Soru

Zorluk: OrtaÇoklu Paragraf Soruları

Dunbar sayısı, İngiliz antropolog Robin Dunbar tarafından 19901990'lı yıllarda ortaya atılan ve bir bireyin istikrarlı ve güvenli sosyal ilişkiler kurabileceği teorik üst sınırı ifade eden bilişsel bir kavramdır. Dunbar, primatların beyin büyüklükleri —özellikle neokorteks hacmi— ile içinde bulundukları sosyal grupların üye sayıları arasında doğrusal bir ilişki olduğunu saptamıştır. Bu evrimsel verileri insan beyninin ortalama ölçülerine uyarladığında, bir insanın bilişsel sınırları dahilinde aktif olarak sürdürebileceği sosyal ilişki sayısının yaklaşık 150150 olduğunu ileri sürmüştür. Söz konusu sınır, kişinin sadece isimlerini ve yüzlerini bildiği yüzeysel tanıdıklarını değil; gruptaki her bir bireyin birbirleriyle olan ilişkisini ve kendisinin onlarla olan geçmişini tanımlayabildiği, karşılıklı güvene dayalı kişileri kapsamaktadır. Sosyal ağların dijitalle��tiği günümüzde, binlerce çevrim içi 'takipçi' veya 'arkadaş' edinmek teknik olarak oldukça kolay görünse de Dunbar, insan zihninin evrimsel donanımının bu yapay genişlemeyi gerçek anlamda işleyemeyeceğini savunur. Dijital platformlar etkileşimi hızlandırıp kolaylaştırsa da derinlikli ve anlamlı bağların korunması için gereken zaman, empati ve bilişsel kapasite sınırları değişmemiştir. Dolayısıyla, sanal dünyadaki niceliksel artış, niteliksel bir karşılık bulamamakta ve aksine bireyin çekirdek sosyal grubundaki nitelikli ilişkilerin zayıflamasına yol açabilmektedir.

Bu parçaya göre Dunbar sayısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. Dijital platformlar sayesinde kurulan ��ok sayıdaki sosyal bağın, insan zihninin evrimsel kapasitesini zamanla geliştireceğineCevap
  2. B
    Belirlenen sosyal ilişki sınırının sadece tanışıklık düzeyinde kalmayıp karşılıklı güvene ve ortak bir geçmişe dayandığına
  3. C
    Dunbar sayısının hesaplanmasında primatların beyin hacmi ile içinde yaşadıkları topluluğun büyüklüğü arasındaki ilişkinin veri sağladığına
  4. D
    Sanal mecralardaki arkadaş sayısının niceliksel olarak artmasının, bireyin yakın çevresindeki nitelikli bağları zayıflatabileceğine
  5. E
    İnsanların aktif olarak devam ettirebileceği sağlıklı ilişki sayısının, beynin bilişsel sınırları nedeniyle belli bir tavan değere sahip olduğuna

Cevap

Dijital platformlar sayesinde kurulan çok sayıdaki sosyal bağın, insan zihninin evrimsel kapasitesini zamanla geliştireceği yargısına ulaşılamaz.
Parçada dijital platformların etkileşimi kolaylaştırsa da derinlikli bağlar kurmak için gereken bilişsel kapasite sınırlarını değiştirmediği ve zihnin evrimsel donanımının bu yapay genişlemeyi işleyemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle, dijital platformlar sayesinde kurulan sosyal bağların insan zihninin evrimsel kapasitesini zamanla geliştireceği yönündeki çıkarım parçanın bütünüyle çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve parçayı analiz etme
Sorunun olumsuz köklü ('ulaşılamaz') bir paragraf sorusu olduğu ve Dunbar sayısı kavramının sınırları ile dijitalleşmenin buna etkisini ele aldığı belirlendi.
Parçadaki temel argümanları saptayarak seçeneklerle karşılaştırmak.
2
Seçenekleri paragraftaki ifadelerle eşleştirme
Belirlenen sınırın güven ve ortak geçmişe dayandığı, primat verilerinin kullanıldığı, sanal arkadaşlıkların yakın bağları zayıflatabileceği ve zihinsel sınırların bir tavan değeri olduğu yargılarının paragrafta yer aldığı görüldü.
Doğru (ulaşılabilir) olan seçenekleri eleyerek ulaşılamaz olan seçeneği yalnız bırakmak.
3
Çelişen veya parçada yer almayan yargıyı saptama
Dijital platformların evrimsel kapasiteyi zamanla geliştireceğine dair bir çıkarımın, parçadaki 'bilişsel kapasite sınırları değişmemiştir' ve 'yapay genişlemeyi gerçek anlamda işleyemez' ifadeleriyle çeliştiği saptandı.
Parçanın ana fikri ve detaylarıyla doğrudan çelişen seçeneği doğru yanıt olarak belirlemek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünce ve Olumsuz Soru Kökü Analizi
Bu soruyu puanla