Soru

Zorluk: ZorCümle Tamamlama (Boşluk Doldurma)

Bilimsel paradigmaların değişimi, eski kuramların üzerine yeni bilgilerin ---- inşa edilmesiyle gerçekleşen bir süreç değildir; aksine bu değişim, mevcut açıklama modellerinin yetersiz kaldığı kriz anlarında köklü bir ---- gerektirir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A
    düzenli biçimde / kuramsal sürekliliği
  2. B
    doğrusal bir hatta / geleneksel bağlılığı
  3. yığılmalı olarak / yöntemsel kopuşuCevap
  4. D
    bağımsız biçimde / mantıksal tutarlılığı
  5. E
    rastgele yollarla / deneysel kanıtlamayı

Cevap

yığılmalı olarak / yöntemsel kopuşu seçeneği doğru cevaptır.
Doğru seçenek olan 'yığılmalı olarak / yöntemsel kopuşu' ikilisi, cümledeki karşıtlık yapısına tam uyum sağlar. Bilimsel paradigmaların değişiminin kümülatif (yığılmalı) bir süreç olmadığı, aksine yöntemsel bir kopuş gerektirdiği belirtilerek anlam bütünlüğü sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamsal ve mantıksal yapısını incelemek
Cümlede 'değildir; aksine...' yapısıyla bir karşıtlık ilişkisi kurulduğu ve bilimsel paradigmaların değişiminin düz bir çizgide ilerlemediği tespit edilir.
Boşluklara getirilecek ifadelerin birbiriyle çelişen ya da birbirini tamamlayan karşıt kavramlar olması gerektiğini belirlemek.
2
İlk boşluk için seçenekleri değerlendirmek
'yığılmalı olarak', 'düzenli biçimde' ve 'doğrusal bir hatta' ifadelerinin cümlenin ilk kısmındaki durağan, birikimli bilim anlayışını nitelemeye uygun olduğu görülür.
İlk boşlukta reddedilen bilimsel gelişim modelinin niteliğini saptamak.
3
İkinci boşluktaki karşıtlık anlamını test etmek
'yığılmalı/doğrusal' ilerlemenin karşıtı olarak, kriz anlarında ortaya çıkan köklü değişimi en iyi ifade eden kavramın 'yöntemsel kopuş' olduğu belirlenir.
İkinci boşluğa gelecek ifadenin kriz anlarındaki 'köklü' değişimi tam olarak karşılayıp karşılamadığını denetlemek.

Anahtar Kavram

Cümlede anlam ilişkileri ve boşluk doldurma sorularında anlamsal/mantıksal tutarlılık ile bağlaçların (aksine) yönlendirici işlevi.
Bu soruyu puanla