Bir beyaz eşya fabrikasında üretim sürecinin merkezinde yer alan montaj hattı (asıl iş), "işletmenin ve işin gereği" ile "teknolojik uzmanlık" gerektirdiği gerekçesiyle bir alt işverene devredilmiştir. Sözleşme kapsamında, fabrikada montaj hattında çalışan işçinin tamamı iş sözleşmeleri feshedilmeden alt işverene devredilmiş, aynı tezgah ve ekipmanlarla çalışmaya devam etmişlerdir. Yapılan denetimde, alt işverenin montaj konusunda asıl işverenden farklı bir teknolojik üstünlüğe sahip olmadığı ve asıl işverenin talimatlarının doğrudan alt işveren işçilerine verildiği tespit edilmiştir.
Sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca, bu olaydaki hukuki durum ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Alt işverenlik ilişkisi; teknolojik uzmanlık şartı gerçekleşmediği ve asıl işveren işçilerinin alt işverene devri muvazaa karinesi sayıldığı için geçersizdir; işçiler en baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.Cevap
- Bİşverenin yönetim hakkı kapsamında asıl işin bir bölümünü istediği kişiye devretmesi serbesttir; bu nedenle teknolojik uzmanlık bulunmasa dahi ilişki geçerlidir ve işçiler alt işverenin personeli kalmaya devam eder.
- CMuvazaa tespit edilse dahi, devredilen işçiler ancak iş müfettişi raporunun kesinleştiği veya mahkeme kararının verildiği tarihten itibaren asıl işverenin işçisi sıfatını kazanırlar.
- DBeyaz eşya montajı doğası gereği bir 'yardımcı iş' kabul edildiğinden, herhangi bir teknolojik uzmanlık aranmaksızın yapılan bu devir işlemi hukuken geçerli bir alt işverenlik ilişkisi doğurur.
- EDaha önce fabrikada çalıştırılan işçilerin alt işverene devri tek başına muvazaa teşkil etmez; bu durum sadece asıl işverenin alt işverenle birlikte müteselsil sorumluluğunu ortadan kaldıran bir durumdur.
Cevap
Alt işverenlik ilişkisi; teknolojik uzmanlık şartı gerçekleşmediği ve asıl işveren işçilerinin alt işverene devri muvazaa karinesi sayıldığı için geçersizdir; işçiler en baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
Verilen senaryoda üç temel ihlal mevcuttur: ) Asıl işin bir bölümü devredilmesine rağmen 'teknolojik uzmanlık' şartı sağlanmamıştır. ) Asıl işverenin kendi işçileri alt işverene devredilmiştir ki bu sayılı İş Kanunu'na göre doğrudan muvazaa karinesidir. ) Talimatların doğrudan asıl işveren tarafından verilmesi, alt işverenin bağımsızlığını ortadan kaldırır. Bu durumda ilişki muvazaalıdır ve işçiler en baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Alt İşverenlikte Muvazaa ve Şartları