Soru

Zorluk: OrtaÇoklu Paragraf Soruları

Aşağıdaki parçayı okuyarak soruyu cevaplayınız.

Seçim körlüğü, insanların kendi yaptıkları seçimleri algılamadaki yetersizliklerini ve bu kararlarını savunma eğilimlerini açıklayan çarpıcı bir bilişsel yanılgıdır. 2005 yılında İsveçli araştırmacı Petter Johansson ve ekibi tarafından yürütülen bir deney, bu olguyu gözler önüne sermiştir. Katılımcılara iki farklı insan yüzü gösterilmiş ve hangisini daha çekici buldukları sorulmuştur. Tercihlerini yaptıktan sonra, sihirbazlık teknikleri kullanılarak katılımcılara seçmedikleri yüzün fotoğrafı verilmiş ve bu kişiyi neden seçtikleri sorulmuştur. Katılımcıların büyük bir kısmı, kendilerine sunulan fotoğrafın kendi seçtikleri fotoğraf olmadığını fark etmemiş, hatta seçmedikleri bu yüzü neden çekici bulduklarına dair detaylı açıklamalar ve gerekçeler sunmuştur. Bu durum, bireylerin kendi kararlarının arkasındaki gerçek nedenlerin her zaman bilincinde olmadıklarını, aksine kararlarını sonradan rasyonalize etmeye çalıştıklarını göstermektedir. Seçim körlüğü, kararlarımızın sarsılmaz temellere dayandığına olan inancımızı sarsmaktadır. Birey, sadece görsel tercihlerinde değil; siyasi oylamalar, ahlaki yargılar ve hatta tüketici davranışları gibi daha karmaşık karar süreçlerinde de benzer bir körlük yaşayabilmektedir. Zihin, karar anındaki gerçek güdüleri sorgulamak yerine, mevcut durumu haklı çıkaracak gerekçeler üretme konusunda son derece hızlı çalışır. Sonuç olarak, seçim körlüğü fenomeninin sunduğu bulgular, insan iradesinin ve karar alma mekanizmalarının sınırlarını anlamada kritik bir eşik sunarken, özgür irade tartışmalarına da yeni boyutlar kazandırmaktadır.

Bu parçadan hareketle "seçim körlüğü" ile ilgili aşa��ıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Zihnin, alınan kararların doğruluğunu kanıtlamak amacıyla geriye dönük gerekçeler üretmekte hızlı davrandığına
  2. Karar alma süreçlerinde dışarıdan yapılacak manipülasyonların birey tarafından kolaylıkla fark edilebildiğineCevap
  3. C
    G��rsel tercihler gibi basit seçimlerin yanı sıra ahlaki ve siyasi gibi karmaşık alanlarda da görülebildiğine
  4. D
    İnsan iradesinin sınırlarını ve özgür irade konusunu tartışmaya açan bilimsel bulgular sunduğuna
  5. E
    Kişilerin kendi kararlarının arkasında yatan asıl nedenlerin her zaman bilincinde olmadıklarına

Cevap

Karar alma süreçlerinde dışarıdan yapılacak manipülasyonların birey tarafından kolaylıkla fark edilebildiğine dair yargı
Doğru cevap, karar alma süreçlerinde dışarıdan yapılacak manipülasyonların birey tarafından kolaylıkla fark edilebildiğini savunan seçenektir. Parçada bahsedilen deneyde katılımcıların büyük bir kısmının, kendilerine sunulan fotoğrafın kendi seçtikleri fotoğraf olmadığını fark etmedikleri açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla manipülasyonun kolayca fark edildiği iddiası parçadaki bilgilerle çelişmektedir ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve parçayı dikkatlice incelemek.
Sorunun olumsuz bir köke ('söylenemez') sahip olduğu ve parçanın 'seçim körlüğü' kavramını açıkladığı belirlenir.
Parçada doğrudan değinilmeyen veya parçadaki bilgilerle çelişen yargıyı bulmak amacıyla hedeflenen odağın belirlenmesi gerekir.
2
Parçadaki temel argümanları ve bulguları seçeneklerle karşılaştırmak.
Seçim körlüğünün zihnin rasyonalizasyon hızı, ahlaki/siyasi alanlardaki geçerliliği, özgür irade tartışmalarına katkısı ve kararların arkasındaki nedenlerin bilinmemesiyle ilgili kısımları doğrulanır. Ancak manipülasyonların kolayca fark edilebildiğine dair bir yargının parçada yer almadığı, aksine katılımcıların manipülasyonu fark etmediği tespit edilir.
Seçeneklerin doğruluğunu parça içerisindeki kanıtlarla eşleştirerek yanlış olan tek yargıyı izole etmek gerekir.
3
Ulaşılamayacak olan nihai yargıyı doğru seçenek olarak belirlemek.
Manipülasyonların kolayca fark edilebildiği yönündeki yargının parçayla çeliştiği kesinleşir.
Soru kökünün olumsuz ifadesine uygun olarak parçadan çıkarılamayacak seçeneği işaretlemek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce ve Olumsuz Soru Kökü Çözümleme
Bu soruyu puanla