Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de ağır sanayi kollarından olan metalürji (maden işleme) tesislerinin yer seçimi kararlarında ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına erişim ve ulaşım-pazar olanakları temel belirleyicilerdir. Bazı tesislerde bu faktörlerden yalnızca biri baskınken, bazılarında ise ham maddenin ağırlık kaybı veya enerji yoğunluğu nedeniyle çoklu bir planlama yapılmıştır.

Buna göre;
I. Samsun Bakır İşletmeleri
II. Elazığ Ferro-Krom İşletmesi
III. Antalya Ferro-Krom İşletmesi
IV. Seydişehir Alüminyum Tesisleri

numaralanmış tesislerden hangilerinin kuruluş yeri gerekçesi benzer bir ekonomik coğrafya ilkesi ile açıklanabilir?

  1. A
    I ve II
  2. I ve IIICevap
  3. C
    II ve III
  4. D
    I ve IV
  5. E
    III ve IV

Cevap

Samsun Bakır İşletmeleri ve Antalya Ferro-Krom İşletmesi, kuruluş yerleri belirlenirken ulaşım ve liman imkanlarının ön planda tutulduğu tesislerdir.
Samsun Bakır İşletmeleri ve Antalya Ferro-Krom İşletmesi'nin ortak paydası, ham maddelerinin başka bölgelerden getirilip liman imkanları ve geniş iç bölge (hinterland) bağlantıları sayesinde bu merkezlerde işlenmesidir. Bu durum sanayi coğrafyasında 'Ulaşım' faktörünün 'Ham Madde' faktörüne üstün geldiği özel durumlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Tesislerin ham madde kaynaklarını belirle.
Samsun'da bakır, Antalya'da krom madeni çıkarılmaz; ham maddeler dışarıdan getirilir.
Kuruluş yerinin ham maddeye mi yoksa başka bir faktöre mi dayalı olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Tesislerin coğrafi konumlarını analiz et.
I (Samsun) ve III (Antalya) kıyı şehirleridir; II (Elazığ) ve IV (Seydişehir) iç kesimdedir.
Liman ve ulaşım avantajının kıyı tesislerinde daha baskın olması beklenir.
3
Baskın kuruluş faktörlerini eşleştir.
I ve III: Ulaşım (Liman/Hinterland); II: Ham Madde (Guleman kromu); IV: Ham Madde (Boksit) + Enerji.
Benzer ekonomik mantığa sahip olanları gruplandırmak için faktör analizi tamamlanır.
4
Seçenekleri karşılaştırarak doğru çifti bul.
I ve III numaralı tesislerin her ikisi de ulaşım ilkesine dayanmaktadır.
Soruda istenen 'benzerlik' kriterine uygun tek grup budur.

Anahtar Kavram

Sanayi Coğrafyasında Ulaşım ve Ham Madde İlişkisi

İpuçları

1
Tesislerin kıyı kentinde mi yoksa iç kesimde mi olduğuna dikkat edin.
2
Samsun ve Antalya'da işlenen madenlerin o şehirlerde çıkarılıp çıkarılmadığını hatırlayın.
3
Kastamonu'dan gelen bakır Samsun'da, Muğla'dan gelen krom Antalya'da işlenir; bu durum hangi faktörle açıklanır?

Daha Fazla Pratik

İskenderun ve Karabük Demir-Çelik fabrikalarının kuruluş nedenlerini karşılaştırarak ulaşım-enerji farkını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Tesisleri 'Liman Şehirleri' ve 'Maden Sahaları' olarak ikiye ayırarak gruplandırmak çözümü hızlandıracaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla