Sosyal sigorta sistemlerinin finansmanında kullanılan dağıtım (pay-as-you-go) ve fon biriktirme (kapitalizasyon) yöntemleri; ekonomik istikrar, demografik yapı ve aktüeryal denge açısından farklı avantaj ve dezavantajlara sahiptir.
Bu finansman sistemlerinin işleyişi ve karşılaştıkları riskler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Dağıtım yöntemi, aktif-pasif oranındaki düşüş ve nüfusun yaşlanması durumunda finansal sürdürülebilirlik açısından risk taşırken; fon biriktirme yöntemi, paranın satın alma gücündeki azalışlar ve fonların yönetim maliyetleri nedeniyle aktüeryal dengesini yitirebilir.Cevap
- BDağıtım yönteminde her sigortalının ödediği primlerin nemalandırılmasıyla sağlanan bireysel eşitlik esastır; bu durum sistemin sermaye piyasalarının derinliğinden doğrudan etkilenmesine neden olur.
- CFon biriktirme yöntemi, kuşaklar arası dayanışma ilkesine dayandığı için aktif çalışan sayısının azalması durumunda finansal dengesini koruma kapasitesi dağıtım yöntemine göre daha yüksektir.
- DDağıtım yöntemi, toplanan primlerin reel yatırımlara yönlendirilmesi yoluyla ülke ekonomisinde sermaye birikimine ve yatırımların finansmanına fon biriktirme yönteminden daha fazla katkı sağlar.
- EDağıtım yönteminde her yılın giderleri o yılın gelirleriyle karşılandığı için, bu sistemin yüksek enflasyon dönemlerinde fonların reel değerini koruyamama riski fon biriktirme yöntemine göre çok daha yüksektir.
Cevap
Dağıtım yöntemi demografik risklere (yaşlanma), fon biriktirme yöntemi ise ekonomik risklere (enflasyon) karşı daha duyarlıdır.
Sosyal sigortaların finansmanında 'dağıtım yöntemi', çalışanların ödediği primlerin doğrudan emeklilere aktarılmasına dayandığı için nüfusun yaşlanması (demografik değişim) sistemin en büyük riskidir. 'Fon biriktirme yöntemi' ise toplanan primlerin uzun vadeli fonlarda değerlendirilmesine dayandığı için, enflasyonun fonların reel değerini aşındırması ve piyasa dalgalanmaları ana riskleri oluşturur. Bu iki zıt risk profili doğru bir şekilde ifade edilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sosyal sigorta finansmanında demografik duyarlılık (dağıtım) ve ekonomik duyarlılık (fon biriktirme) ayrımı.