Examkin

Bağlaçlar

12 questions

All types12Multiple choice6Matching3Fill in the blank3
Question 1Question →

Bağlaç olan 'ki', kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve cümlede genellikle iki yargıyı birbirine bağlama görevi üstlenir. Ek olan '-ki' ise sözcüğe bitişik yazılır; eklendiği sözcüğün türüne göre ilgi zamiri ya da sıfat yapan yapım eki olarak işlev görür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlaç görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: O kadar derin bir sessizlik vardı ki rüzgârın yapraklar arasında çıkardığı hafif fısıltıyı bile duyabiliyorduk.

Answer

O kadar derin bir sessizlik vardı ki rüzgârın yapraklar arasında çıkardığı hafif fısıltıyı bile duyabiliyorduk.
Sessizlikten bahseden cümlede geçen 'ki' kelimesi, iki farklı yargıyı ('sessizlik vardı' ve 'fısıltıyı duyabiliyorduk') bağlama görevi üstlendiği ve ayrı yazıldığı için bağlaçtır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan 'ki' ifadelerinin yazım şekli ve sözcükten ayrı olup olmadığı incelenir.
Sessizlik durumunun anlatıldığı cümledeki 'ki' ifadesinin kendinden önceki kelimeden ayrı yazıldığı; diğer seçeneklerdeki ifadelerin ise kelimelere bitişik yazıldığı belirlenir.
Türkçede bağlaç olan 'ki' kelimeden ayrı yazılırken, ilgi zamiri ve sıfat yapan '-ki' ekleri bitişik yazılır.
2
Ayrı yazılan 'ki'nin cümledeki işlevi kontrol edilir.
'Sessizlik vardı' yargısı ile 'fısıltıyı duyabiliyorduk' yargısının 'ki' aracılığıyla bağlandığı doğrulanır.
Yargıları birbirine bağlayan ve ayrı yazılan bu sözcük bir bağlaçtır.

Key Concept

Bağlaç olan 'ki' ile ek olan '-ki'nin işlevsel farkları ve ayırt edilmesi.
Estimated Time:1m 0s
Question 2Question →

Aşağıdaki cümlelerde geçen bağlaçları, cümlelere kazandırdıkları anlamlarla veya üstlendikleri işlevlerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tiyatronun ilk perdesini çok beğendim ama ikinci perdesi beni pek sarmadı.
Seninle kütüphaneye gelirim ama orada sessizce ders çalışacaksın.
Bugün okula gidemedim çünkü kendimi hiç iyi hissetmiyordum.
Soruları çok kısa sürede çözdü hatta arkadaşlarına da yardım etti.

Matches

Show answer & explanation

Answer

İlk cümle karşıtlık ilişkisiyle, ikinci cümle koşul anlamıyla, üçüncü cümle gerekçe açıklamasıyla, dördüncü cümle ise pekiştirme anlamıyla e��leşmektedir.
Tiyatronun ilk perdesinin beğenilmesi ve ikincisinin sarmaması durumları arasında karşıtlık (zıtlık) ilişkisi vardır, bu yüzden birinci cümle karşıtlık bildiren seçenekle eşleşir. Kütüphaneye gelme eylemi sessiz durma şartına bağlandığı için ikinci cümle koşul anlamıyla eşleşer. Okula gidememenin nedeni açıklandığı için üçüncü cümle gerekçe açıklamasıyla eşleşir. Soruları çözmenin yanında bir de üstelik yardım edildiği belirtilerek anlam derecelendirildiği için dördüncü cümle pekiştirme anlamıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki bağlaçları tespit etmek
Cümlelerde sırasıyla 'ama', 'ama', 'çünkü' ve 'hatta' sözcüklerinin bağlaç görevinde kullanıldığı saptanmıştır.
Bağlaçların cümledeki işlevlerini yorumlamadan önce doğru sözcükleri saptamak gerekir.
2
Cümlelerin anlam ilişkilerini analiz etmek
Tiyatronun ilk perdesinin beğenilip ikincisinin sarmaması zıtlık; kütüphaneye gelmenin sessiz olmaya bağlı olması koşul; okula gidememenin nedeni hasta hissetmek gerekçe; soruları çözüp üstüne arkadaşlarına yardım etmek ise pekiştirme bildirmektedir.
Her bir bağlacın cümleye kattığı anlam bağlamdan hareketle belirlenir.
3
Eşleştirmeyi tamamlamak
Birinci cümle karşıtlıkla, ikinci cümle koşulla, üçüncü cümle gerekçeyle, dördüncü cümle ise pekiştirmeyle doğru şekilde eşleştirilmiştir.
Saptanan anlam işlevleri ile sağ taraftaki tanımlar eşleştirilerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

Bağlaçların cümleler ve kavramlar arasında kurduğu anlam ilişkileri
Question 3Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ile' (-la, -le) sözcüğü bağlaç görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Edebiyat ile felsefe, insan düşüncesinin iki farklı ve derin yüzüdür.

