Türkiye'de faaliyet gösteren sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde etkili olan faktörler farklılık gösterebilmektedir. Aşağıdaki tabloda bazı sanayi tesisleri ve bu tesislerin yer seçiminde öncelikli olan faktörler eşleştirilmiştir:
| Sanayi Tesisi | Kuruluş Yeri Tercihi |
|---|---|
| Konserve (Marmara ve Ege Bölgesi) | Ham maddeye yakınlık |
| Alüminyum (Seydişehir) | Enerji kaynağına yakınlık |
| Çimento (Hemen hemen her bölge) | ? |
Tablodaki boşluğa (?), çimento sanayisinin Türkiye'deki coğrafi dağılım özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- ATüketim kapasitesinin her bölgede aynı olması
- Ham maddesinin yaygınlığı ve ürünün taşıma maliyetinin yüksek olmasıCevap
- Cİş gücü maliyetlerinin her bölgede benzerlik göstermesi
- DÜretimin iklim koşullarından etkilenmemesi
- EEnerji ihtiyacının diğer sanayi kollarına göre çok daha az olması
Cevap
Çimento sanayisinin Türkiye genelinde en yaygın sanayi kolu olmasının temel nedeni, ham maddesinin (kalker, kil) doğada bol bulunması ve mamul maddenin nakliye giderlerinin yüksek olmasıdır.
Çimento fabrikalarının Türkiye'nin hemen hemen her bölgesinde bulunmasının temel sebebi, üretimde kullanılan kalker ve kil gibi ham maddelerin jeolojik olarak ülke genelinde bol ve yaygın bulunmasıdır. Ayrıca, çimento ağır ve birim değeri düşük bir ürün olduğu için, üretilen mamul maddenin uzak mesafelere taşınması ciddi nakliye maliyetlerine yol açar. Bu nedenle her bölge kendi ihtiyacını karşılayacak tesisleri kendi yerel ham madde kaynaklarını kullanarak kurmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sanayide Kuruluş Yeri Faktörleri: Ham Madde ve Nakliye Maliyeti
İpuçları
1
Bir ürün çok ağırsa ve ham maddesi her yerde bulunuyorsa, onu uzaklardan getirmek mi yoksa olduğunuz yerde üretmek mi daha mantıklıdır?
2
Türkiye'nin jeolojik yapısını düşünün; kireç taşı (kalker) dağlarımızda ne kadar yaygındır?
3
Çimentonun pazar alanına yakın kurulması istenir çünkü nakliye masrafı ürünün kendi fiyatını bile geçebilir. Bu durum ham maddenin de her yerde bulunmasıyla birleşince fabrikalar ülkeye dağılır.
Daha Fazla Pratik
Diğer inşaat malzemeleri (tuğla, kiremit) sanayisinin dağılış özelliklerini çimento ile kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s