Soru

Zorluk: ZorTaşeronlaşma (Alt İşverenlik) Uygulamaları

Post-Fordist üretim sürecinde yaygınlaşan taşeronlaşma (alt işverenlik) uygulamalarının, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri ve çalışma sosyolojisi perspektifinden değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. İşletmenin asıl işinin uzmanlık gerektiren bir bölümünün alt işverene devredilmesi, işyerindeki emek sürecini örgütsel olarak parçalarken, farklı işverenlere bağlılık sendikal dayanışmayı ve toplu pazarlık gücünü zayıflatmaktadır.Cevap
  2. B
    Atkinson’un Esnek Firma Modeli’ne göre taşeron işçileri, işletmenin stratejik kararlarında rol oynayan ve yüksek iş güvencesine sahip olan 'çekirdek işgücü' kategorisinde yer almaktadır.
  3. C
    Alt işverenlik uygulaması, işletmelerin mevcut kadrolu çalışanlarını farklı görevlerde ve niteliklerde çok yönlü kullanmalarına olanak tanıyan 'işlevsel (fonksiyonel) esneklik' stratejisinin temelini oluşturur.
  4. D
    Taşeronlaşma süreci, geleneksel işçi sınıfı ile prekarya arasındaki hukuki ve ekonomik statü farklarını ortadan kaldırarak işgücü piyasasında homojen bir yapı meydana getirmektedir.

Cevap

İşletmenin asıl işinin uzmanlık gerektiren bir bölümünün alt işverene devredilmesinin işyerindeki emek sürecini örgütsel olarak parçalarken, farklı işverenlere bağlılığın sendikal dayanışmayı ve toplu pazarlık gücünü zayıflattığını belirten ifade doğrudur.
Çalışma sosyolojisi literatüründe taşeronlaşma, işyerindeki teknik ve sosyal bütünlüğün bozulması (parçalanma) olarak ele alınır. 4857 sayılı Kanun uzmanlık gerektiren işlerde buna izin verse de, bu durum pratikte işçilerin sendikal örgütlenme birimlerinin (işyeri/işletme barajları) değişmesine ve dolayısıyla işçi sınıfının pazarlık gücünün bölünmesine neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal çerçevenin analiz edilmesi
4857 sayılı İş Kanunu'na göre alt işverenlik ilişkisinin asıl işin bir bölümünde ancak işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde kurulabileceği saptanır.
Yasal sınırların bilinmesi, uygulamanın meşruiyet zeminini anlamak için gereklidir.
2
Sosyolojik etkilerin değerlendirilmesi
Taşeronlaşmanın işyerindeki kolektif kimliği böldüğü, işçilerin farklı tüzel kişilere bağlı olmasının ortak hak arama mücadelesini (sendikalaşmayı) engellediği görülür.
Çalışma sosyolojisi açısından bu durum 'işgücü piyasasının parçalanması' olarak tanımlanır.
3
Esneklik modelleriyle karşılaştırma yapılması
Taşeronlaşmanın işletmeye 'sayısal esneklik' sağladığı, ancak Atkinson modelindeki 'çevre işgücü' grubuna dahil olduğu ve güvencesizliği artırdığı netleşir.
Kavramsal hataların elenmesi için teorik modellerle (Atkinson, Esneklik türleri) kıyaslama yapılır.

Anahtar Kavram

Taşeronlaşmanın (Alt İşverenlik) İşgücü Piyasası ve Endüstriyel İlişkiler Üzerindeki Parçalayıcı Etkisi

Daha Fazla Pratik

Taşeronlaşmanın 'muvaaza' (hukuki hile) kavramıyla olan ilişkisini ve bunun toplu iş sözleşmesi yetkisine etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 50s
Bu soruyu puanla