoğunluk' ilkesine sahip olduğunu gösterir.
Metindeki anlam zenginliğinin ve derinliğinin hangi nitelikle açıklandığını saptamak gerekir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri
Question 12Question

Bir yazarın üslubundan bahsederken şu ifadelere yer verilmiştir: "Onun yapıtlarında tek bir sözcüğü bile metinden çıkaramazsınız. Eğer bir kelimeyi cümleden atmaya yeltenirseniz cümlenin anlam dünyasında büyük bir boşluk oluşur; adeta bütün yapı iskambil kâğıtlarından yapılmış bir kule gibi sarsılır. Her sözcük, tam da bulunması gereken yerde, mimari bir özenle konumlandırılmıştır. Fazladan tek bir sıfata, gereksiz hiçbir ayrıntıya yer yoktur onun anlatımında."

Bu parçada söz edilen yazarın anlatımında öne çıkan nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Duruluk

Answer

Duruluk
Duruluk ilkesi, bir cümlede ya da metinde gereksiz sözcüklerin kullanılmamasını, her sözcüğün bir görevi olmasını ifade eder. Parçada yazarın eserlerinde tek bir sözcüğün dahi çıkarılamayacağı, fazladan sıfatlara veya gereksiz ayrıntılara yer verilmediği belirtilmiştir. Bu durum doğrudan duruluk niteliğiyle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki anahtar ifadeleri tespit etmek
Metinde 'tek bir sözcüğü bile metinden çıkaramamak', 'fazladan tek bir sıfata yer vermemek' ve 'gereksiz hiçbir ayrıntının bulunmaması' gibi ifadelerin yer aldığı belirlendi.
Anlatım ilkelerinin tanımlarını parçadaki ipuçlarıyla eşleştirebilmek için anahtar ifadeleri bulmak gerekir.
2
Tespit edilen ifadelerin hangi anlatım ilkesine karşılık geldiğini belirlemek
Gereksiz sözcük kullanımından kaçınma ve metinden kelime çıkarıldığında anlamın bozulması özellikleri 'duruluk' ilkesinin temel tanımıdır.
Türkçedeki anlatım ilkelerinin (yalınlık, duruluk, açıklık vb.) sınırlarını doğru ayırt etmek gerekir.
3
Çeldiricileri eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak
Süslü olmama (yalınlık), net anlam taşıma (açıklık), akıp gitme (akıcılık) ve derinlik (özlülük) kavramları elenerek doğrudan duruluk ilkesine ulaşılmıştır.
Diğer anlatım ilkelerinin metindeki kavramlarla örtüşmediğini doğrulamak gerekir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri - Duruluk
Estimated Time:1m 30s
Question 13Question

Sanatçı, kelimeleri birer süs eşyası gibi yan yana dizerek okurun gözünü boyamayı hiçbir zaman hedeflememiştir. Onun kurduğu cümlelerde, zihni yoran mecaz oyunlarına, parıltılı ama içi boş imgelere rastlayamazsınız. Anlatmak istediği gerçeği, söz sanatlarının göz alıcı tülüne sarmadan, en berrak ve gösterişsiz haliyle okura sunar.

Bu parçada söz edilen sanatçının eserlerindeki en belirgin anlatım niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yalınlık

