Soru

Zorluk: ZorToplumsal Hareketlilik Türleri

Bir toplumda endüstriyel dönüşüm ve bilişim teknolojilerindeki gelişim sonucunda iş gücü piyasasında nitelikli iş gücüne olan talep artmış, buna bağlı olarak orta ve üst tabakalardaki mesleki pozisyonların hacminde ciddi bir büyüme meydana gelmiştir. Bu durum, alt tabakalardan gelen bireylerin kitlesel olarak üst pozisyonlara yerleşmesine imkan tanırken, üst tabakalardan aşağıya doğru bir bireysel kayma yaşanmasını zorunlu kılmamıştır. Bu süreçte yaşanan değişim, bireylerin kişisel çabalarından ziyade ekonomik sistemdeki bu köklü dönüşümden kaynaklanmıştır.

Buna göre, sözü edilen bu toplumsal değişim süreci aşağıdaki hareketlilik türlerinden hangisiyle açıklanır?

  1. A
    Yatay Hareketlilik
  2. B
    Kuşakiçi Hareketlilik
  3. Yapısal HareketlilikCevap
  4. D
    Değişim (Dolaşım) Hareketliliği
  5. E
    Coğrafi Hareketlilik

Cevap

Toplumsal yapının genişlemesi ve ekonomik sistemdeki değişimlerin bireyleri kitlesel olarak üst tabakalara taşıması 'Yapısal Hareketlilik' olarak tanımlanır.
Sözü edilen durum, bireylerin kendi liyakatlerinden bağımsız olarak, toplumun ekonomik ve teknolojik yapısında meydana gelen köklü değişiklikler (örneğin hizmet sektörünün veya bilişim alanının büyümesi) sonucu ortaya çıkan kitlesel bir harekettir. Üst tabakalardaki 'pozisyon hacminin artması' ifadesi, yapısal hareketliliğin ayırt edici özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hareketliliğin kaynağını belirle
Değişim bireylerin çabalarından değil, teknolojik ve ekonomik dönüşümden (yapısal faktörler) kaynaklanmaktadır.
Yapısal hareketliliği diğer türlerden ayıran en temel özellik, kaynağının toplumun makro yapısındaki değişimler olmasıdır.
2
Pozisyon hacmini analiz et
Üst tabakalardaki pozisyon sayısında bir artış (genişleme) mevcuttur.
Pozisyonel genişleme, değişim (dolaşım) hareketliliğinin aksine, kimsenin aşağı düşmesine gerek kalmadan yukarı çıkışa olanak tanır.
3
Hareketliliğin kapsamını değerlendir
Bireysel değil, kitlesel bir değişim yaşanmaktadır.
Toplumun genelinde yaşanan bu tür kaymalar yapısal bir nitelik taşır.

Anahtar Kavram

Yapısal Hareketlilik (Structural Mobility)

İpuçları

1
Değişimin kaynağına odaklanın: Bireylerin kendi yetenekleri mi yoksa toplumun ekonomik yapısındaki büyüme mi etkili?
2
Birinin yukarı çıkması için başkasının aşağı inmesinin gerekmediği (pozisyon hacminin arttığı) hareketlilik türünü hatırlayın.
3
Sanayileşme veya teknolojik devrim gibi makro olayların sonucunda toplumun genel tabakalaşma piramidinin şekil değiştirmesi bu kavramla ifade edilir.

Daha Fazla Pratik

Değişim (Dolaşım) hareketliliği ile Yapısal hareketlilik arasındaki farkı pekiştirmek için 'sıfır toplamlı oyun' kavramını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla