Sendikaların yatırım ve karlılık üzerindeki etkilerini açıklayan teorik yaklaşımlardan biri olan "ertelenmiş yatırım" (hold-up) problemi, sermaye birikimi süreci ile toplu pazarlık mekanizması arasındaki stratejik etkileşime odaklanır. Bu yaklaşıma göre, sendikalı bir firmada uzun dönemli ve geri döndürülemez (batık maliyet niteliğinde) yatırımların sendikasız firmalara göre daha düşük düzeyde gerçekleşmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Sermaye yatırımı yapılıp maliyetler batık hale geldikten sonra, sendikanın pazarlık gücünü kullanarak yatırımın getirisinden (yarı-rant) pay talep etme riskinin yatırımın başlangıçtaki beklenen kârlılığını düşürmesi.Cevap
- BSendikaların yarattığı yüksek ücret baskısının (şok etkisi), işletme yönetimini teknolojik yenilenme yerine sadece kısa vadeli ve rasyonel olmayan maliyet düşürme yöntemlerine odaklanmaya zorlaması.
- CSendikaların, emeğin marjinal verimliliğini korumak amacıyla firmayı her zaman emek yoğun üretim tekniklerine zorlaması ve bu durumun sermaye-emek ikamesini tamamen engellemesi.
- Dİki taraflı monopol piyasa yapısı içerisinde sendika ve işverenin pazarlık güçlerinin eşit olması nedeniyle, yatırım miktarının her zaman toplumsal optimum düzeyin üzerinde belirlenmesi.
- ESendikal ücret primlerinin yarattığı yüksek operasyonel maliyetlerin, firmanın yatırım fonlarını her durumda sıfırlayarak dış finansman erişimini tamamen ortadan kaldırması.
Cevap
Hold-up (ertelenmiş yatırım) problemi, firmanın yaptığı geri döndürülemez sermaye yatırımları sonrasında sendikanın pazarlık gücünü kullanarak bu yatırımın getirisine ortak olması riskidir. İşveren bu durumu başlangıçta (ex-ante) öngördüğü için yatırım yapma eğilimi azalır.
Doğru seçenek, hold-up probleminin özünü yansıtmaktadır: Firma bir yatırım yaptığında bu maliyetler artık 'batık' (sunk) hale gelir. Sendika, bu yatırımdan elde edilecek ek geliri (yarı-rant) görüp pazarlık gücünü kullanarak ücret artışı talep ederse, yatırımın kârı firmadan sendikaya transfer edilmiş olur. Firmanın bu riski başlangıçta fark etmesi, yatırım yapma isteğini azaltır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ertelenmiş Yatırım (Hold-up) Problemi ve Batık Maliyetlerin Pazarlık Gücü Üzerindeki Etkisi
Daha Fazla Pratik
Sendikaların 'ses' (voice) etkisi ile 'tekelleşme' (monopoly) etkisi arasındaki ayrımı ve bunun verimlilik üzerindeki sonuçlarını inceleyen diğer teorileri gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s