Answer

Edebiyat ile felsefe, insan düşüncesinin iki farklı ve derin yüzüdür.
Cümlede 'ile' sözcüğü yerine 've' bağlacı getirilebildiğinde bu sözcük bağlaç görevini üstlenir. 'Edebiyat ile felsefe, insan düşüncesinin...' cümlesinde 'ile' yerine 've' getirildiğinde anlamlı bir bütünlük oluştuğu için ('Edebiyat ve felsefe') bu sözcük bağlaçtır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'ile' (veya '-la / -le' şeklinde ekleşmiş olan) sözcüklerini tespit edin.
Seçeneklerde sırasıyla 'kaynak ile', 'özlemle', 'ile (Edebiyat ile felsefe)', 'helikopterle' ve 'başlamasıyla' ifadeleri belirlenir.
Görevini inceleyeceğimiz sözcükleri belirlemek için ilk adım budur.
2
Belirlenen 'ile' sözcüklerinin yerine sırasıyla 've' bağlacını getirmeyi deneyin.
'Edebiyat ile felsefe' ifadesindeki 'ile' yerine 've' getirildiğinde anlam bozulmaz ('Edebiyat ve felsefe'); diğer cümlelerde ise anlam bozulur (örneğin 'özlem ve kucakladı', 'helikopter ve sağlanabiliyor' vb. uygun olmaz).
'İle' sözcüğünün edat mı bağlaç mı olduğunu anlamanın en pratik yöntemi 've' sözcüğüyle yer değiştirmektir.
3
Yerine 've' getirilebilen seçeneği doğru cevap olarak belirleyin.
'Edebiyat ile felsefe, insan düşüncesinin iki farklı ve derin yüzüdür.' cümlesinde 'ile' bağlaç görevindedir.
'Ve' bağlacıyla aynı işleve sahip olduğu için sözcüğün bağlaç olduğu kesinleşir.

Key Concept

İle sözcüğünün edat ve bağlaç ayrımı
Estimated Time:1m 0s
Question 4Question →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların üstlendikleri işlevleri ve kurdukları anlam ilişkilerini, karşılarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıd��ğına inanırdı.
Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.
Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.
Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle gerekçe ilgisi kuran bağlaçla; ikinci cümle koşul ilişkisi kuran bağlaçla; üçüncü cümle özne görevindeki söz gruplarını bağlayan bağlaçla; dördüncü cümle ise zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlayan bağlaçla eşleşmektedir.
Cümlelerdeki bağlaçların işlevleri sırasıyla gerekçe bildirme, koşul kurma, özne görevindeki söz gruplarını bağlama ve zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağlamadır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Sanatçı, yazdıklarını hiçbir zaman dönüp okumazdı zira her yeni kelimenin geçmişin yükünü taşıdığına inanırdı.' cümlesinde yer alan 'zira' bağlacının iki cümleyi neden-sonuç (gerekçe) ilişkisiyle bağladığı görülür.
Cümlenin anlam akışından 'okumama' eyleminin nedeninin 'inanma' eylemi olduğu anlaşılmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Dilediğin araştırmayı kütüphanede yürütebilirsin ama bulgularını haftaya rapor etmek şartıyla.' cümlesinde yer alan 'ama' bağlacının iki yargı arasında koşul ilişkisi kurduğu tespit edilir.
Araştırma yapabilmenin ön koşulu olarak raporlama şartı öne sürülmüştür.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da bu dil şuurunu taşımaktadır.' cümlesinde kullanılan 'de... de...' bağlacının özne görevindeki isim tamlaması ve sıfat-fiil gruplarını bağladığı belirlenir.
Cümlenin öznesi 'Modern Türk şiirinin öncüleri de onların izinden giden genç kuşaklar da' öbeğidir ve bağlaç bu iki öbeği birbirine bağlamıştır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı tespit etmek ve işlevini belirlemek.
'Roman karakteri, çevre tasvirleriyle hem derinlemesine analiz edilerek hem de iç konuşmalarla somutlaştırılarak sunulmuş.' cümlesindeki 'hem... hem de...' bağlacının zarf tümleci görevindeki fiilimsi gruplarını bağladığı tespit edilir.
'analiz edilerek' ve 'somutlaştırılarak' zarf-fiilleri cümlede zarf tümleci görevindedir ve bağlaç bu iki yapıyı birbirine bağlamaktadır.

Key Concept

Bağlaçların Cümledeki İşlevleri ve Anlam İlişkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 5Question →

(I) Her yazar, eserini oluştururken kendi döneminin dil olanaklarından yola çıkar. (II) Sanatçı, toplumsal sorunları doğrudan ele almak yerine onları dolaylı yollardan sezdirmeyi tercih eder. (III) Edebiyat yapıtları, insanı sadece kendi gerçeğiyle yüzleştirmekle kalmaz; ona yepyeni ufuklar da açar. (IV) Nitelikli bir okur, metnin satır aralarında gizlenen anlam katmanlarını büyük bir sabırla çözmeye çalışır. (V) Çünkü gerçek bir sanat eseri, her okumada okura farklı duygular fısıldayan büyülü bir dünyadır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde hem edat hem de bağlaç kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: III. cümlede

Answer

Üçüncü cümlede hem edat (ilgeç) hem de bağlaç yer almaktadır.
Üçüncü cümlede yer alan 'sadece' sözcüğü ve 'gerçeğiyle' ile 'yüzleştirmekle' kelimelerinde ekleşmiş olarak karşımıza çıkan '-la/-le' (ile) edat görevindedir. Aynı cümlede bulunan 'da' sözcüğü ise bağlaçtır. Bu durumda hem edat hem de bağlaç bir arada kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki her cümleyi edat ve bağlaç ayrımına göre tek tek analiz etme.
Cümlelerdeki tüm sözcüklerin türleri belirlenir.
Sözcük türlerini doğru belirlemek, edat ve bağlaçların işlevlerini saptamak için gereklidir.
2
Üçüncü cümleyi detaylıca inceleyerek edat ve bağlaçları saptama.
'sadece' sözcüğü edat (sınırlama anlamı taşır), 'gerçeğiyle' ve 'yüzleştirmekle' kelimelerindeki 'ile' ise yerine 've' getirilemediği için edat olarak belirlenir. 'da' ise dahi/bile anlamı katan bir bağlaçtır.
Bu cümlede her iki sözcük türünün de bulunduğunu kesinleştirmek için.
3
Diğer cümleleri kontrol edip elenmesini sağlama.
Birinci cümlede edat ve bağlaç yoktur; ikinci cümlede sadece edat ('yerine') vardır; dördüncü cümlede sadece edat ('sabırla') vardır; beşinci cümlede ise sadece bağlaç ('Çünkü') vardır.
Çözümün doğruluğundan emin olmak ve alternatifleri elemek için.

Key Concept

Edat ve bağlaçların ayırt edilmesi ve cümledeki işlevleri
Estimated Time:2m 0s
Question 6Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri dil bilgisi kurallarına ve anlam akışına uygun bağlaçlarla tamamlayınız.

Fill in the blanks below

Sanatçı, ne toplumu yönlendirmek onu eğitmek gibi bir amaç güder; o, sanatın sadece kendisi için var olduğuna ve toplumsal fayda taşımaması gerektiğine inanır. Eserlerinde toplumsal konulara değinecek olsa bunu doğrudan değil, sanatın dolaylı ve estetik diliyle yapar.
Show answer & explanation

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla 'ne' (veya 'ne de'), 'çünkü' (veya 'zira') ve 'da' (veya 'dahi' / 'bile') bağlaçları getirilmelidir.
Parçadaki boşluklar sırasıyla 'ne/ne de' (tekrarlı bağlaç yapısı), 'çünkü/zira' (gerekçe bildiren bağlaç) ve 'da/dahi/bile' (pekiştirme/koşul bağlacı) ile tamamlandığında dil bilgisel ve anlamsal bütünlük sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'ne toplumu yönlendirmek...' ifadesini ve cümlenin yükleminin olumlu ('güder') olmasına rağmen anlamın olumsuz olmasını incelemek.
Bu yapı, Türkçede olumlu yüklemle olumsuz anlam kuran 'ne... ne...' tekrarlı bağlacını gerektirir. Bu yüzden ilk boşluğa 'ne' veya 'ne de' gelmelidir.
Cümlede ilk 'ne' unsuru verildiğinden, bağlacın ikinci ögesini tamamlamak amacıyla.
2
İkinci cümlede yer alan noktalı virgülden sonra gelen yargının, ilk cümledeki yargının gerekçesi (nedeni) olup olmadığını değerlendirmek.
Yazarın toplumu yönlendirme veya eğitme amacı gütmemesinin nedeni, sanatın kendisi için var olduğuna inanmasıdır. Dolayısıyla buraya gerekçe bildiren 'çünkü' veya 'zira' bağlaçları getirilmelidir.
İki yargı arasındaki neden-sonuç (gerekçe) ilişkisini doğru bağlaçla kurmak amacıyla.
3
Üçüncü cümledeki şart kipiyle çekimlenmiş 'olsa' eyleminden sonra gelen boşluğu anlam ve uyum yönünden incelemek.
Şart kipinden sonra gelerek cümleye karşıtlık/pekiştirme anlamı katan ve büyük ünlü uyumuna uyarak 'da' şeklini alan bağlaç (veya 'dahi'/'bile') getirilmelidir.
Koşul bildiren eylemle sonraki yargı arasındaki ilişkiyi pekiştirmek ve dil bilgisi kurallarına uygunluğu sağlamak amacıyla.

Key Concept

Bağlaçların Cümledeki Görevleri ve Anlam İlişkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan bağlaçların cümlelere kazandırdığı anlam ilişkilerini, karşılarında verilen işlevlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Göz alabildiğine uzanan bu bozkırda ağaç yok denecek kadar azdır ne var ki toprak son derece verimlidir.
Bunu yapmana izin veririm ama akşam saat sekizden önce mutlaka evde olacaksın.
Usta yazar, yeni romanında sıradan insanları anlatmış da eserinin daha çok okunmasını sağlamış.
Önümüzdeki hafta sonu ya müzeleri gezerek vakit geçireceğiz ya da sahilde uzun bir yürüyü��e çıkacağız.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle karşıtlık anlamı katma işleviyle, ikinci cümle koşul ilişkisi kurma işleviyle, üçüncü cümle neden-sonuç ilişkisi kurma işleviyle, dördüncü cümle ise seçenek bildirme işleviyle eşleşmelidir.
Her bağlaç, cümleye kattığı anlamsal ilişkiye göre doğru işlevle eşleştirilmiştir. Cümlelerin bağlamından hareketle bağlaçların karşıtlık, koşul, neden-sonuç ve seçenek anlamları kurduğu görülür.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ne var ki' bağlacının cümleye karşıtlık anlamı kattığı belirlenmiştir.
İlk cümledeki olumsuz durum ile ikinci cümledeki olumlu durum karşıtlık oluşturmaktadır.
2
İkinci cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ama' bağlacının cümleye koşul anlamı kattığı belirlenmiştir.
İznin verilmesi, akşam sekizden önce evde olma koşuluna bağlanmıştır.
3
Üçüncü cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'da' bağlacının cümleye neden-sonuç anlamı kattığı belirlenmiştir.
Eserin çok okunmasının gerekçesi, yazarın sıradan insanları anlatmış olmasıdır.
4
Dördüncü cümledeki bağlacı ve anlamını analiz etmek
'ya... ya da' bağlacının cümleye seçenek anlamı kattığı belirlenmiştir.
Müze gezmek ile sahilde yürümek arasında bir tercih durumu sunulmaktadır.

Key Concept

Bağlaçların Cümledeki Anlam ve Görevleri
Estimated Time:2m 0s
Question 8Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri anlam akışına uygun bağlaçlarla doldurunuz.

Fill in the blanks below

Sanatçı, eserinde toplumsal gerçekleri göz ardı edemez; o, içinde yaşadığı toplumun bir parçasıdır. Gözlemlerini aktarırken tarafsız davranmaya çalışsa kendi duygu ve düşüncelerini eserine yansıtmaktan tamamen kaçınamaz.
Show answer & explanation

Answer

Parçadaki ilk boşluğa neden-sonuç ilişkisi kuran 'çünkü' veya 'zira' bağlaçlarından biri, ikinci boşluğa ise karşıtlık/ödünleme ilişkisi kuran 'da', 'bile' veya 'dahi' ba��laçlarından biri getirilmelidir.
Parçadaki ilk boşluğa, kendisinden sonraki cümlenin bir gerekçe bildirmesi nedeniyle neden-sonuç anlamı kuran 'çünkü' veya 'zira' bağlaçları getirilmelidir. İkinci boşluğa ise şart kipiyle çekimlenmiş eylemden sonra gelerek cümleye ödünleme (zıtlık) anlamı katan 'da', 'bile' veya 'dahi' bağlaçları getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğun öncesindeki ve sonrasındaki cümleler arasındaki anlam ilişkisini saptamak.
İlk cümlede sanatçının toplumsal gerçekleri göz ardı edemeyeceği yargısı verilmiş, hemen ardından gelen cümlede ise bu durumun gerekçesi ('içinde yaşadığı toplumun bir par��ası olması') sunulmuştur. Bu durum iki cümle arasında neden-sonuç ilişkisi olduğunu gösterir.
Cümleler arasındaki anlamsal köprüyü doğru kurmak, uygun bağlacı bulmak için gereklidir.
2
İlk boşluğa getirilebilecek neden-sonuç bağlaçlarını belirlemek.
Türkçede neden-sonuç (gerekçe) bildiren 'çünkü' veya 'zira' bağlaçları bu boşluğu anlamca tamamlar.
Bu bağlaçlar kendilerinden sonra gelen yargıyı bir önceki yargının nedeni veya gerekçesi yapar.
3
İkinci boşluğun yer aldığı cümledeki dil bilgisi yapısını ve anlam ilişkisini incelemek.
Cümledeki 'çalışsa' eylemi şart kipi (-sa/-se) almıştır. Eylemin gerçekleşmesine rağmen sonucun değişmediği ('kendi duygu ve düşüncelerini yansıtmaktan kaçınamaz') belirtilerek karşıtlık/ödünleme anlamı kurulmuştur.
Şart kipiyle kurulan ve cümleye zıtlık/ödünleme anlamı katan bağlaç yapısını tespit etmek gerekir.
4
İkinci boşluğa gelebilecek uygun bağlaçları belirlemek.
Şart çekimli eyleme eklenerek karşıtlık/ödünleme anlamı pekiştiren 'da' (büyük ünlü uyumuna göre), 'bile' veya 'dahi' bağlaçları bu boşluğa getirilebilir.
Bu bağlaçlar, eyleme 'olsa bile' anlamı katarak zıtlık/ödünleme ilişkisi kurar.

Key Concept

Bağlaçların cümleler arasında kurduğu anlam ilişkileri (neden-sonuç, karşıtlık/ödünleme) ve kelimelerle olan uyumu.
Question 9Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç, nesneleri birbirine bağlama görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bütün ömrünü adadığı o eski kütüphanede tozlu kitapları ve sararmış belgeleri büyük bir titizlikle tasnif ediyordu.

Answer

Bütün ömrünü adadığı o eski kütüphanede tozlu kitapları ve sararmış belgeleri büyük bir titizlikle tasnif ediyordu.
Bütün ömrünü adadığı o eski kütüphanede tozlu kitapları ve sararmış belgeleri büyük bir titizlikle tasnif ediyordu ifadesinin yer aldığı cümlede 'tasnif ediyordu' yüklemine sorulan 'neyi?' sorusu 'tozlu kitapları ve sararmış belgeleri' cevabını vermektedir. Bu söz öbekleri cümlenin belirtili nesneleridir ve aralarındaki 've' bağlacı bu iki nesneyi birbirine bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki bağlaçları bulma
Seçeneklerde sırasıyla 've', 've', 'veya', 'ama', 've' bağlaçları tespit edilir.
Bağlacın bağladığı ögeleri veya cümleleri inceleyebilmek için öncelikle bağlaçların yerini belirlemek gerekir.
2
Bağlaçların bağladığı sözcük veya söz öbeklerinin cümlenin hangi ögesi olduğunu belirleme
İlk cümlede 'tasnif ediyordu' yüklemine sorulan 'neyi?' sorusuyla 'tozlu kitapları' ve 'sararmış belgeleri' öbeklerinin belirtili nesne olduğu bulunur. İkinci cümlede bağlanan ögeler özne, üçüncü cümlede dolaylı tümleç, dördüncü cümlede bağımsız cümleler, beşinci cümlede ise isim tamlamasının tamlayanlarıdır.
Bağlacın üstlendiği görevi (hangi ögeleri bağladığını) saptamak için cümlenin ögeleri analiz edilmelidir.
3
Doğru seçeneği belirleme
Belirtili nesneleri bağlama görevinde kullanılan bağlacın bulunduğu cümle doğru cevap olarak seçilir.
Soru kökünde bağlacın nesneleri bağlama görevi sorulmuştur.

Key Concept

Bağlaçların cümledeki görevleri ve bağladıkları ögeler
Question 10Question →

I. Sanatçı, geleneksel ögeleri eserlerinde başarıyla kullanmış ancak çağdaş çizgiden de ödün vermemiştir.
II. Sergi salonundaki tablolara yalnız iki dakika bakıp salondan hızla ayrıldı.
III. Bu zorlu projeyi zamanında yetiştirebilirdi ancak kendisine gerekli teknik destek sağlanmadı.
IV. Şair, çocukluk anılarını anlattığı bu şiir kitabında yalnız kendi iç dünyasını yansıtmış.
V. Yeni romanı hakkında pek çok eleştiri yapıldı ancak o, bu eleştirilerin hiçbirine kulak asmadı.

Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangilerinde "ancak" veya "yalnız" sözcükleri bağlaç görevinde kullanılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: II ve IV

Answer

İkinci ve dördüncü cümlelerde geçen "yalnız" sözcükleri "sadece" anlamında kullanıldığından edattır.
Doğru cevap olan seçenekteki ikinci ve dördüncü cümlelerde geçen "yalnız" sözcükleri "sadece" anlamına gelecek şekilde kullanılmıştır. Türkçede "yalnız" sözcüğü "sadece" anlamı kattığında edat (ilgeç) görevi kazanır. Bu nedenle bu cümlelerdeki sözcükler bağlaç değildir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan "ancak" ve "yalnız" sözcüklerinin yerine "fakat" ve "sadece" kelimelerini koyarak anlam testini gerçekleştirin.
Birinci, üçüncü ve beşinci cümlelerdeki "ancak" kelimelerinin yerine "fakat" getirilebilirken; ikinci ve dörd��ncü cümlelerdeki "yalnız" kelimelerinin yerine "sadece" getirilebilmektedir.
Türkçede "yalnız" ve "ancak" sözcükleri "fakat" anlamında kullanıldığında bağlaç, "sadece" anlamında kullanıldığında ise edat (ilgeç) olur.
2
Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini kesinleştirin.
Birinci, üçüncü ve beşinci cümlelerdeki "ancak" sözcükleri bağlaç; ikinci ve dördüncü cümlelerdeki "yalnız" sözcükleri ise edattır.
Anlamsal işlevler, sözcük türünün doğru belirlenmesindeki temel ölçüttür.
3
Soru kökünün talebine göre bağlaç olmayan cümleleri tespit edin.
İkinci ve dördüncü cümlelerin yer aldığı seçenek doğru cevaptır.
Soru kökünde bağlaç görevinde kullanılmayan (yani edat olan) cümleler aranmaktadır.

Key Concept

Bağlaçlar ile Edatların Ayırt Edilmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 11Question →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri dil bilgisi kurallarına ve anlam akışına uygun bağlaçlarla tamamlayınız.

Fill in the blanks below

Şiir yazmak, sözcüklerin ses uyumuna dikkat etmeyi gerektirir; sadece ses uyumuyla yetinmek şiiri kuru bir gürültüye dönüştürür. Gerçek bir şair, kelimeleri seçerken hem onların tınısına taşıdıkları anlamsal derinliğe odaklanır.
Show answer & explanation

Answer

Birinci boşluğa karşıtlık ilişkisi kuran 'ancak, fakat, ama, lakin, yalnız' bağlaçlarından biri; ikinci boşluğa ise 'hem... hem...' tekrarlı bağlaç yapısını tamamlayan 'hem' veya 'hem de' bağlacı getirilmelidir.
Parçadaki birinci boşluk, birbirine karşıt durumları bağlayan bir karşıtlık bağlacını (ancak, fakat, ama, lakin, yalnız) gerektirirken; ikinci boşluk ise 'hem... hem...' tekrarlı bağlaç yapısını kuran 'hem' veya 'hem de' sözcüğünü gerektirmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi ve cümleler arasındaki anlam ilişkisini analiz etme
İlk cümlede şiir yazmanın ses uyumuna dikkat gerektirdiği belirtilmiş, devamında ise sadece bununla yetinmenin olumsuz sonucu verilerek bir karşıtlık ilişkisi kurulmuştur.
Karşıtlık (düşüncenin yönünü değiştirme) ilişkisini kurmak için bu iki cümleyi birbirine ba��layacak bir karşıtlık bağlacına ihtiyaç vardır.
2
Birinci boşluk için uygun bağlaçları belirleme
Karşıtlık bildiren 'ancak', 'fakat', 'ama', 'lakin' veya 'yalnız' bağlaçları bu boşluğa getirilebilir.
Bu bağlaçlar cümleye 'düşüncenin yönünü değiştirme' anlamı katarak anlam akışını sağlar.
3
İkinci cümledeki yapısal özellikleri inceleme ve ikinci boşluğu tamamlama
İkinci cümlede 'hem onların tınısına...' ifadesiyle başlayan bir sıralı (tekrarlı) bağlaç yapısı kurulmuştur. Bu yapının tamamlanması için boşluğa 'hem' veya 'hem de' gelmelidir.
'hem... hem...' tekrarlı bağlacı, eş görevli ögeleri (tınısına / taşıdıkları anlamsal derinliğe) birbirine bağlamak için kullanılır.

Key Concept

Bağlaçların cümledeki anlamsal ve yapısal görevleri
Estimated Time:1m 30s
Question 12Question →

Bağlaçlar; cümle içinde eş görevli sözcükleri, söz gruplarını ya da cümleleri birbirine ba��layan sözcük türüdür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç, özneleri birbirine bağlama görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi, bu derginin son sayısında detaylıca ele alınmış.

Answer

Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi, bu derginin son sayısında detaylıca ele alınmış.
Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi, bu derginin son sayısında detaylıca ele alınmış.' cümlesinde geçen 'ile' sözcüğü 've' anlamında kullanıldığı için bağlaçtır. Cümlenin yüklemi olan 'ele alınmış' fiiline 'Ele alınan ne?' sorusu yöneltildiğinde 'Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi' cevabı alınır ve bu grup cümlenin öznesi durumundadır. Dolayısıyla buradaki 'ile' bağlacı, özne görevindeki iki ismi (söz öbeğini) birbirine bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerde yer alan bağlaçları tespit etmek.
Cümlelerde sırasıyla 'ile', 'hem... hem de', 've', 'fakat', 've' bağlaçları belirlenmiştir.
Cümlenin ögelerini bağlayan unsurları analiz edebilmek için önce bağlaçların bulunması gerekir.
2
Bağlaçların bağladığı kelime gruplarını ve bu grupların cümledeki öge görevlerini belirlemek.
İlk cümlede 'ile' bağlacı 'tartışmalar' ve 'değişimi' sözcüklerini; ikinci cümlede 'hem... hem de' bağlacı nesneleri; üçüncü cümlede 've' bağlacı tamlayanları; dördüncü cümlede 'fakat' bağlacı cümleleri; beşinci cümlede 've' bağlacı zarf tümleçlerini bağlamaktadır.
Bağlacın üstlendiği görevi ortaya koymak için bağlı ögelerin işlevini saptamak gerekir.
3
Özneleri birbirine bağlayan bağlacın bulunduğu cümleyi saptamak.
'Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi, bu derginin son sayısında detaylıca ele alınmış.' cümlesinde 'ele alınmış' yüklemdir. Ele alınan ne sorusunun cevabı olan 'Sanat dünyasındaki güncel tartışmalar ile estetik kaygıların değişimi' öznedir. 'ile' bağlacı bu öznenin unsurlarını bağlamıştır.
Soruda istenen 'özneleri bağlama' görevinin hangi seçenekte gerçekleştiğini netleştirmek.

Key Concept

Bağlaçların cümledeki görevleri ve bağladığı ögelerin tespiti
Estimated Time:2m 0s
Bağlaçlar Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin