Hukuk kuralları ile din, ahlak ve görgü kuralları gibi diğer sosyal düzen kuralları arasındaki en temel farklardan biri yaptırımın (müeyyide) niteliğidir. Hukuk kuralları 'maddi' yaptırımlara sahipken, diğer kurallar 'manevi' yaptırımlarla desteklenir. Ancak akademik düzeydeki hukuk öğretisinde, hukuk kurallarını diğer tüm sosyal normlardan ayıran temel yapısal farkın, yaptırımın sadece maddi olması değil, aynı zamanda 'teşkilatlanmış' (organize) bir nitelik taşıması olduğu vurgulanmaktadır.
Buna göre, hukuk kurallarının yaptırımının 'teşkilatlanmış' olması aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
- AKuralların ihlali durumunda toplumun genelinde kendiliğinden bir tepki ve kınama duygusunun oluşmasını
- İhlal halinde uygulanacak sonucun ve bu sonucu uygulayacak yetkili organların hukuk düzeni tarafından önceden belirlenmiş olmasınıCevap
- CYaptırımın sadece hapis veya adli para cezası gibi bireyin özgürlüğüne veya mal varlığına yönelik somut sonuçlar doğurmasını
- DBir kuralın hem ahlaki hem de hukuki bir zorunluluk olarak kabul edilerek toplumda geniş bir meşruiyet kazanmasını
- EBireyin vicdani huzursuzluğunun devletin resmi kurumları tarafından tescil edilerek manevi bir baskı aracına dönüştürülmesini
Cevap
Hukuk kurallarında yaptırımın kim tarafından (yetkili organlar) ve hangi usullerle uygulanacağının önceden belirlenmiş olması, yaptırımın 'teşkilatlanmış' olduğunu ifade eder.
Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en keskin çizgi, yaptırımın devlet gücüyle desteklenmesi ve bu gücün önceden belirlenmiş yetkili organlar (mahkemeler, icra daireleri vb.) aracılığıyla, belirli usuller çerçevesinde uygulanmasıdır. Bu kurumsallaşmış yapı, yaptırımın 'teşkilatlanmış' olduğunu ifade eder. Diğer sosyal kurallarda ise tepki (dışlanma, ayıplama, günahkarlık hissi) herhangi bir resmi makama bağlı olmaksızın, belirsiz ve teşkilatlanmamış şekilde gelişir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Teşkilatlanmış (Organize) Maddi Yaptırım
İpuçları
1
Düşünün ki bir arkadaşınıza yalan söylediğinizde toplum size küsebilir ama bu tepkiyi kimin, ne zaman ve nasıl vereceği belli değildir.
2
Hukuk kuralları ihlal edildiğinde ise 'kimin cezalandıracağı' ve 'hangi mahkemenin bakacağı' kanunla önceden yazılmıştır.
Daha Fazla Pratik
Hukuk kurallarının yaptırım türlerini (ceza, cebri icra, tazminat, hükümsüzlük, iptal) ve bunların hangi yetkili organlarca uygulandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s