Soru

Zorluk: ZorDevlet Yönetimi ve Merkez Teşkilatı

Osmanlı Devleti’nde merkez teşkilatının en üst karar organı olan Divan-ı Hümayun, belirli hiyerarşik kurallar çerçevesinde toplanırdı. Seyfiye sınıfının en önemli temsilcilerinden biri olan Yeniçeri Ağası, ordunun başında bulunmasına rağmen divanın 'doğal ve sürekli' üyeleri arasında sayılmamıştır. Yeniçeri Ağası'nın Divan-ı Hümayun toplantılarına bir 'asli üye' sıfatıyla katılabilmesi ve protokolde yer alabilmesi için aşağıdakilerden hangisini taşıması şart koşulmuştur?

  1. Vezir rütbesine sahip olmasıCevap
  2. B
    İstanbul’un asayişinden sorumlu tek mülki amir olması
  3. C
    Mühr-ü Hümayun’u muhafaza etme yetkisini alması
  4. D
    Enderun Mektebi’nden 'çıkma' usulüyle mezun olması
  5. E
    Sadrazamın 'serdar-ı ekrem' unvanıyla sefere katılması

Cevap

Yeniçeri Ağası'nın Divan-ı Hümayun'da üye olarak yer alabilmesi için vezir rütbesine sahip olması gerekmektedir.
Osmanlı devlet yapısında Divan-ı Hümayun üyeliği belli rütbelere bağlanmıştır. Yeniçeri Ağası, Seyfiye sınıfının çok güçlü bir mensubu olmasına rağmen, ancak kendisine 'vezir' rütbesi tevcih edildiğinde divanda yer alabilir ve protokolde vezirler arasında oturabilirdi. Vezir rütbesi olmayan ağalar, sadece arz günlerinde veya kendilerini ilgilendiren bir konu olduğunda davet edilirlerdi.

Adım Adım Çözüm

1
Divan-ı Hümayun'un asli üyelerini belirle.
Sadrazam, vezirler, kazaskerler, defterdarlar ve nişancı asli üyelerdir.
Yönetim hiyerarşisinde kimlerin kalıcı söz hakkı olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Yeniçeri Ağası'nın statüsünü incele.
Yeniçeri Ağası ordunun başıdır ancak her zaman divan üyesi değildir.
Askeri yetki ile idari üyelik arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.
3
Üyelik için gereken rütbe şartını tespit et.
Bir görevlinin divan üyesi sayılabilmesi için 'vezir' derecesinde olması şarttır.
Osmanlı bürokrasisindeki rütbe-yetki ilişkisini kurmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Divan-ı Hümayun Üyelik Şartları ve Hiyerarşi

İpuçları

1
Divan üyesi olmak için belli bir bürokratik dereceye sahip olmak gerekir.
2
Aynı kural Kaptan-ı Derya için de geçerlidir; İstanbul'da olduğu sürece divana katılması belli bir rütbeye bağlıdır.
3
Bu rütbe, Osmanlı'da sadrazamdan sonra gelen en yüksek idari ve askeri derecedir.

Daha Fazla Pratik

Divan-ı Hümayun'un diğer 'asli olmayan' üyelerini (Reisülküttab'ın evrimi gibi) inceleyerek merkez teşkilatındaki değişimleri pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla