Examkin

Soru

Zorluk: ZorModern ve Çağdaş Örgüt Teorileri

Bir savunma sanayi kuruluşu, sadece kendi geliştirdiği yüksek teknolojili platformlarda kullanılabilen ve başka bir alanda ekonomik değeri olmayan kritik bir mikroçip tasarımına ihtiyaç duymaktadır. Piyasada bu tasarımı hayata geçirebilecek yetkinliğe sahip aktör sayısının kısıtlı olması, sözleşme süreçlerinde karşı tarafın kendi çıkarlarını maksimize etme (fırsatçılık) riskini doğurmaktadır.

İşlem Maliyeti Kuramı (Transaction Cost Theory) perspektifinden bakıldığında; kuruluşun bu çipi piyasadan tedarik etmek yerine kendi bünyesinde üretmeye (hiyerarşi) yönelmesini açıklayan en temel teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Varlık özgünlüğünün yüksek olması ve buna eşlik eden fırsatçılık riskinin işlem maliyetlerini artırmasıCevap
  2. B
    Örgütün çevresel aktörler tarafından 'doğru ve uygun' olarak kabul edilmesini sağlayacak meşruiyet arayışı
  3. C
    Kritik kaynaklar üzerindeki kontrolü artırarak diğer örgütlere karşı stratejik bir güç üstünlüğü elde etme isteği
  4. D
    Teknik işleyişte rasyonelliği sağlayarak hiyerarşik yapıdaki bürokratik hantallığı ortadan kaldırma hedefi
  5. E
    Çalışanların grup aidiyetini güçlendirerek verimliliği sosyal faktörler üzerinden optimize etme çabası

Cevap

Varlık özgünlüğünün yüksek olması ve buna eşlik eden fırsatçılık riskinin işlem maliyetlerini artırması
Doğru yanıt olan seçenek, Oliver Williamson'ın İşlem Maliyeti Kuramı'nın çekirdek mantığını sunar. Kurama göre; eğer bir varlık (burada mikroçip tasarımı) sadece tek bir alıcı veya satıcı için değerliyse (varlık özgünlüğü), piyasa mekanizması işlemez hale gelir. Karşı tarafın bu bağımlılığı kullanarak fiyat artırması veya kaliteyi düşürmesi (fırsatçılık) riskine karşı, örgüt bu faaliyeti kendi hiyerarşisi içine alarak işlem maliyetlerini kontrol altında tutar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin (transaction) niteliğini analiz etmek.
Senaryodaki mikroçip, başka platformlarda kullanılamayan 'yüksek varlık özgünlüğüne' sahip bir unsurdur.
Varlık özgünlüğü, İşlem Maliyeti Kuramı'nın en temel değişkenidir.
2
Davranışsal varsayımları değerlendirmek.
Piyasadaki az sayıda tedarikçi ve bilgi asimetrisi, 'fırsatçılık' (opportunism) riskini ve 'sınırlı rasyonellik' maliyetlerini doğurur.
Oliver Williamson'a göre insani faktörler piyasa mekanizmasını aksatabilir.
3
Yönetişim yapısını (Governance Structure) belirlemek.
Piyasa üzerinden yapılan sözleşmelerin denetim ve garanti maliyetleri çok yüksek olacağı için 'Hiyerarşi' (kendi bünyesinde üretim) seçilir.
İşlem maliyetlerini minimize eden yapı, rasyonel örgüt yapısıdır.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyeti Kuramı ve Varlık Özgünlüğü

İpuçları

1
Soruda bahsedilen ürünün 'başka bir alanda ekonomik değeri olmaması' kavramına odaklanın.
2
Oliver Williamson'ın 'Piyasa vs. Hiyerarşi' ikilemini ve sözleşme risklerini hatırlayın.
3
'Varlık özgünlüğü' (Asset Specificity) ve 'Fırsatçılık' (Opportunism) terimleri bu kuramın anahtar kelimeleridir.

Daha Fazla Pratik

İşlem Maliyeti Kuramı ile Kaynak Bağımlılığı Kuramı arasındaki 'verimlilik vs. güç' ayrımını karşılaştıran makaleleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Modern ve Çağdaş Örgüt Teorileri

Bu konudan daha fazla soru