Answer

Doğru cevap yalınlık niteliğidir.
Sanatçının süsten, mecazlardan ve gösterişten uzak, sade bir dil kullanması anlatımın 'yalınlık' ilkesiyle doğrudan ilgilidir. Parçada geçen 'söz sanatlarının göz alıcı tülüne sarmadan, en gösterişsiz haliyle sunmak' ifadesi bu durumu netleştirmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki anahtar kelimeleri ve ifadeleri belirleme.
'Süs eşyası', 'mecaz oyunları', 'içi boş imgeler', 'söz sanatlarının göz alıcı tülü', 'gösterişsiz hal' gibi ifadeler tespit edilmiştir.
Yazarın ��slubundaki temel tercihleri ve kaçındığı unsurları anlamak için bu ifadeler kritik öneme sahiptir.
2
Belirlenen anahtar kavramların hangi anlatım ilkesine karşılık geldiğini analiz etme.
Söz sanatlarından, mecazlardan, süsten ve imgelerden kaçınma, anlatımda yalınlığı (sadelik) ifade eder.
Anlatım ilkelerinin tanımları ile parçadaki ipuçları arasındaki kavramsal bağı kurmak gerekir.
3
Çeldirici seçenekleri eleyerek doğru seçeneği belirleme.
Duruluk, akıcılık, özlülük ve tutarlılık ilkelerinin parçada doğrudan vurgulanmadığı, yalınlık niteliğinin ise parçadaki tüm ipuçlarıyla tam olarak örtüştüğü görülür.
Diğer anlatım ilkelerinin tanımlarını hatırlayarak yanlış yorumlamaları engellemek.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 14Question

Bir sanatçının kelime kadrosunu gereksiz fazlalıklardan arındırıp metni bir kuyumcu titizliğiyle yontması, onun üslubundaki ilk aşamadır. Ancak asıl hüner; bu yalınlaşmış yapının içine, okurun ilk bakışta göremeyeceği fakat derinleştikçe kendini ele veren zengin bir anlam coğrafyası yerleştirebilmektir. Bu yapılmadığı takdirde metin, sadece pürüzsüz ama içi boş bir kabuktan ibaret kalır.

Bu parçada bir sanatçının üslubunda bulunması gerektiği belirtilen nitelikler, aşağıdakilerin hangisinde verilen anlatım ilkeleriyle sırasıyla ilişkilendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Duruluk - Yoğunluk

Answer

Duruluk - Yoğunluk
Doğru yanıt 'Duruluk - Yoğunluk' seçeneğidir. Çünkü parçada geçen 'gereksiz fazlalıklardan arındırmak' ifadesi tanım olarak duruluğu; 'ilk bakışta göremeyeceği fakat derinleştikçe kendini ele veren zengin anlam' ifadesi ise yoğunluğu (derinliği) temsil etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki ilk üslup özelliğini belirlemek üzere 'kelime kadrosunu gereksiz fazlalıklardan arındırmak' ifadesi incelenir.
Bu ifadenin, anlatımda gereksiz sözcük kullanmama kuralı olan 'duruluk' ilkesini doğrudan karşıladığı tespit edilir.
Metinde geçen 'yalınlaşmış' kelimesinin çeldirici etkisine kapılmadan, tanım düzeyinde gereksiz sözcüklerden arınmanın duruluk olduğunu ayırt etmek gerekir.
2
Parçadaki ikinci üslup özelliğini belirlemek üzere 'ilk bakışta göremeyeceği fakat derinleştikçe kendini ele veren zengin bir anlam coğrafyası' ifadesi incelenir.
Bu ifadenin, metnin derin anlam katmanlarına sahip olması ve okundukça yeni anlamlar sunması anlamına gelen 'yoğunluk' (derinlik) ilkesini karşıladığı belirlenir.
Az sözle çok şey anlatma genel niteliği olan 'özlülük' ile anlamın katmanlı ve derin olması demek olan 'yoğunluk' arasındaki farkı ortaya koymak gerekir.
3
Belirlenen bu iki ilke (duruluk ve yoğunluk) bir araya getirilerek doğru seçeneğe ulaşılır.
Yazarın üslubunda bulunması gereken niteliklerin sırasıyla 'Duruluk - Yoğunluk' olduğu sonucuna varılır.
Diğer anlatım ilkelerinin (yalınlık, açıklık, akıcılık, özlülük) metindeki ilgili bölümlerle doğrudan veya tam olarak örtüşmediği görülür.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri (Duruluk ve Yoğunluk)
Estimated Time:2m 0s
Question 15Question

Aşağıda verilen paragrafta anlatım ilkelerini karşılarında yer alan tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Duruluk
Yalınlık
Özlülük

