Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorToplumsal Hareketlilik Türleri

Babasının temizlik görevlisi olarak emekli olduğu düşük gelirli bir ailede yetişen (D), yükseköğrenimini tamamladıktan sonra bir bankada müfettiş yardımcısı olarak göreve başlamış; yirmi yıllık çalışma hayatı süresince gösterdiği performansla genel müdür yardımcılığı makamına kadar yükselmiştir. Bankacılık sektöründe yaşanan teknolojik otomasyon süreci ve kurumun stratejik yeniden yapılanma kararı alması neticesinde (D), benzer özlük hakları ve prestij düzeyiyle bir başka finans kuruluşuna direktör olarak geçiş yapmıştır.

Bu senaryoda (D)’nin deneyimlediği toplumsal hareketlilik süreçleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Babanın mesleki konumu ile (D)’nin müfettiş yardımcısı olarak işe başlaması arasındaki fark, kuşaklararası dikey hareketliliğe örnektir.
  2. B
    (D)’nin müfettiş yardımcılığından genel müdür yardımcılığına yükselme süreci, bireyin kendi kariyer döngüsü içerisindeki kuşak-içi dikey hareketliliğidir.
  3. C
    Sektörel otomasyon ve kurumun yeniden yapılanma kararı sonucu yaşanan iş değişikliği, toplumsal yapının değişiminden kaynaklandığı için yapısal hareketliliktir.
  4. D
    Genel müdür yardımcılığından benzer prestij ve gelirle direktörlüğe geçiş, tabakalar hiyerarşisinde yönsel bir değişim içermediği için yatay hareketliliktir.
  5. Otomasyon ve yapısal reformlar nedeniyle gerçekleşen zorunlu pozisyon değişikliği, bireyin yeteneğine bağlı bir yer değiştirme olduğu için mübadele (dolaşım) hareketliliğidir.Cevap

Cevap

Otomasyon ve yapısal reformlar nedeniyle gerçekleşen zorunlu pozisyon değişikliğinin mübadele hareketliliği olarak tanımlandığı seçenek yanlıştır çünkü bu süreç yapısal hareketliliği ifade eder.
Senaryoda belirtilen iş değişikliğinin nedeni 'teknolojik otomasyon' ve 'kurumsal yeniden yapılanma' gibi makro düzeydeki sistemsel dönüşümlerdir. Sosyolojik literatürde, toplumsal yapının (teknoloji, ekonomi, yasalar vb.) değişmesiyle ortaya çıkan bu tür kitlesel veya zorunlu hareketliliklere 'yapısal hareketlilik' adı verilir. Seçenekte ise bu durumun bireysel yeteneğe dayalı 'mübadele (dolaşım) hareketliliği' olduğu iddia edilerek kavramsal bir hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuşaklararası ve kuşak-içi hareketlilik ayrımı yapılması.
Baba (temizlik görevlisi) ve oğul (müfettiş yardımcısı) arasındaki fark kuşaklararasıdır. (D)'nin kendi kariyerindeki yükseliş ise kuşak-içidir.
Toplumsal hareketliliğin hangi zaman diliminde ve kimler arasında gerçekleştiğini belirlemek için.
2
Dikey ve yatay hareketlilik ayrımı yapılması.
Düşük statüden yüksek statüye geçiş dikey (yukarı), benzer statüdeki pozisyonlar arası geçiş ise yatay hareketliliktir.
Hareketliliğin hiyerarşik yönünü belirlemek için.
3
Yapısal ve mübadele (dolaşım) hareketliliği ayrımı yapılması.
Teknolojik otomasyon gibi dışsal ve sistemsel etkilerle gerçekleşen değişim 'yapısal'dır. Bireysel yeteneklerle sınırlı kalan yer değiştirmeler 'mübadele'dir.
Hareketliliğin temel nedenini (makro vs. mikro) analiz etmek için.
4
Seçeneklerin bu analizlerle karşılaştırılması.
Hatalı seçeneğin, yapısal bir değişimi bireysel yeteneğe dayalı mübadele hareketliliği olarak sunduğu görülür.
Yanlış önermeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Toplumsal Hareketlilik Türleri ve Nedenleri

Daha Fazla Pratik

Yapısal hareketlilik ile mübadele hareketliliği arasındaki farkı daha iyi anlamak için sanayi devriminin meslek yapıları üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Hareketlilik Türleri

Bu konudan daha fazla soru