Soru

Zorluk: ZorÇoklu Paragraf Soruları

1. - 2. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız.

Gaston Bachelard, bilim tarihinin doğrusal, birikimsel ve kesintisiz bir çizgide ilerlediği yönündeki klasik pozitivist kabulü kökten sarsarak 'epistemolojik kopuş' kuramını ortaya atar. Bachelard’a göre bilimsel ilerleme, eski doğruların üzerine yenilerinin eklenmesiyle oluşan pürüzsüz bir süreç değildir; tam aksine geçmişin kabulleriyle, gündelik deneyimin sağduyusal algısıyla ve yerleşik zihinsel alışkanlıklarla radikal bir biçimde bağların koparılmasıyla gerçekleşir. Bilimsel zihin, nesnesine yönelirken öncelikle kendi ön yargılarını ve gündelik dilin dayattığı yanılsamaları aşmak zorundadır. Bu bağlamda, gündelik yaşamın ve sağduyunun sunduğu dolaysız bilgi, yeni bilimsel kavrayışların önündeki en büyük engeli teşkil eder; çünkü bu bilgi, sorgulanmadan kabul edilen hazır pratik şablonlar sunar. Dolayısıyla bilimsel bilgi, verili olanın pasif bir kaydı değil, aksine onun aktif bir inşası ve sürekli yapı sökümüdür. Bachelard, bilimsel gelişmenin önündeki bu tür zihinsel engelleri 'epistemolojik engeller' olarak adlandırır ve gerçek bilimin ancak bu engelleri aşan bir kopuşla başlayabileceğini savunur. Yeni bir teorinin doğuşu, eski teorinin eksikliklerinin basitçe yamalanmasından ziyade, o teoriye zemin hazırlayan temel kavramsal çerçevenin tamamen terk edilmesini gerektirir. Bu durum, bilim insanının nesnesiyle kurduğu ilişkiyi sıfırlamasını ve dünyaya yeni bir kavramsal dizgeyle bakmasını zorunlu kılar. Sonuç olarak, epistemolojik kopuş, bilimsel düşüncenin kendi ge��mişine, alışkanlıklarına ve doğrularına karşı giriştiği kesintisiz bir arınma, sorgulama ve özeleştiri mücadelesidir.

Bu parçadan hareketle Gaston Bachelard'ın 'epistemolojik kopuş' kuramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    Bilimsel ilerlemenin pürüzsüz ve doğrusal bir birikimle gerçekleşmediği
  2. B
    Sağduyunun sunduğu dolaysız bilginin yeni bilimsel keşiflerin önünde engel oluşturduğu
  3. C
    Bilimsel bilginin, dış dünyadaki verilerin edilgen bir şekilde aktarılmasından ibaret olmadığı
  4. D
    Bilimsel zihnin, geçmişin kabullerinden ve gündelik dilin dayatmalarından arınması gerektiği
  5. Eski kuramların eksikliklerinin giderilmesinin ve bu kuramların geliştirilmesinin yeni teorilerin ortaya çıkması için kâfi geldiğiCevap

Cevap

Eski kuramların eksikliklerinin giderilmesinin ve bu kuramların geliştirilmesinin yeni teorilerin ortaya çıkması için kâfi geldiği yargısına ulaşılamaz.
Doğru cevap olan yargıya parçadan ulaşılamaz çünkü metinde yeni bir teorinin doğuşu için eski teorinin eksikliklerinin basitçe giderilmesinin yeterli olmadığı, aksine o teoriye zemin hazırlayan temel kavramsal çerçevenin tamamen terk edilmesinin gerektiği belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel kavramları ve yazarın ana savını belirlemek üzere metni analiz etmek.
Bachelard'ın bilimsel ilerlemeyi doğrusal bir birikim olarak değil, epistemolojik engellerin ve sağduyunun aşılmasıyla gerçekleşen bir kopuş olarak tanımladığı saptanmıştır.
Soru kökündeki olumsuz ifadeyi yanıtlayabilmek için parçanın ana fikrini ve kavramsal altyapısını kavramak gerekir.
2
Seçeneklerde verilen yargıları parçadaki ifadelerle karşılaştırarak doğruluklarını sınamak.
Seçeneklerde yer alan ve bilimsel ilerlemenin doğrusal olmadığı, sağduyunun engel teşkil ettiği, bilimsel bilginin edilgen olmadığı ve zihnin arınması gerektiği yönündeki yargıların parçadaki açıklamalarla doğrudan örtüştüğü görülmüştür.
Ulaşılabilecek yargıları eleyerek ulaşılamayacak olan tek yargıyı tespit etmek hedeflenmektedir.
3
Ulaşılamayan seçeneğin parçayla çelişen yönünü ortaya koyarak doğru cevabı netleştirmek.
Eski kuramların geliştirilmesinin yeni teoriler için yeterli olduğu yargısının, parçada vurgulanan 'temel kavramsal çerçevenin tamamen terk edilmesi' gerekliliğiyle çeliştiği tespit edilmiştir.
Doğru cevabın parçadaki hangi bilgiyle çeliştiğini gerekçelendirerek doğrulamak amacıyla bu adım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Çoklu Paragraf Sorularında Yardımcı Düşünce ve Çıkarım Analizi
Bu soruyu puanla