Soru

Zorluk: OrtaEş ve Yakın Anlamlı Sözcükler

Bir sanat eserinin kalıcılığı, yazarın ele aldığı konudan ziyade o konuyu işleyiş biçimindeki özgünlüğe bağlıdır. Edebiyat tarihi, aktardığı mesaj ne kadar önemli olursa olsun estetik bir olgunluğa erişemediği için zamana direnemeyen binlerce eserle doludur.

Bu parçadaki altı çizili sözcüğün yerine, cümlenin anlamında önemli bir değişiklik veya bozulma olmaksızın aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilebilir?

  1. A
    karşı koyamayan
  2. B
    katlanamayan
  3. dayanamayanCevap
  4. D
    baş kaldıramayan
  5. E
    geçinemeyen

Cevap

dayanamayan
Doğru yanıt olan sözcük, 'bir güce veya etkiye karşı koyabilmek, varlığını sürdürebilmek' anlamına gelen 'dayanmak' eyleminin olumsuzudur. Parçada geçen 'zamana direnemeyen' ifadesi, zamanın yıpratıcı etkisine karşı duramayan ve kalıcı olamayan eserleri ifade etmektedir. 'Zamana dayanamayan' ifadesi de bu anlamı tam olarak karşıladığından, cümlenin anlamında herhangi bir bozulma veya değişiklik yaratmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki 'direnemeyen' sözcüğünün bağlam içindeki anlamını belirlemek.
'Direnmek' sözcüğü burada, zamanın yıpratıcı ve yok edici etkisine karşı koymak, varlığını korumak anlamında mecazi olarak kullanılmıştır.
Sözcüklerin eş veya yakın anlamlılarını bulurken ilk adım, sözcüğün cümle içindeki bağlamsal anlamını doğru tespit etmektir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin bu bağlama uygunluğunu ve anlam nüanslarını değerlendirmek.
'Dayanmak' sözcüğü, bir güce veya etkiye karşı koyabilmek, varlığını sürdürebilmek anlamına gelir ve 'zamana dayanamamak' ifadesi 'zamana direnememek' ile tam olarak örtüşür. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise bağlamın gerektirdiği anlam nüansını karşılamaz.
Yakın anlamlı sözcükler arasındaki küçük anlam farkları (nüanslar), her yakın anlamlı sözcüğün birbirinin yerine kullanılamamasına neden olur.
3
Seçilen sözcüğü cümlede yerine koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol etmek.
'...zamana dayanamayan binlerce eserle doludur.' ifadesi, orijinal cümlenin anlamını tamamen ve pürüzsüz bir şekilde korumaktadır.
Yapılan seçimin doğruluğunu teyit etmek için cümlenin akışı ve anlam bütünlüğü kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Eş ve Yakın Anlamlı Sözcüklerin Bağlam İçindeki Kullanımı
Bu soruyu puanla