Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSanayi Toplumunun Temel Özellikleri

Geleneksel tarım toplumlarından sanayi toplumlarına geçiş sürecinde; üretim biçimindeki köklü değişimler aile yapısını, sosyal dayanışma biçimlerini ve bireyin toplum içindeki konumunu yeniden şekillendirmiştir. Bu dönüşüm sürecinde toplumsal yapı, verili (ascribed) özelliklerden ziyade bireysel çabaya dayalı bir karakter kazanmıştır.

Sanayi toplumunun temel özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, toplumsal yapıdaki bu değişimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bireyin toplumsal hiyerarşideki yeri; soybağı gibi doğuştan gelen özelliklerden ziyade eğitim, yetenek ve mesleki başarı gibi kazanılmış niteliklere dayanır.Cevap
  2. B
    Toplumsal hareketlilik olanakları daralmış, bireylerin içinde doğdukları sınıfı değiştirmelerine izin vermeyen kapalı bir tabakalaşma yapısı oluşmuştur.
  3. C
    Toplumsal bütünleşme ve düzen; bireyler arasındaki benzerliklere ve ortak inançlara dayanan "mekanik dayanışma" yoluyla sağlanmaktadır.
  4. D
    Üretim birimi hane dışına taşınmış olsa da geniş aile yapısı, ekonomik ve sosyal işlevlerini koruyarak temel toplumsal birim olmaya devam etmiştir.
  5. E
    Çalışma hayatında uzmanlaşma düzeyi düşmüş, fabrikalarda zanaat dönemine benzer çok yönlü üretim becerileri yeniden önem kazanmıştır.

Cevap

Bireyin toplumsal hiyerarşideki konumunun soybağı yerine eğitim ve mesleki başarı gibi kazanılmış niteliklere dayanmasıdır.
Sanayi toplumunda üretim süreci rasyonelleşmiş ve liyakata dayalı bir yapı kazanmıştır. Bu durum, bireylerin toplumsal konumlarının aile kökenlerinden ziyade aldıkları eğitim, geliştirdikleri yetenekler ve iş hayatındaki başarıları (kazanılmış statüler) tarafından belirlenmesini sağlamıştır. Bu özellik, modern sanayi toplumlarını geleneksel kast veya zümre sistemlerinden ayıran temel unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Geleneksel ve sanayi toplumu arasındaki statü farkını analiz et.
Geleneksel toplumda statüler 'verili' (doğuştan), sanayi toplumunda ise 'kazanılmış' (çaba ile) karakterdedir.
Sanayi toplumu, bireysel yetenek ve eğitimin ekonomik verimlilik için gerekli olduğu bir liyakat sistemini zorunlu kılar.
2
Toplumsal yapıdaki diğer değişimleri (aile ve dayanışma) gözden geçir.
Geniş aileden çekirdek aileye, mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçiş tespit edilir.
Fabrika üretimi ve kentleşme, geniş aile bağlarını zayıflatırken iş bölümünü artırarak karşılıklı bağımlılığı (organik dayanışma) getirir.
3
Seçenekleri bu temel değişimlerle karşılaştır.
Kazanılmış statüleri vurgulayan ifadenin sanayi toplumunun 'açık sınıf' yapısıyla tam uyumlu olduğu belirlenir.
Diğer seçenekler ya geleneksel toplum özelliklerini sanayi toplumuna atfetmekte ya da kavramları ters kullanmaktadır.

Anahtar Kavram

Sanayi Toplumunda Kazanılmış Statü ve Açık Tabakalaşma

İpuçları

1
Geleneksel toplumda 'kimin oğlu/kızı' olduğun önemliyken, sanayi toplumunda 'ne bildiğin' önem kazanır.
2
Kazanılmış statü (achieved status) ile verili statü (ascribed status) arasındaki farkı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Emile Durkheim'ın organik ve mekanik dayanışma ayrımı ile Max Weber'in rasyonelleşme kavramlarını bu konuyla ilişkilendirerek tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Sanayi Toplumunun Temel Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru