Soru

Zorluk: Çok zorÇoklu Paragraf Soruları

Aşağıdaki parçaya göre soruyu cevaplayınız.

Gell-Mann Amnezi Etkisi, yazar Michael Crichton tarafından kuramsallaştırılan ve bireylerin kitle iletişim araçlarının sunduğu bilgileri tüketirken sergiledikleri çelişkili psikolojik tutumu açıklayan bir olgudur. Crichton bu kavramı adlandırırken, yakın dostu Nobel ödüllü fizikçi Murray Gell-Mann'ın adını referans almıştır. Kavramın temeli, günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir okuma deneyimine dayanır: Bir okur, kendi uzmanlık alanına ya da derinlemesine bilgi sahibi olduğu spesifik bir konuya dair kaleme alınmış bir haber metnini incelerken, metindeki fahiş hataları, kavramsal yanlışlıkları ve çarpıtmaları anında fark eder. Gazeteciliğin bu yüzeyselliği karşısında hayal kırıklığına uğrayan ve medyanın güvenirliğini sorgulayan okur, şaşırtıcı bir biçimde sayfa değiştirip kendi ihtisası dışındaki bir konuya geçiş yaptığında bu sorgulayıcı tavrını tamamen yitirir. Örneğin, ekonomi ya da dış politika gibi hiç bilmediği bir alandaki makaleyi okurken, az önce şahit olduğu özensizliği ve bilgi eksikliğini bütünüyle unutup yazılanları mutlak ve nesnel bir doğru olarak kabul eder. Crichton'a göre bu zihinsel tutarsızlık, insanın bildiği alandaki keskin rasyonalitesi ile bilmediği alandaki otoriteye teslimiyet arzusu arasındaki uçurumu yansıtır. Birey, medyanın bir alanda yaptığı hatayı münferit bir kusur olarak görme eğilimindedir; oysa bu durum, kitle iletişim ara��larının genel haber üretim süreçlerindeki yapısal zaafların bir göstergesidir.

Bu parçada sözü edilen 'Gell-Mann Amnezi Etkisi' ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Bireylerin, kendi bilgi sınırlarının dışına çıktıklarında rasyonel değerlendirme süzgeçlerini devre dışı bırakarak otoriteye teslim oldukları.
  2. B
    Medyada karşılaşılan bilgi çarpıtmalarının ve hataların, okur tarafından yayın organının tüm süreçlerine yayılan yapısal bir sorun olarak algılanmadığı.
  3. Uzmanlık alanında sergilenen şüpheci yaklaşımın, diğer alanlardaki bilgi akışını denetlemede de etkin bir zihinsel alışkanlığa dönüştüğü.Cevap
  4. D
    Kişinin derinlemesine bilgi sahibi olduğu alanlarda kitle iletişim araçlarının yetersizliğini ve yüzeyselliğini tespit etme yetisine sahip olduğu.
  5. E
    Aynı yayın organı içinde farklı konulardaki haberlerin doğruluğuna yönelik sergilenen tutumların bilişsel bir tutarsızlık barındırdığı.

Cevap

Uzmanlık alanında sergilenen şüpheci yaklaşımın, diğer alanlardaki bilgi akışını denetlemede de etkin bir zihinsel alışkanlığa dönüştüğü söylenemez.
Doğru yanıt, uzmanlık alanında sergilenen şüpheci yaklaşımın diğer alanlardaki bilgi akışını denetlemede etkin bir zihinsel alışkanlığa dönüştüğünü savunan ifadedir. Parçada, okurun kendi uzmanlık alanı dışındaki bir habere geçtiğinde az önce şahit olduğu özensizliği ve bilgi eksikliğini tamamen unutarak yazılanları sorgulamadan kabul ettiği belirtilmektedir. Dolayısıyla, bu şüpheci tutumun diğer alanlar için de kalıcı veya etkin bir denetleme alışkanlığına dönüştüğü söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki anahtar kelimeleri ve kavramsal çerçeveyi analiz etmek.
Metin, 'Gell-Mann Amnezi Etkisi' kavramını açıklamakta ve bireyin bildiği konuda medyayı eleştirirken bilmediği konularda medyanın otoritesine sorgusuz teslim olmasını (çelişkili psikolojik tutum, zihinsel tutarsızlık) ele almaktadır.
Metnin ana fikrini ve yardımcı düşüncelerini saptayarak seçenekleri bu doğrultuda değerlendirmek gerekir.
2
Olumsuz soru kökünü dikkate alarak seçenekleri metinle karşılaştırmak.
Kişinin uzmanlık alanında gösterdiği şüpheciliği diğer alanlara taşımadığı, aksine bu alanlardaki haberleri okurken bu sorgulayıcı tavrını bütünüyle unuttuğu tespit edilir.
Seçeneklerin hangilerinin parçadaki bilgilerle çeliştiğini veya parçada yer almadığını bulmak hedeflenir.
3
Doğru seçeneği belirlemek ve doğruluğunu gerekçelendirmek.
Uzmanlık alanındaki şüpheci yaklaşımın diğer alanlardaki bilgi akışını denetlemede etkin bir zihinsel alışkanlığa dönüştüğünü iddia eden ifade metinle doğrudan çelişir; çünkü metinde bu şüpheciliğin diğer alanlara taşınmadığı açıkça belirtilmiştir.
Metne göre yanlış (söylenemez) olan yargıyı saptayarak kesin çözüme ulaşmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Çoklu paragraf sorularında metinden yardımcı düşünce ve çıkarım yapma yeteneği.
Bu soruyu puanla