Primsiz sosyal güvenlik rejimlerinin tarihsel gelişiminde "lütuf teorisi"nden (ihsan/gratuity) "hak teorisi"ne (social right) geçiş, modern sosyal hukuk devletinin en temel yapı taşlarından biridir. 1982 Anayasası'nın kurguladığı sosyal güvenlik sistemi ve bu sistemin dayandığı evrensel hukuk ilkeleri dikkate alındığında, primsiz rejimlerin hukuki temellerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi "hak temelli" anlayışa aykırı bir ifadedir?
- Primsiz yardımların finansmanının genel bütçeden sağlanması, bu ödemelerin birey açısından talep edilebilir bir "sübjektif hak" olmasını engelleyerek idarenin mali imkanlarına dayalı bir "sosyal inayet" niteliği taşımasına neden olur.Cevap
- BAnayasa'nın 2. maddesinde yer alan "sosyal hukuk devleti" ilkesi, muhtaç durumdaki bireylere yapılan primsiz ödemeleri devletin bir lütfu değil, yerine getirmekle yükümlü olduğu anayasal bir ödevi olarak tanımlar.
- CAnayasa'nın 60. maddesinde düzenlenen sosyal güvenlik hakkı, herhangi bir prim ödeme şartı aramaksızın "herkes" ifadesini kullanarak primsiz sistemin kapsamını tüm vatandaşlar için anayasal güvenceye kavuşturur.
- DPrimsiz sosyal güvenlik ödemeleri, Anayasa'nın 5. maddesinde belirtilen devletin temel amaç ve görevleri kapsamında, bireyin maddi ve manevi varlığını geliştirmesinin önündeki engelleri kaldırma yükümlülüğünün bir parçasıdır.
- EPrimsiz yardımların hukuki niteliği, bireyin insan onuruna yaraşır asgari bir yaşam düzeyi talep etme hakkından doğan ve yargısal denetime tabi olan bir kamu alacağı niteliği taşımaktadır.
Cevap
Primsiz yardımların finansmanının genel bütçeden sağlanması, bu ödemelerin birey açısından talep edilebilir bir "sübjektif hak" olmasını engelleyerek idarenin mali imkanlarına dayalı bir "sosyal inayet" niteliği taşımasına neden olur ifadesi, hak temelli anlayışa aykırıdır.
Doğru cevap olan ifade, primsiz yardımları bir "sosyal inayet" (lütuf) olarak nitelendirdiği için yanlıştır. Modern sosyal güvenlik hukukunda, finansmanın vergilerle sağlanması bu hakkın dava edilebilir ve talep edilebilir bir "sübjektif hak" olma niteliğini ortadan kaldırmaz. 1982 Anayasası'nın 2. ve 60. maddeleri uyarınca devlet, bu yardımları yerine getirmekle yükümlüdür ve bu yükümlülük idarenin keyfi takdirine bırakılamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Primsiz Sosyal Güvenliğin Sübjektif Hak Niteliği
Tahmini Süre:2m 0s