Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin enlem dereceleri ile yıllık ortal… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin enlem dereceleri ile yıllık ortalama gerçek ve indirgenmiş sıcaklık değerleri verilmiştir:

Merkez	Enlem	Gerçek Sıcaklık ( $^{\circ}C$ )	İndirgenmiş Sıcaklık ( $^{\circ}C$ )
X	$38^{\circ}$ K	$13$	$21$
Y	$41^{\circ}$ K	$15$	$15$
Z	$38^{\circ}$ K	$17$	$23$

Tablodaki veriler dikkate alındığında, bu merkezlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılamaz?

A
X merkezinin yükseltisi $1600$ metredir.
B
Y merkezi deniz seviyesinde yer alan bir kıyı şehridir.
X ve Z merkezleri arasındaki indirgenmiş sıcaklık farkı enlem etkisiyle açıklanır.Cevap
D
Güneş ışınlarının yıl içindeki düşme açısı en büyük olan merkezler X ve Z'dir.
E
Y merkezinin gerçek sıcaklığının X merkezinden yüksek olması enlem-sıcaklık ilişkisine terstir.

Cevap

X ve Z merkezleri arasındaki indirgenmiş sıcaklık farkının enlem etkisiyle açıklandığı yargısı yanlıştır; çünkü her iki merkez de aynı enlem derecesinde bulunmaktadır.

İndirgenmiş sıcaklık, yükselti faktörünün devre dışı bırakıldığı bir hesaplamadır. Eğer iki merkezin enlemi aynıysa (

38^{\circ}

K), güneş ışınlarını alma açıları da aynıdır ve enlem etkisine göre indirgenmiş sıcaklıklarının eşit olması gerekir. X ve Z merkezleri arasındaki

2^{\circ}C

indirgenmiş sıcaklık farkı, enlemle değil, bu merkezlerin denizellik-karasallık özellikleri veya boylam farkı (nemlilik) gibi özel konum şartlarıyla açıklanabilir. Bu yüzden enlem etkisine dayalı açıklama kesinlikle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Merkezlerin yükseltilerini hesapla.

(21 - 13) \times 200 = 1600

m; Y:

(15 - 15) \times 200 = 0

m; Z:

(23 - 17) \times 200 = 1200

Gerçek sıcaklık ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık arasındaki her

1^{\circ}C

fark

200

metre yükseltiye tekabül eder.

X ve Z merkezlerini enlem ve sıcaklık açısından karşılaştır.

Her iki merkez de

38^{\circ}

K enlemindedir ancak indirgenmiş sıcaklıkları farklıdır (

21^{\circ}C

23^{\circ}C

Yükselti etkisi ortadan kaldırılmış (indirgenmiş) sıcaklıkların aynı enlemde farklı olması, enlemle değil özel konum faktörleriyle (denizellik, karasallık vb.) ilgilidir.

Y merkezinin konumunu ve sıcaklık anomalisini analiz et.

Y merkezi daha kuzeyde olmasına rağmen X'ten daha sıcaktır; bu durum yükseltisinin azlığı ve denizelliği ile açıklanır.

Enlem-sıcaklık ilişkisine göre kuzeydeki merkez soğuk olmalıydı, bu yüzden bu bir 'enleme ters' durumdur.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Enlem-Özel Konum İlişkisi

İpuçları

İndirgenmiş sıcaklık hesaplanırken yükselti etkisi tamamen ortadan kaldırılır. Bu durumda farkın neye bağlı olabileceğini düşünün.

Tablodaki X ve Z merkezlerinin enlem derecelerine dikkat edin. Enlemleri aynı olan yerlerde sıcaklık farkı 'enlem etkisi' ile açıklanabilir mi?

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında izoterm eğrilerinin kıyı çizgisine paralel uzanması veya iç kesimlerde sapma yapması durumlarını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru