Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Yardımcı Düşünce

İnsan türünü diğer canlılardan ayıran en belirgin özelliklerden biri, kümülatif kültürel evrim yeteneğidir. Bazı gelişmiş primat grupları da alet kullanımı gibi kültürel davranışlar sergilese de bu davranışlar nesiller boyu birikerek karmaşıklaşmaz; her birey ilgili beceriyi neredeyse sıfırdan öğrenmek durumundadır. İnsanlarda ise kazanılan bilgi ve beceriler, 'cırcır etkisi' (ratchet effect) adı verilen mekanizma sayesinde geriye gitmeden sürekli olarak birikir ve geliştirilir. Bir neslin icat ettiği basit bir yontma taş, sonraki nesiller tarafından biçimlendirilerek zamanla metal araçlara, nihayetinde ise modern makinelere dönüşür. Bu süreç, tek bir bireysel zekânın ömrü boyunca asla üretemeyeceği kadar karmaşık teknolojilerin ve toplumsal kurumların ortaya çıkmasını sağlar. Dolayısıyla kümülatif evrim, bilginin sonraki kuşaklara yüksek bir sadakatle aktarılmasını sağlayan taklit yeteneğine ve gelişmiş sosyal öğrenme mekanizmalarına dayanmaktadır.

Bu parçadan hareketle "kümülatif kült��rel evrim" ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    İnsan dışındaki bazı canlı türlerinin de birtakım kültürel davranışlar sergileyebildiğine
  2. B
    Sosyal öğrenme ve taklit yeteneğinin kültürel evrimin temel dayanakları arasında yer aldığına
  3. Teknolojik gelişmelerin hızı ile toplumsal kurumların gelişim hızı arasında doğrudan bir paralellik bulunduğunaCevap
  4. D
    Bireysel zekanın sınırlarını aşan karmaşık sistemlerin oluşmasına zemin hazırladığına
  5. E
    Bilgilerin kuşaklar arasında geriye gitmeden üst üste eklenerek ilerlediğine

Cevap

Teknolojik gelişmelerin hızı ile toplumsal kurumların gelişim hızı arasında doğrudan bir paralellik bulunduğuna
Doğru yanıt olan teknolojik gelişmelerin hızı ile toplumsal kurumların gelişim hızı arasında doğrudan bir paralellik bulunduğu yargısı metinden çıkarılamaz. Parçada kümülatif kültürel evrimin hem karmaşık teknolojilerin hem de toplumsal kurumların oluşumuna zemin hazırladığı belirtilmiştir; ancak bu iki olgunun değişim ya da gelişim hızlarının birbiriyle paralel seyrettiğine dair herhangi bir kıyaslama veya bilgi metinde yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana konusu ve yardımcı düşünceleri analiz edilir.
Paragrafta insanı diğer canlılardan ayıran kümülatif kültürel evrim kavramı, bu kavramın mekanizması (cırcır etkisi), tarihsel gelişimi ve dayandığı unsurlar (taklit ve sosyal öğrenme) ele alınmaktadır.
Yardımcı düşünce sorularında her seçeneğin metindeki karşılığını bulmak için metnin bölümlerini doğru analiz etmek gerekir.
2
Seçeneklerde sunulan iddialar metindeki ifadelerle tek tek karşılaştırılır.
Diğer primatların kültürel davranışları, cırcır etkisinin bilgi biriktirme işlevi, bireysel zekayı aşan karmaşık sistemler ve taklit/öğrenmenin rolü metinde bulunurken; teknolojik gelişmelerin hızı ile toplumsal kurumların değişim hızı arasındaki paralellik hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmaz.
Metinde değinilmeyen veya metinle çelişen seçeneği belirleyerek doğru cevaba ulaşmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Paragrafta yardımcı düşünceler, metinde açıkça veya dolaylı olarak belirtilen, ana düşünceyi destekleyen yan yargılardır. Bu yargıların metindeki sınırları aşmaması ve metinde yer almayan öznel yorumlar barındırmaması gerekir.
Bu soruyu puanla