Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Ocak ayı deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritası incelendiğinde, en düşük sıcaklık değerlerinin Kuzeydoğu Anadolu'da (Erzurum, Kars, Ardahan çevresi) toplandığı görülmektedir. Bu bölgede sıcaklıkların Türkiye ortalamasının çok altında olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?

  1. A
    Kuzeyde yer alması nedeniyle güneş ışınlarının geliş açısının dar olması
  2. B
    Deniz etkisinden uzak, şiddetli karasallığın yaşanması
  3. C
    Sibirya kökenli termik yüksek basınç merkezinin etkisi altında kalması
  4. Bölgenin ortalama yükseltisinin fazla olmasıCevap
  5. E
    Nem miktarının az olması nedeniyle enerji kaybının (ışıma) fazla olması

Cevap

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörü matematiksel olarak ortadan kaldırıldığı için 'Bölgenin ortalama yükseltisinin fazla olması' bir neden olarak gösterilemez.
Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken, her 200200 metre için sıcaklık değerine 1∘C1^\circ C eklenerek yükselti faktörü devre dışı bırakılır. Bu nedenle, bir yerin indirgenmiş haritadaki sıcaklık değerinin düşük olmasının nedeni o yerin yükseltisi olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramını analiz etmek.
İndirgenmiş sıcaklık, bir merkezde ölçülen gerçek sıcaklığın, yükselti farkı yok sayılarak (200200 metrede 1∘C1^\circ C artış kuralı ile) deniz seviyesine (00 metre) uyarlanmasıdır.
Soruda verilen haritanın 'indirgenmiş' olduğu bilgisini değerlendirmek temel adımdır.
2
Yükselti faktörünün etkisini sorgulamak.
İndirgenmiş haritalarda her nokta 00 metre kabul edildiği için, o bölgenin gerçekte ne kadar yüksek olduğunun haritadaki izoterm değerleri üzerinde bir etkisi yoktur.
Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın sadece yükseltiden kaynaklandığını anlamak.
3
Diğer faktörlerin (Enlem, Karasallık, Basınç) geçerliliğini kontrol etmek.
Erzurum-Kars çevresi kuzeydedir (enlem), karasaldır (özel konum) ve Sibirya etkisindedir (basınç). Bu faktörler yükseltiden bağımsız olarak sıcaklığı düşürür.
İndirgenmiş sıcaklık değerlerini etkileyen gerçek unsurları belirlemek.

Anahtar Kavram

Deniz Seviyesine İndirgenmiş Sıcaklık

İpuçları

1
Sorudaki 'indirgenmiş' kelimesinin teknik tanımını hatırlayın.
2
İndirgenmiş haritalarda Türkiye'nin her yerinin deniz kıyısındaymış (0 metre) gibi düşünüldüğünü hayal edin.
3
Eğer bir haritada yükselti hesaplamaya dahil edilmiyorsa, o haritadaki bir özelliğin nedeni yükselti olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık ile gerçek sıcaklık arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeyi (Doğu Anadolu) ve nedenini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Gerçek Sıcaklık = İndirgenmiş Sıcaklık - (Yükselti / 200) formülünü düşünün. İndirgenmiş sıcaklık zaten yükseltinin etkisinin toplama işlemiyle 'geri eklendiği' halidir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bu konudan daha fazla soru