Matches

Show answer & explanation

Answer

Duruluk ilkesi gereksiz sözcük bulunmaması tanımıyla, yalınlık ilkesi süssüz ve sade anlatım tanımıyla, özlülük ilkesi ise az sözle çok şey anlatma tanımıyla eşleşir.
Duruluk ilkesi, gereksiz sözcük bulunmaması tanımıyla eşleşir. Yalınlık ilkesi, süssüz ve sade anlatım tanımıyla eşleşir. Özlülük ilkesi ise az sözle çok ve derin anlam ifade etme tanımıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Duruluk ilkesinin tanımını belirleme
Duruluk, cümleden herhangi bir sözcük çıkarıldığında cümlenin anlamında daralma veya bozulma olmaması durumudur. Bu durum, gereksiz sözcük kullanımının olmamasıyla eşleşir.
Duruluk kavramının temel tanımına göre doğru eşleşmeyi bulmak için.
2
Yalınlık ilkesinin tanımını belirleme
Yalınlık (sadelik), süslü, sanatlı ve mecazlı söyleyişlerden kaçınmaktır. Bu durum, süssüz ve doğrudan anlatım tanımıyla eşleşir.
Yalınlık kavramının temel niteliğini tespit etmek için.
3
Özlülük ilkesinin tanımını belirleme
Özlülük, az kelimeyle çok ve derin anlamlar ifade edebilmedir. Bu durum, az sözle yoğun anlam sunma tanımıyla eşleşir.
Özlük kavramını tanımlamak ve son eşleşmeyi tamamlamak için.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Question 16Question

Edebiyat dünyasında kalıcı olmanın yolu, başkalarının açtığı güvenli yollardan yürümekten değil; bilinmeyen patikalara sapma cesaretini göstermekten geçer. Nitekim yazar da son romanında daha önce yüzlerce kez işlenmiş olan o tanıdık ve klasik konulardan birini ele alıyor. Ancak eseri okurken ne bir başkasının sesini duyuyorsunuz ne de edebiyat tarihine yön vermiş o bildik üslup kalıplarının gölgesini üzerinizde hissediyorsunuz. O, adeta kendi patikasını kendi açan, kimsenin ayak izine basmadan tek başına yürüyen bir seyyah gibi çıkıyor karşımıza. Kendi sesini ve rengini eserinin her satırına kararlı bir şekilde yansıtmayı başarıyor.

Bu parçada sözü edilen yazarın anlatımı, aşağıdaki anlatım ilkelerinden hangisiyle nitelendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Özgünlük

Answer

Özgünlük
Metindeki 'başkasının sesini duymamak', 'tanıdık üslup gölgesi hissetmemek' ve 'kimsenin ayak izine basmamak' ifadeleri, yazarın tamamen kendine has, taklitçilikten uzak bir anlatıma sahip olduğunu gösterir. Bu nitelikler edebiyatta benzersizlik anlamına gelen özgünlük ilkesini tanımlar.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar ifadeleri ve yazarın üslubunu belirten nitelikleri tespit etmek.
Metinde geçen 'ne bir başkasının sesini duyuyorsunuz ne de tanıdık bir üslubun gölgesini hissediyorsunuz', 'kendi patikasını kendi açan', 'kimsenin ayak izine basmadan yürüyen' gibi ifadeler belirlenmiştir.
Yazarın üslubuna yönelik belirleyici niteliği ortaya koymak için bu ifadelerin çözümlenmesi gerekir.
2
Tespit edilen niteliklerin hangi anlatım ilkesine karşılık geldiğini saptamak.
Başkalarını taklit etmeme, benzersiz olma ve kendine has bir söyleyiş geliştirme niteliklerinin 'özgünlük' kavramını karşıladığı belirlenmiştir.
Parçadaki temel anlatım özelliğini doğru terimle eşleştirmek amacıyla bu adım tamamlanır.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question

Gecenin lacivert hırkasını omuzlarına kuşanan bu kadim şehir, sessiz ve kimsesiz bir feryadın koynunda, uykunun derin dehlizlerine doğru adeta ağır ağır sürükleniyordu. Sokak lambalarının titrek ve solgun ışıkları, ıslak kaldırımlarda can çekişen karaltıların üzerine adeta hüzünlü bir sonbahar tülü gibi serilmişti. Zaman, hırçın rüzgârların kanatlarında usulca eriyen bir balmumu misali akıp giderken benliğim, bu kozmik yalnızlığın dipsiz kuyusunda yavaş yavaş kaybolduğunu hissediyordu.

Bu parça, anlatım ilkeleri bakımından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisiyle nitelendirilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Süslü, sanatlı ve mecazlı bir söyleyişe ağırlık verildiği için yalınlık ilkesine uyulmadığı

Answer

Süslü, sanatlı ve mecazlı bir söyleyişe ağırlık verildiği için yalınlık ilkesine uyulmadığı
Parçada 'gecenin lacivert hırkasını omuzlarına kuşanan şehir', 'uykunun derin dehlizleri', 'hüzünlü bir sonbahar tülü' ve 'balmumu misali eriyen zaman' gibi yoğun mecazlar, benzetmeler ve kişileştirmeler kullanılmıştır. Anlatımda süs, sanat ve mecazdan kaçınarak sade bir dille yazmak yalınlık ilkesinin gereğidir. Bu yoğun edebî sanatlar ve imgeler, metinde yalınlık ilkesine uyulmadığını göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Metnin üslup özelliklerini ve kullanılan dilin niteliğini inceleyin.
Metinde 'gecenin lacivert hırkası', 'uykunun dehlizleri', 'sonbahar tülü' ve 'zamanın balmumu gibi erimesi' gibi pek myriads mecaz, benzetme ve kişileştirme (sanatlı söyleyiş) tespit edilmiştir.
Yazınsal metinlerde sanatlı ve süslü söyleyişlerin varlığı, anlatım ilkelerinden hangisiyle ilgili olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Tespit edilen üslup özelliklerini anlatım ilkeleriyle karşılaştırın.
Mecazların ve süslü ifadelerin yoğun kullanımı, sadeliği ve süssüzlüğü ifade eden 'yalınlık' ilkesinin zıddıdır. Metinde gereksiz sözcük kullanımı (duruluk ihlali) veya telaffuz zorluğu (akıcılık ihlali) bulunmamaktadır.
Diğer anlatım ilkelerinin metinde ihlal edilip edilmediğini eleyerek doğru ilkeye ulaşmak gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerle metindeki tespiti eşleştirin.
Metindeki yoğun mecazlı ve sanatlı dilin 'yalınlık ilkesine uyulmadığı' tespitiyle örtüştüğü görülür.
Ulaşılan pedagojik sonucu seçeneklerde yer alan doğru nitelendirmeyle eşleştirerek sonuca ulaşmak.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri (Yalınlık)
Question 18Question

Aşağıdaki edebiyat eleştirisi yazılarından alınan parçaları, öne çıkardıkları anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sanatçı, yapıtını oluştururken kelimeleri süsleyip püslemekten, onları göz alıcı boyalarla boyamaktan özenle kaçınmış. Söz sanatlarının, imgelerin ve debdebeli ifadelerin gölgesine sığınmadan, düşüncelerini zihinde hiçbir dolambaçlı yola sapmadan doğrudan doğruya aktarmayı başarmış.
Eserdeki her bir sözcük, gövdeyi ayakta tutan hayati birer organ gibidir. Cümlelerden herhangi birini veya cümle içindeki tek bir ifadeyi dışarıda bıraktığınızda, metnin anlam dünyasında onarılmaz gedikler açıldığını görürsünüz. Anlatımda fazlalık olan hiçbir unsura yer verilmemiştir.
Romanın dilinde pürüz yaratan, okurun zihnini veya dilini tırmalayan tek bir kelimeye rastlayamazsınız. Cümleler, kendi doğal ritmi içinde, hiçbir engele çarpmadan bir nehir gibi çağlayarak akıyor; okuma eylemini kesintisiz ve zahmetsiz bir serüvene dönüştürüyor.
Onun öykülerini okurken birkaç satırlık bir anlatımın arkasında koca bir yaşam felsefesinin gizlendiğini fark edersiniz. Az sözle çok şey anlatma becerisinin zirvesi olan bu metinler, okundukça genişleyen, her okurun kendi deneyimiyle çoğalttığı birer anlam deryasıdır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk metin yalınlık, ikinci metin duruluk, üçüncü metin akıcılık ve dördüncü metin özlülük ilkesiyle eşleşmelidir.
Süsten ve sanattan arınmış bir anlatımı betimleyen birinci metin yalınlık ilkesiyle; metinde hiçbir gereksiz söze yer verilmemesini ve her sözcüğün vazgeçilmez olmasını betimleyen ikinci metin duruluk ilkesiyle; zihni ve dili tırmalamayan, su gibi akan pürüzsüz anlatımı betimleyen üçüncü metin akıcılık ilkesiyle; az sözle derin ve geniş anlam dünyaları kurmayı betimleyen dördüncü metin ise özlülük ilkesiyle doğru şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci parçadaki üslup özelliklerinin tespit edilmesi
Parçada 'kelimeleri süsleyip püslemekten kaçınmak' ve 'imgelerin gölgesine sığınmamak' ifadeleri öne çıkmaktadır. Bu durum sadeliğe, dolayısıyla yalınlık ilkesine karşılık gelir.
Yalınlık, anlatımın süslü ve sanatlı söyleyişlerden uzak olması durumudur.
2
İkinci parçadaki üslup özelliklerinin tespit edilmesi
Parçada 'hiçbir ifadeyi dışarıda bırakamamak', 'fazlalık olan hiçbir unsura yer verilmemesi' vurgulanmıştır.
Duruluk, anlatımda gereksiz sözcüklere yer verilmemesidir.
3
Üçüncü parçadaki üslup özelliklerinin tespit edilmesi
Parçada 'pürüz yaratan kelimelerin olmaması', 'dilini tırmalamaması' ve 'kesintisiz' akması özellikleri belirtilmektedir.
Akıcılık, metnin okunuşunu zorlaştıran pürüzlerin bulunmaması ve kolayca okunabilmesidir.
4
Dördüncü parçadaki üslup özelliklerinin tespit edilmesi
Parçada 'birkaç satırlık anlatımın arkasında yaşam felsefesi gizlenmesi' ve 'az sözle çok şey anlatma' özellikleri vurgulanmaktadır.
Özlülük (yoğunluk), az sözle zengin ve kapsamlı anlamlar ortaya koyabilmektir.

