Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'de kış mevsiminde, yaklaşık aynı boylam üzerinde yer alan iki merkezden; güneydeki XX merkezinin yükseltisi 14001400 metre, kuzeydeki YY merkezinin yükseltisi ise 200200 metredir. Bu iki merkezin Ocak ayı gerçek sıcaklık ortalamaları sırasıyla −1∘C-1^\circ C ve 5∘C5^\circ C olarak ölçülmüştür.

Buna göre, XX merkezinin daha güneyde yer almasına rağmen deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığının YY merkezi ile aynı olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. A
    XX merkezinin yükseltisinin YY merkezinden daha fazla olması
  2. B
    XX merkezinin Ekvator'a, YY merkezinin ise kutuplara daha yakın olması
  3. XX merkezinde karasallığın, YY merkezinde ise denizelliğin etkili olmasıCevap
  4. D
    Her iki merkezin de dağların güneye bakan yamaçlarında yer alması
  5. E
    YY merkezinin kış aylarında güneş ışınlarını daha büyük açıyla alması

Cevap

Güneydeki merkezin enlem avantajına rağmen kuzeydeki denizel bir merkezle aynı indirgenmiş sıcaklığa sahip olması, iç kesimlerdeki şiddetli karasallık ve nem azlığı ile açıklanır.
Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklıklar hesaplandığında yükselti faktörü ortadan kalkar. XX merkezi daha güneyde olmasına rağmen sıcaklığının YY ile eşit çıkması, enlem etkisine ters bir durumdur (anomali). Bu durum, iç kesimlerdeki XX merkezinin kışın aşırı soğuması (karasallık) ve kuzeydeki YY merkezinin denizelliğin etkisiyle ılık kalmasıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
XX merkezinin indirgenmiş sıcaklığını hesapla.
−1+(1400/200)=−1+7=6∘C-1 + (1400 / 200) = -1 + 7 = 6^\circ C
İndirgenmiş sıcaklık, gerçek sıcaklığa her 200 metrede 1 derece eklenerek bulunur.
2
YY merkezinin indirgenmiş sıcaklığını hesapla.
5+(200/200)=5+1=6∘C5 + (200 / 200) = 5 + 1 = 6^\circ C
Yükselti farkı ortadan kaldırılarak deniz seviyesine uyarlandığında her iki merkezin sıcaklığı eşitlenir.
3
Enlem ve sıcaklık ilişkisini analiz et.
Normalde güneydeki XX merkezinin daha sıcak olması beklenirdi.
XX merkezi Ekvator'a daha yakın olduğu için güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır.
4
Özel konum faktörlerini değerlendir.
Karasallık faktörü enlem etkisini baskılamıştır.
Kışın karalar denizlere göre daha fazla soğur. XX merkezinin iç kesimde (karasal), YY merkezinin kıyıda (denizel) olması bu eşitliği sağlar.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti etkisi yoktur; farklılıklar enlem, denizellik-karasallık veya rüzgarlarla açıklanır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin kış ve yaz mevsimi indirgenmiş izoterm haritalarını karşılaştırarak karasallığın mevsimlere göre etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bu konudan daha fazla soru