Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Temmuz ayı deniz seviyesine indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde; en yüksek sıcaklık değerlerinin Akdeniz kıyı kuşağından ziyade, Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde (Şanlıurfa ve Mardin çevresi) toplandığı görülmektedir.

Bu durumun ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?

  1. A
    Karasallığın şiddetli olması
  2. B
    Basra alçak basıncının bölgeye sıcak hava taşıması
  3. Bölgenin ortalama yükseltisinin az olmasıCevap
  4. D
    Güneyden gelen sıcak rüzgarların etkisi
  5. E
    Enlem etkisinin sıcaklık üzerindeki olumlu katkısı

Cevap

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörü etkisizdir.
Deniz seviyesine indirgenmiş izoterm haritaları hazırlanırken, yeryüzündeki tüm yükseltiler yok sayılarak sıcaklıklar 00 metreye uyarlanır. Bu nedenle, bir bölgenin yüksek ya da alçak olması bu haritadaki sıcaklık değerlerinin dağılışında bir etken olamaz. Güneydoğu Anadolu'nun Temmuz'da en sıcak yer olması; karasallık, enlem, Basra alçak basıncı ve güneyden esen rüzgarlar ile açıklanırken, bölgenin yükseltisi bu haritada bir veri olarak kullanılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramını analiz etme
İndirgenmiş sıcaklık, bir yerin gerçek sıcaklığına her 200200 metrede 1∘C1^\circ C eklenerek (yükselti yok sayılarak) hesaplanan değerdir.
Haritanın niteliğini anlamak, hangi faktörlerin dışarıda bırakıldığını belirlemek için gereklidir.
2
Temmuz ayı sıcaklık faktörlerini değerlendirme
Güneydoğu Anadolu'nun Akdeniz'den daha sıcak olmasının nedenleri: şiddetli karasallık, Basra alçak basıncı ve Samyeli rüzgarlarıdır.
Bölgesel sıcaklık farklarının nedenlerini ortaya koymak için kullanılır.
3
Yükselti faktörünün harita üzerindeki etkisini sorgulama
İndirgenmiş haritalarda yükselti etkisi matematiksel olarak elendiği için bir 'neden' olarak sunulamaz.
Soruda istenen 'etkisi olmayan' faktörü bulmak için temel kuraldır.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi
Bu soruyu puanla