Key Concept

Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri
Estimated Time:2m 0s
Question 19Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış metin parçalarını, sağ sütunda verilen ve bu parçalarda ihlal edilen (aykırı davranılan) anlat��m ilkeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Genç şairin ilk kitabındaki şiirler; yoğun imajları, ağır tamlamaları ve söz sanatlarıyla örülü dili yüzünden okuyucuyu adeta yoran bir labirente benziyor.
Öğretmenimiz, dünkü derste tahtaya yazdığı konuyu herkesin kendi kişisel birikimine göre farklı yorumlayabileceği şekilde, kapalı bir dille anlattı.
Yazar, son makalesinde henüz yayınlanmamış olan basılmamış şiirlerinden örnekler sunarak okuyucularına gelecekteki projeleri hakkında ipuçları veriyor.
Romanın bazı bölümlerinde yer alan söylenmesi güç, telaffuzu zor yabancı kelimeler ve kulağı tırmalayan ses tekrarları okuma ritmini kesintiye uğrat��yor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci metin yalınlık, ikinci metin açıklık, üçüncü metin duruluk, dördüncü metin ise akıcılık ilkesinin ihlaliyle eşleşmektedir.
Sol sütundaki metinler analiz edildiğinde süslü anlatım yalınlığı, kapalı anlatım açıklığı, gereksiz sözcük kullanımı duruluğu ve telaffuz güçlüğü akıcılığı ihlal etmektedir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci metnin incelenmesi
Metinde geçen 'yoğun imajlar, ağır tamlamalar ve söz sanatları' ifadeleri, dilin süslü ve sanatlı olduğunu gösterir. Bu durum yalınlık (sadelik) ilkesinin ihlalidir.
Yalınlık, anlatımın süsten ve sanattan uzak olmasıdır.
2
İkinci metnin incelenmesi
Metinde geçen 'herkesin farklı yorumlayabileceği şekilde, kapalı bir dille' ifadesi, metnin tek bir net anlama sahip olmadığını gösterir. Bu durum açıklık ilkesinin ihlalidir.
Açıklık, metinden tek ve net bir anlam çıkarılabilmesidir.
3
Üçüncü metnin incelenmesi
Metinde geçen 'yayınlanmamış olan basılmamış şiirler' ifadesinde aynı anlama gelen sözcükler bir arada kullanılmıştır. Bu durum duruluk ilkesinin ihlalidir.
Duruluk, cümlede gereksiz sözcük bulunmamasıdır.
4
Dördüncü metnin incelenmesi
Metinde geçen 'söylenmesi güç, telaffuzu zor yabancı kelimeler ve kulağı tırmalayan ses tekrarları' ifadeleri, okuma hızını yavaşlatır. Bu durum akıcılık ilkesinin ihlalidir.
Akıcılık, metnin takılmadan, kolayca okunabilmesidir.

Key Concept

Anlatım İlkeleri ve İhlal Durumları
Question 20Question

Aşağıda sol sütunda tanımları verilen anlatım ilkelerini, sağ sütundaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir cümlede veya paragrafta anlamı daraltmadan çıkarılabilecek hiçbir gereksiz sözcüğün bulunmaması durumudur.
Yazının süslü, sanatlı ve özentili söyleyişlerden uzak; herkes tarafından kolayca anlaşılabilen sade bir dille yazılmasıdır.
Metnin dil ve telaffuz pürüzlerinden arındırılmış olması sayesinde okurun okuma esnasında hiçbir kelimeye takılmadan akıp gitmesidir.
Az sözle çok şey anlatma, yoğun ve derin bir anlam d��nyasını az sayıda kelimeyle ifade edebilme niteliğidir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: 1. tanım Duruluk ile, 2. tanım Yalınlık ile, 3. tanım Akıcılık ile, 4. tanım Özlülük ile eşleşir.
Sol sütundaki her tanım, sağ sütundaki kavramın temel özelliğini eksiksiz bir şekilde yansıtmaktadır: gereksiz sözcük bulunmaması durulukla; süssüzlük ve sadelik yalınlıkla; takılmadan okunabilme akıcılıkla; az sözle çok şey anlatma ise özlülükle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci tanımdaki 'gereksiz sözcük bulunmaması' ifadesi analiz edilir.
Bu tanım 'duruluk' ilkesine aittir.
Duruluk, metinde gereksiz sözcüklerin bulunmamasını temel alır.
2
İkinci tanımdaki 'süslü, sanatlı ve özentili söyleyişlerden uzak olma' ifadesi incelenir.
Bu tanım 'yalınlık' kavramıyla eşleşir.
Yalınlık, anlatımın süsten ve sanatlı dilden uzak olması demektir.
3
Üçüncü tanımdaki 'okurun kelimelere takılmadan akıp gitmesi' ifadesi değerlendirilir.
Bu tanım 'akıcılık' ilkesini belirtmektedir.
Akıcılık, okuma sırasında pürüzsüz bir dil akışını hedefler.
4
Dördüncü tanımdaki 'az sözle çok şey anlatma' ifadesi ele alınır.
Bu tanım 'özlülük' kavramını açıklamaktadır.
Özlülük, az kelimeyle zengin ve derin anlamlar sunabilmektir.

Key Concept

Paragrafta anlatım ilkelerinden duruluk, yalınlık, akıcılık ve özlülük kavramlarının tanımları.
Estimated Time:1m 30s
Page 1 / 3Next